Ondermijning en het sociaal domein

Het speelt al minstens dertig, misschien wel veertig jaar in Nederland schatten experts: de verweving van (drugs)criminaliteit met maatschappelijke sectoren in ons land. In veel gemeenten groeit dan ook de invloed van criminele organisaties in het sociaal domein. Wat kun je daar als gemeente aan doen? Hoe maak je je sociaal domein weerbaar waardoor criminaliteit geen voet aan de grond krijgt? Divosa ondersteunt gemeenten bij het vinden van een antwoord op die vraag met de training Ondermijning en het sociaal domein.


INHOUDSOPGAVE


Actueel

Belangrijkste ontwikkelingen

Breed offensief tegen georganiseerde ondermijnende criminaliteit

In 2020 startte het kabinet een breed offensief tegen de georganiseerde ondermijnende criminaliteit in Nederland. De kernvraag is: Hoe bied je mensen in plaats van het criminele pad een realistisch legaal perspectief? Het offensief draait om de zoektocht naar een effectieve aanpak, zowel repressief als preventief. Preventie is gestoeld op drie pijlers:

1. Het verstevigen van de sociale structuren.
2. Kwetsbare mensen kansen bieden op een zinvol bestaan en het kunnen bijdragen aan de samenleving.
3. Het weerbaarder maken van professionals in het sociale, onderwijs- en veiligheidsdomein.

Naar inhoudsopgave


Divosa

Wat vindt Divosa?

Scholieren die worden geronseld door de drugsindustrie, jonge kinderen die worden ingelijfd in criminele netwerken en wijken waar de levendige drugshandel net zo gewoon is als de buurtbarbecue op vrijdagmiddag. De verweving van criminaliteit en het sociaal domein heeft grote maatschappelijke gevolgen. Divosa herkent dit en ziet dat gemeenten een belangrijke rol hebben in het tegengaan van deze ondermijnende criminaliteit.

Gemeenten kunnen ondermijning tegengaan door het sociaal domein sterk en weerbaar te maken. Divosa ziet hoe belangrijk het is als gemeenten zich hiervan bewust zijn en stimuleert gemeenten om hierin te investeren. Divosa ziet ook hoe ingewikkeld dat is. De verwevenheid van de criminele wereld met het sociaal domein is fijnmazig en wijdvertakt en speelt zich bovendien ondergronds af, veel is niet zichtbaar. En dus is de aanpak ervan ook niet klip-en-klaar of one size fits all. Het versterken en weerbaar maken van het sociaal domein in een wijk of gemeente vraagt maatwerk en een duurzame aanpak.

Wat doet Divosa?

Veel gemeenten zetten binnen het sociaal domein al actief in op het thema ondermijning. Divosa kan gemeenten hierbij op maat ondersteunen. Die ondersteuning is gestoeld op de drie pijlers vanuit het Breed offensief en toegespitst op uitvoeringspraktijk van gemeenten. Divosa sluit dan ook aan bij die uitvoeringspraktijk door te ondersteunen bij een bij een bestaand project of opgave. Voorbeelden van vragen zijn:

  • Beleid en uitvoering hebben elkaar heel hard nodig bij ondermijning maar dan moeten ze wel samen optrekken. Nu staan ze mijlenver van elkaar en vaak tegenover elkaar. Dat moet echt anders, maar hoe?
  • We weten dat er zorgfraude ook in onze gemeente voorkomt. Maar het hierin samenwerken tussen het sociaal domein, de inkoopafdeling, de juristen, het lukt ons gewoon niet. Hoe krijgen we dat wel voor elkaar?
  •  We investeren flink in een kleine volkswijk, dat lukt aardig. Nu willen we mensen uit de wijk zelf opleiden via vrijwilligerswerk en misschien betaald werk. Om zo ook de legale weg in de praktijk vorm te geven. Laten zien dat dat kan. Hoe pakken we dat aan?

Divosa ondersteunt gemeenten bij het handelen in de praktijk bij zulke vragen. Samen met een gemeente gaat Divosa in de weerbarstige praktijk in het sociaal domein aan de slag op basis van praktijkkennis en wetenschappelijke inzichten. Afhankelijk van de vraag kan dat met professionals, beleidsmedewerkers of leidinggevenden of samen met bewoners of vrijwilligers zijn.

Wat kunnen gemeenten doen?

Er is geen one size fits all-aanpak voor de preventie van ondermijning. Toch zijn er volgens hoogleraar Pieter Tops wel een aantal aandachtsgebieden aan te wijzen waar gemeenten zouden kunnen starten.  

Op microniveau

  • Versterken van de persoonsgebonden aanpak, zoals de Top 600 aanpak in Amsterdam.
  • Meer aandacht voor slachtofferschap, drugshandel is geen slachtofferloos delict. Groepen – van jongeren, huiseigenaren, mensen met een licht verstandelijke beperking, boeren – worden in de criminele wereld getrokken.

Op mesoniveau

  • Aandacht voor andere vormen van criminaliteit, zoals zorgfraude en mensenhandel. Er zijn vaak raakvlakken met de drugswereld.
  • Zorg voor goede rechtsbescherming van kwetsbare mensen in de samenleving.

Op macroniveau

In de aansturing van professionals

  • Investeer in vakmanschap van professional. Streng liefhebben is het sleutelwoord.
  • Geef ruimte én rugdekking aan de professional in de uitvoering.

Bijeenkomsten over dit onderwerp

Er zijn momenteel geen bijeenkomsten over dit onderwerp in de agenda.

Naar inhoudsopgave


Training

Inhoud

Divosa gaat uit van de methodiek Lerende Praktijk. Het aanbod verschilt per gemeente, maar kent in ieder geval een aantal vaste elementen:

  • Handelingsintelligentie: het gaat om de dagelijkse praktijk en het handelen in complexe situaties.
  • Reflectie: welke kwaliteiten en valkuilen hebben deelnemers zelf?
  • Inzicht in hoe netwerken, bureaucratieën, procedures en wetten werken en hoe ze voor je kunnen gaan werken in plaats van een hindernis en voortdurende bron van irritatie vormen.
  • Kennis over (achtergronden van) je project of vraag. Bijvoorbeeld: de geschiedenis van de wijk, de wereld van overleven, intergenerationele armoede, werking van ondermijnende structuren, de wereld van jongeren en culturele dimensies.

Deelname

Deelnemen aan de training kan nog, je kunt voor meer informatie contact opnemen met Hennie van Deijck via hdeijck@divosa.nl of met Hidde Brink via hbrink@divosa.nl

Naar inhoudsopgave


Feiten en Cijfers

Beleid en wetgeving

Naar inhoudsopgave