Schuldhulpverlening

Mensen met problematische schulden kunnen een beroep doen op gemeentelijke schuldhulpverlening. Effectieve schuldhulpverlening draagt bij aan de bestrijding van armoede en geeft mensen meer mogelijkheden om te participeren in het sociale en maatschappelijke leven.

Sinds de inwerkingtreding van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) in 2012 is schuldhulpverlening een taak van gemeenten. De wet geeft een ruim kader waarbinnen gemeenten de schuldhulpverlening zelf kunnen vormgeven. Schuldhulpverlening heeft vrijwel altijd een integraal karakter. Dit betekent dat er niet alleen aandacht is voor het oplossen van de financiële problemen van een cliënt, maar ook voor psychosociale problemen of problemen rond de woonsituatie, gezondheid, verslaving of de gezinssituatie.


Inhoudsopgave

Op weg naar effectieve schuldhulp

Ben je op zoek naar beleidsinformatie over schuldhulp of wil je je laten inspireren door praktijkvoorbeelden? Kijk dan op: www.effectieveschuldhulp.nl

Divosa, VNG, de NVVK, het Nibud en het ministerie van SZW onderhouden deze website.


Actueel

Belangrijkste ontwikkelingen

Samenwerkingsverband Brede schuldenaanpak

Rijk, gemeenten en verschillende (uitvoerings)instanties gaan samenwerken om problematische schulden te voorkomen dan wel bij te dragen aan het oplossen daarvan. In het Actieplan Brede Schuldenaanpak staan de 40 maatregelen die het kabinet neemt om het aantal mensen met problematische schulden terug te dringen en mensen met schulden beter te helpen, en wie daarbij betrokken zijn.

Gemeenten krijgen de komende drie jaar € 72 miljoen euro om de toegang tot en effectiviteit van de gemeentelijke schuldhulpverlening te verbeteren en de regiefunctie van het armoedebeleid te versterken. Dit wordt via de decentralisatie-uitkering beschikbaar gesteld. Nog eens acht miljoen wordt ingezet ter versterking van de landelijke ondersteuning van gemeenten.

Ondersteuningsprogramma schuldhulpverlening: Schouders eronder

In 2017 en 2018 werkt Divosa samen met de landelijke partijen Sociaal Werk Nederland, VNG, Landelijke Cliëntenraad en NVVK aan Schouders eronder, een landelijk programma dat de schuldhulpverlening wil verbeteren. Daarvoor zet het programma, gesubsidieerd door het ministerie van SZW, in op onder meer het bevorderen van kennis en vakmanschap van iedereen die een rol heeft in het signaleren, voorkomen en oplossen van schulden. Binnen enkele jaren moet iedereen binnen de schuldhulpverlening kunnen werken met de beste methoden. Zodat er zoveel mogelijk mensen met schulden zo goed mogelijk geholpen worden.

Meer informatie over Schouders eronder vind je op: www.schouderseronder.nl

Naar inhoudsopgave


Divosa

Wat vindt Divosa?

Integrale aanpak

Divosa is een voorstander van een integrale aanpak in het sociale domein. Schuldhulpverlening is niet alleen een kwestie van mensen helpen om hun financiële situatie weer op orde te krijgen. Schulden hebben een oorzaak en als die niet wordt aangepakt, ontstaan er snel weer nieuwe schulden. Daarnaast draagt goede schuldhulpverlening bij aan de bestrijding van armoede en geeft mensen meer mogelijkheden om actief deel te nemen aan het sociale en maatschappelijke leven.

Eenvoudigere wet- en regelgeving

Rijksoverheid en gemeenten kunnen meer doen om het schuldenprobleem te bestrijden. Schuldhulpverlening is pas echt effectief als het stelsel van wet- en regelgeving waarbinnen gemeenten werken, eenvoudiger en werkbaar is. Het bestaande stelsel van wet- en regelgeving is onnodig onwerkbaar en niet efficiënt. Het belemmert mensen om uit hun schulden te komen. En nog erger: het  veroorzaakt meer of nieuwe schulden. Landelijke wet- en regelgeving maakt schuldhulpverlening onnodig ingewikkeld. 

VNG, Divosa, NVVK en de MOgroep sloegen in 2016 de handen ineen en deden in een pamflet concrete voorstellen voor verbetering, ook van de eigen aanpak:

Wat doet Divosa?

Terugdringen kosten beschermingsbewind

Mensen die niet in staat zijn om zelf voor hun financiële belangen te zorgen, kunnen hun bezittingen onder bewind laten stellen. Dat heet beschermingsbewind. Beschermingsbewind is niet gratis. Wie dit niet zelf kan bekostigen, kan bijzondere bijstand aanvragen bij de gemeente. Onderzoek heeft aangetoond dat onderbewindstelling toeneemt (Divosa, mei 2014 | pdf, 762 kB). Bovendien ontvangen VNG en Divosa signalen dat deze trend zich doorzet. Dat betekent extra druk op de kosten voor bijzondere bijstand en minder geld voor andere uitgaven binnen het armoede- en schuldenbeleid. Voor gemeenten is het moeilijk om deze kosten in te dammen, omdat ze maar weinig mogelijkheden hebben om invloed uit te oefenen op de in- en uitstroom van beschermingsbewind.

Oproep: meer grip op beschermingsbewind voor gemeenten

Divosa en VNG riepen in november 2015 het Kabinet en de Tweede Kamer op om gemeenten tegemoet te komen in de kosten en om meer sturing te krijgen op het probleem:

Wetsvoorstel: Adviesrecht voor gemeenten bij schuldenbewind

Mede door een initiatief van Divosa heeft de Tweede Kamer in december 2015 een motie aangenomen om gemeenten te helpen. In juli 2018 publiceerde minister Koolmees het Wetsvoorstel adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind. Divosa zal via de internetconsultatie reageren op het wetsvoorstel.

Actieplan re-integratie en schuldhulp mensen met lichte verstandelijke beperking

Voor mensen met een lichte verstandelijke beperking (LVB) is het moeilijker om werk te vinden en te behouden, zeker als zij kampen met financiële problemen of schulden. Bovendien blijken professionals moeite te hebben om een LVB te herkennen en weten vaak niet hoe ze deze mensen het beste kunnen helpen. Daardoor zijn re-integratie- en schuldhulpinterventies vaak niet op elkaar afgestemd en soms zelfs tegenstijdig. Divosa, Cedris, Sociaal Werk Nederland, Federatie Opvang, MEE NL, BPBI, SBCM en NVVK gaan samenwerken om de dienstverlening aan mensen met een LVB te verbeteren.

Brief: ‘Voorkomen en bestrijden van schulden vraagt nog meer ambitie’

In een gezamenlijke brief dringen Divosa, VNG, NVVK, Sociaal Werk Nederland en de LCR er bij de Tweede Kamer op aan om problematische schulden met nog meer ambitie te bestrijden. De organisaties pleiten ervoor dat vijf concrete punten meer aandacht krijgen en sneller worden opgepakt, zoals het vereenvoudigen van het systeem van toeslagen en voorzieningen en het versnellen van schuldhulpverleningstrajecten.

In de gezamenlijke brief (juni 2018 | pdf, 707 kB) staat een uitwerking van deze vijf punten.

Ondersteuningsprogramma schuldhulpverlening: Schouders eronder

In 2017 en 2018 werkt Divosa samen met de landelijke partijen Sociaal Werk Nederland, VNG, Landelijke Cliëntenraad en NVVK aan Schouders eronder, een landelijk programma dat de schuldhulpverlening wil verbeteren. Daarvoor zet het programma, gesubsidieerd door het ministerie van SZW, in op onder meer het bevorderen van kennis en vakmanschap van iedereen die een rol heeft in het signaleren, voorkomen en oplossen van schulden. Binnen enkele jaren moet iedereen binnen de schuldhulpverlening kunnen werken met de beste methoden. Zodat er zoveel mogelijk mensen met schulden zo goed mogelijk geholpen worden.

Meer informatie over Schouders eronder vind je op: www.schouderseronder.nl

Bijeenkomsten over dit onderwerp

Naar inhoudsopgave


Feiten & Cijfers

Beleid & wetgeving

Onderzoek

Factsheets

Naar inhoudsopgave


Hulpmiddelen

Handreikingen & werkwijzers

Publicaties

Websites

  • Wat werkt bij schuldhulpverlening? 
    Dossier en infographic van Movisie, samengesteld uit wetenschappelijk onderzoek, praktijkkennis en de input van deskundigen.
  • www.zelfjeschuldenregelen.nl 
    Op deze website van Nibud en NVVK kunnen mensen met (dreigende) schulden via een stappenplan zelf hun problemen oplossen.
  • www.financieelgezondewerknemers.nl 
    Adviezen en instrumenten voor werkgevers om werknemers te helpen bij het oplossen van financiële problemen of om hen bijtijds te verwijzen naar de schuldhulpverlening.

Naar inhoudsopgave


Verder lezen

Publicaties

  • Cliënt van de rekening (Federatie Opvang, maart 2018)
    E-magazine in het kader van het project 'Vergroten Financiële Zelfredzaamheid van Cliënten'. In dit magazine krijgt de schuldenproblematiek een gezicht door de open verhalen van cliënten. Ook de professionals die actief zijn in schuldhulp en budgetbeheer in de opvang en externe deskundigen laten zien waar met name de problemen zitten.
  • Jaarplan Preventie 2016 (Groningse Kredietbank, maart 2016 | pdf, 1,5 MB)
  • Schuldhulpverlening in de keten (Ministerie van SZW, juli 2008 | pdf, 2,3 MB) 
    Lessen uit de praktijk voor het opzetten van effectieve samenwerkingsverbanden

Websites

  • www.nvvk.eu 
    De website van de branchevereniging voor schuldhulpverlening en sociaal bankieren bevat informatie over vormen van schuldhulpverlening en aangesloten organisaties en gemeenten.
  • www.nibud.nl
    Website van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting die informeert en adviseert over de financiën van huishoudens.
  • www.schuldhulpmaatje.nl 
    Schuldhulpverlening vindt in veel gemeenten ook plaats door vrijwilligers, vaak als aanvulling op de professionele schuldhulpverlening. Informatie over samenwerking met gemeenten vind je onder de knop Samen lukt ‘t/gemeenten.
  • LinkedIn-groepen over schuldhulpverlening

Naar inhoudsopgave