Aandeel langdurige bijstandsgerechtigden groeit

Het aantal inwoners dat langdurig bijstand ontvangt, neemt structureel toe. De dynamiek tussen arbeidsmarkt en bijstand neemt hierdoor af. Dat schrijft economievakblad ESB op basis van cijfers van het CBS.

Veel inwoners komen in de bijstand met meer dan alleen economische problemen. Want door de krappe arbeidsmarkt vinden andere inwoners relatief makkelijk werk. Mensen in de bijstand hebben vaak te maken met multiproblematiek. Denk aan problemen op het gebied van bijvoorbeeld gezondheid, schulden of huisvesting. Het aanbieden van werk is veelal niet meer voldoende, er is behoefte aan bredere ondersteuning.

Bijstandsduur

Tussen 2010 en 2023 is het aandeel ontvangers dat langer dan vier jaar in de bijstand zit, met 10 procent toegenomen. Het aantal mensen met een bijstandsduur van minder dan twee jaar neemt juist af. Dit wijst er volgens de cijfers op dat er steeds minder beweging zit in het bijstandsbestand. De afnemende dynamiek laat ook zien dat financiële prikkels om mensen aan het werk te helpen, minder effectief zijn geworden.

Participatiewet

Bij de introductie van de Participatiewet in 2015 werd rekening gehouden met additionele instroom in de bijstand van 10.000 tot 12.000 mensen per jaar. Door economische voorspoed is het gemeenten gelukt om jaarlijks veel bijstandsgerechtigden te laten uitstromen, waardoor het aantal mensen in de bijstand ten opzichte van tien jaar geleden niet is toegenomen. Daarnaast lijkt de Participatiewet met loonkostensubsidie (LKS) een belangrijke bijdrage te hebben geleverd aan de inclusieve arbeidsmarkt. Meer mensen dan in de raming van de Participatiewet was voorzien, zijn met loonkostensubsidie aan het werk gekomen. 

Wat vindt Divosa?

De cijfers van het CBS en de duiding vanuit ESB liggen in lijn met het beeld dat geschetst wordt in de Probleemanalyse Participatiewet. Hier wordt immers in beschreven dat de doelgroep van de Participatiewet aan het veranderen is. Steeds minder mensen in de bijstand zijn relatief gemakkelijk bemiddelbaar naar regulier werk. Maar met inzet van loonkostensubsidie en jobcoaching zien we in de uitvoering nog steeds mogelijkheden. Zo blijkt in de praktijk dat de samenwerking tussen sociale diensten en werkontwikkelbedrijven belangrijker wordt. Daarnaast liggen er kansen in de ontwikkeling van werknemers, bijvoorbeeld in samenwerking met het onderwijs en werkgevers bij de ontwikkeling van leerwerktrajecten.

Hoe dan ook is er extra aandacht nodig voor inwoners die al langer in de bijstand zitten. We blijven aandacht vragen voor investeringen in loonkostensubsidie en begeleiding richting én tijdens werk. De maatschappelijke kosten- en batenanalyse voor loonkostensubsidie heeft aangetoond dat hier zowel maatschappelijke als economische winst te behalen is.