Mirjam Gietema
projectleider Inburgering, projectleider Toekomstbestendige inrichting werkontwikkelbedrijven en procesbegeleider
Financieel ontzorgen
Bijstandsgerechtigde asielstatushouders moeten zich kunnen concentreren op het leren van de taal en het vinden van werk. Financiële zorgen leiden af. Als gemeente ben je daarom verplicht om ze de eerste zes maanden financieel te ondersteunen: de betaling van rekeningen voor de huur, gas, water, elektra en de verplichte zorgverzekering worden - vanuit de bijstandsuitkering van de statushouder - door de gemeente gedaan. Daarnaast is het belangrijk om te kijken naar de financiële zelfredzaamheid: hoe kunnen ze uiteindelijk zelf voor een gezonde financiële situatie zorgen?
Het belang van financiële ondersteuning
- Je voorkomt dat onzekerheid over de financiën afleidt van de inburgering.
- Je maakt een vlotte en goede start met de inburgering.
- Je voorkomt schulden in de beginfase. Schulden ontstaan vaak snel als inburgeraars net komen wonen in de gemeente, omdat zij dan nog onvoldoende inzicht hebben in hun financiën. Ook is het inkomen vaak nog niet stabiel.
Hoe inburgeraars geldzaken op orde krijgen
De periode van ontzorgen gebruik je ook om te starten met de begeleiding naar financiële zelfredzaamheid. Het is belangrijk dat nieuwkomers leren hoe het Nederlandse financiële systeem in elkaar steekt en hoe ze daar hun weg in vinden. Je hebt als gemeente zelf de ruimte om in te vullen hoe je dit doet. De gemeente Utrecht gebruikt sinds een aantal jaar het ‘Huishoudboekje’.
Overzicht tools financieel ontzorgen
Met handreikingen, tools, voorbeelden en onderzoek over financieel ontzorgen en het bevorderen van financiële zelfredzaamheid.
-
- Wet inburgering in vraag en antwoord: financieel ontzorgen
Meestgestelde vragen & antwoorden over de Wet inburgering 2021 (Divosa) - Checklist Een betere aansluiting van het aanbod financiële (zelf)redzaamheid op de leefwereld van asielzoekers en statushouders (Verwey-Jonker Instituut • juni 2025)
- Financieel ontzorgen in de uitvoering: 4 tips bij de zoektocht naar maatwerk
Tips en trucs naar aanleiding van de uitwisselingssessie op 20 juni 2023. (Divosa) - Voorbeeld: Geldplan Statushouders
Online vraagbaak en stappenplan voor geldzaken en regelingen, gericht op statushouders en hun begeleiders. Gemeenten kunnen dit plan gebruiken om inburgeraars op weg te helpen naar financiële zelfredzaamheid. (Nibud • november 2020) - Voorbeeld: Het Huishoudboekje
Gemeente Utrecht gebruikt deze tool voor het regelen van inkomsten en vaste lasten van deelnemers.
- Wet inburgering in vraag en antwoord: financieel ontzorgen
-
- Handreiking Financieel ontzorgen en financiële zelfredzaamheid
Deze handreiking is geschreven voor beleidsmedewerkers en uitvoerend professionals van gemeenten en (lokale) organisaties die betrokken zijn bij beleid en uitvoering van deze taakstelling. De handreiking bevat aandachtspunten en praktijkvoorbeelden voor het toepassen van het wettelijk beleidskader in de gemeentelijke uitvoeringspraktijk. (Divosa • herziene versie februari 2024) - Bereiken, benaderen en begeleiden van inwoners met een migratieachtergrond met geldzorgen, armoede en schulden
Handreiking met concrete tips om diversiteitsensitief (samen) te werken binnen het domein van geldzorgen, armoede en schulden. De tips zijn bedoeld voor gemeenten, schuldhulpverleningsinstanties, overheidsorganisaties en andere initiatieven die zich inzetten voor het ondersteunen van inwoners met een migratieachtergrond die kampen met geldzorgen, armoede en schulden. (KIS • mei 2025) - Factsheet met tips voor een diversiteitsensitieve (schuld)hulpverlening
Met onder meer tips voor het bereiken, benaderen en begeleiden van inwoners met een migratieachtergrond. (KIS • mei 2025)
- Handreiking Financieel ontzorgen en financiële zelfredzaamheid
-
- De ondersteuning van asielzoekers en statushouders richting financiële (zelf)redzaamheid
Biedt inzicht in werkzame elementen bij de ondersteuning door gemeenten, bezien vanuit het perspectief van asielzoekers en statushouders. (Verwey-Jonker Instituut • juni 2025) - Vliegen of vallen? Een goede financiële start voor statushouders
Onderzoek naar financiële knelpunten bij statushouders en de verschillen tussen gemeenten in inkomensondersteuning daarbij. (VluchtelingenWerk • april 2025) - Pilots inburgering van start tot finish: Ontzorgen
Beschrijving en uitkomst van pilots rond (financieel) ontzorgen, voorafgaand aan de invoering van de Wi2021. (Divosa • december 2021)
- De ondersteuning van asielzoekers en statushouders richting financiële (zelf)redzaamheid
Tips
Verbeterpunten voor de uitvoering, bezien vanuit het perspectief van statushouders:
- Verbeter de voorbereiding van statushouders op de verhuizing naar de gemeente.
- Maak bij aankomst in de gemeente een persoonlijk (stappen)plan voor financieel (zelf) redzaam worden.
- Besteed méér tijd aan uitleg en het samen nemen van beslissingen bij de inrichting van de geldzaken van een statushouder.
- Houd rekening met de diversiteit van de doelgroep statushouders.
- Draag statushouders die dat nodig hebben warm over naar regulier ondersteuningsaanbod in het sociaal domein.
Bron: onderzoek 'De ondersteuning van asielzoekers en statushouders richting financiële (zelf)redzaamheid' (Verwey-Jonker Instituut • juni 2025)
Op weg naar financiële zelfredzaamheid: ‘Neem niet alles uit handen’
Statushouders krijgen in Nederland te maken met een voor hen onbekend financieel systeem. Hoe kan de Wet inburgering 2021 (Wi2021) helpen om deze groep beter te ondersteunen naar financiële zelfredzaamheid? Cultuurverbinder Sona Souqi en regisseur nieuwkomers Semhar Araya praten hierover met andere gemeenten en samenwerkingspartners in de Community of Practice (CoP) Inburgering Achterhoek: ‘Het is niet makkelijk om van een uitkering rond te komen.’
Op de hoogte blijven?
Meld je aan voor onze tweewekelijkse Nieuwsbrief Inburgering in uitvoering of volg Divosa inburgering op LinkedIn.
Dit project wordt medegefinancierd door de Europese Unie.
Divosa faciliteert het samen leren en werken voor een integrale uitvoering van de inburgering. Hierdoor verbetert de dienstverlening aan inburgeraars en het vakmanschap van professionals.
