Cohortrapportage 2014 Benchmark Statushouders & Inburgering
Laatste update: 24 augustus 2026Achtergrond: Cohort 2014, voorlopers in een veranderend inburgeringslandschap
Op 1 januari 2013 ging de Wet inburgering 2013 (Wi2013) van kracht. Een nieuwe inburgeringswet die de verantwoordelijkheid en regie van het inburgeringstraject verplaatste naar de inburgeraar. Onder de Wi2013 waren inburgeraars zelf verantwoordelijk voor de inkoop van hun inburgeringstraject. Hiervoor konden zij een lening aanvragen bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO).
Malafide taalbureaus
Deze nieuwe wet bracht een hoop uitdagingen met zich mee. Zo doken er veel malafide taalbureaus op die misbruik maakten van de inburgeraars en hun lening en geen kwalitatief taalonderwijs boden. Ook was het voor inburgeraars lastig om te weten waar zij moesten zijn en wat er van hen werd verwacht, omdat weinig tot geen begeleiding werd geboden. Hierdoor startten zij laat met hun inburgeringstraject. Er was weinig motivatie om een hoger taalniveau dan het vereiste A2 te behalen, vooral vanwege de druk van het moeten terugbetalen van hun lening bij het niet halen van de inburgeringsplicht.
Terugbetaling boetes en leningen asielstatushouders onder Wi2013
In 2025 heeft de Raad van State bepaald dat het stelselmatig opleggen van boetes en terugvorderen van leningen aan asielstatushouders onder de Wi2013 niet is toegestaan. Dit is in strijd met Europese regelgeving. Asielstatushouders onder de Wi2013 die een boete hebben betaald in verband met het overschrijden van de inburgeringstermijn, krijgen deze boete terug. Ook al afbetaalde leningen krijgen ze teruggestort.
DUO start in het najaar van 2026 een 'herstelactie' hiervoor op. Dit schrijft minister Aartsen van Werk en Participatie in een brief aan de Tweede Kamer. Het is een gevolg van diverse rechterlijke uitspraken van de Raad van State over het boete- en leningenbeleid onder Wi2013. Asielstatushouders die het betreft, krijgen hierover bericht van DUO.
Last
Cohort 2014 werd als één van de eerste cohorten inburgeringsplichtig onder deze (toen) nieuwe wet. Omdat zij één van de eerste cohorten waren, hadden zij het meest last van de knelpunten in de Wi2013. Latere cohorten hadden profijt van ingevoerde verbeteringen, zoals controles op taalaanbieders. Het cohort 2014 zat toen al vaak ver in hun inburgeringstraject en had deze voordelen niet. Dit kan ook invloed hebben op hun aansluiting op de Nederlandse arbeidsmarkt of in het Nederlandse onderwijssysteem.
Cohort 2014 vormde de voorhoede van de grote vluchtelingenstroom die in de jaren daarna (2015-2016, de jaren van de ‘vluchtelingencrisis’) zijn piek bereikte.
Vergunningen
In totaal zijn er in 2014 in Nederland 19.650 statushouders die een vergunning hebben ontvangen en daarmee inburgeringsplichtig zijn geworden. Dit was bijna een verdubbeling ten opzichte van 2013 en vormde de opmaat naar 2015, toen er ruim 32.000 vergunningen werden afgegeven. 5.350 van deze vergunningen werden verleend aan nareizigers. Het overgrote deel van deze vergunningen werd verleend aan Syriërs (10.465). Ook werden er in 2014 veel Eritreeërs (3.985), Somaliërs (1.385), Irakezen (710) en Afghanen (600) inburgeringsplichtig.
Alleenstaanden
Kenmerkend voor cohort 2014 was het relatief grote aandeel alleenstaanden: 37% was twee maanden na uitstroom alleenstaand, wat aanzienlijk hoger was dan in latere jaren. Het overgrote deel bestond uit jonge mannen die de gevaarlijke reis over de Middellandse Zee hadden gemaakt, in de hoop later via gezinshereniging hun familie over te laten komen.
Leeftijdsopbouw
In december 2018 was een grote meerderheid van cohort 2014 jonger dan 45 jaar (81,6%). Over de jaren heen zien we dat het aandeel in de jongste leeftijdsklassen afneemt, terwijl de oudere groepen groeien. Zo is de groep statushouders van 45 tot 66 jaar bijna verdubbeld van 18,4% in 2018 naar 32,3% in 2024. De groep van 27-44 jaar vormt in 2024 met 66,8% nog steeds het grootste deel, en inmiddels heeft een klein percentage (0,9%) de leeftijd van 67 jaar en ouder bereikt.