Tussenevaluatie Wet inburgering: gemeenten pakken hun regierol actief op

Belangrijkste conclusies uit de Tussenevaluatie Wet inburgering 2021

• Gemeenten pakken de regierol actief op, maar komen niet uit met de uitvoeringskosten en ervaren een hoge caseload;
• Een tijdige start van de inburgering komt moeilijk van de grond;
• De meeste inburgeraars zijn nog bezig, degenen die al examen hebben gedaan deden dit op B1 niveau of hoger;
• Voor veel inburgeraars is het moeilijk om werk en taallessen te combineren door allerlei andere verplichtingen, zoals zorg voor het gezin (roostercomplexiteit).
• Inburgeraars waarderen maatwerk dat gemeenten kunnen inzetten;
• Het merendeel van de inburgeraars geeft aan dat ze door inburgering veel leren over de Nederlandse samenleving;
• In de Wi2021 doorlopen inburgeraars verschillende stappen in het inburgeringstraject die sterk van elkaar afhankelijk zijn. Als er bij één onderdeel sprake is van vertraging, loopt het gehele traject vaak vertraging op. Daarnaast spelen verschillende externe factoren een belangrijke rol in het functioneren van de inburgering, zoals lange doorlooptijden in de asielketen, wachttijden voor vestiging in gemeenten, verhuisbewegingen als gevolg van tijdelijke woonvoorzieningen en capaciteitsproblemen in de uitvoering bij zowel het COA en gemeenten als bij taalscholen. Zowel de onderlinge afhankelijkheden tussen opeenvolgende stappen binnen het stelsel als externe factoren hebben een grote invloed op de werking en op de efficiëntie van de inburgering.

Belangrijkste aanbevelingen uit het onderzoek Onbenut potentieel  van de Algemene Rekenkamer 

• Benut het lerend stelsel voortvarender. Stuur sneller bij op door de uitvoering gesignaleerde knelpunten, zoals bedoeld in de wet.
• Registreer werkervaring en opleiding op een eenduidige manier.
• Ontwerp integraal inburgeringsbeleid. Maak duidelijke en realistische keuzes over het doel van inburgering en aanpalende wetgeving, waaronder de Participatiewet en de wet Versterking regie volkshuisvesting.
• Ga uit van het potentieel, dit betekent:
  • Laat inburgeraars ‘participeren naar vermogen’, dat is het doel van inburgeren. Bijvoorbeeld door het makkelijker te maken om met behoud van uitkering deel te nemen aan werkgeversopleidingen in de tekortsectoren. Dan gaat de Wi2021 voor op de Participatiewet.
  • Zorg voor voldoende B2 taalonderwijs.
  • Ga voor Z-route deelnemers uit van hun potentieel. Bijvoorbeeld door het aanbieden van op hen gerichte praktijkopleidingsroutes.
    Vergroot maatwerk.

Waarom een tussenevaluatie?

Bij de invoering van de Wet inburgering 2021 is in het plan Monitoring en evaluatie van het ministerie van SZW besloten dat drie jaar na inwerkingtreding van de wet een tussenevaluatie wordt uitgevoerd. Deze tussenevaluatie bestaat uit een onderzoek naar de werking van de maatschappelijke begeleiding, een kostenonderzoek en een syntheseonderzoek van verschillende onderzoeken die de afgelopen jaren zijn uitgevoerd. Deze evaluatie geeft inzicht in de werking, doeltreffendheid en doelmatigheid van de wet zodat potentiële verbeteringen in de wet- en regelgeving of de uitvoering in beeld komen.

In 2027, vijf jaar na de inwerkingtreding, volgt de evaluatie waarin de doeltreffendheid en doelmatigheid van het stelsel wordt beoordeeld.