Financieel ontzorgen in de uitvoering: 4 tips bij de zoektocht naar maatwerk

Op dinsdag 20 juni 2023 organiseerde Divosa een online uitwisselingssessie over financieel ontzorgen bij de inburgering. Ruim 30 deelnemers bogen zich over de vraag: hoe geef je als gemeente op dit moment, nu meer ruimte is ontstaan voor maatwerk, uitvoering aan het financieel ontzorgen? Deelnemende gemeenten deelden actief voorbeelden, dilemma's en oplossingsrichtingen. Ter inspiratie vier tips en trucs, ontleend aan de bijeenkomst.

Vooraf: in de kamerbrief van 6 april 2023 stelt minister Van Gennip (SZW) dat gemeenten artikel 56a van de Participatiewet breder mogen interpreteren. Dit betekent dat gemeenten meer vrijheid hebben in de uitvoering van de wet en er ruimte is ontstaan voor maatwerk. 

Vier tips en trucs

1. Zorg voor een goede communicatie. Het financiële systeem en het idee van financieel ontzorgen is ingewikkeld. Niet alleen voor inburgeraars maar ook voor de gemeenten in de communicatie richting de inburgeraar. Juist omdat geld veel betekent voor iemand, is communicatie hierover cruciaal. VluchtelingenWerk heeft speciaal voor nieuwkomers animaties gemaakt over financieel ontzorgen en over de energierekening. Deze kun je tijdens gesprekken met inburgeraars gebruiken.  

• Animatie Financieel ontzorgen (Nederlands) • VluchtelingenWerk • in verschillende talen beschikbaar
• Animatie Energierekening en voorschot (Nederlands) • VluchtelingenWerk • in verschillende talen beschikbaar

2. Er is niet één manier van financieel ontzorgen. Uit de bijeenkomst volgt dat gemeenten: 

• vaste lasten inhouden op de uitkering of inzetten vanaf het moment van huisvesting óf
• inzetten op het inregelen van automatische incasso's. 
  Gemeenten die vaste lasten inhouden op de uitkering kiezen over het algemeen voor inhouden van huur, zorgverzekering en gas/water/licht. 

3. Financieel ontzorgen staat nooit op zichzelf en gaat altijd gepaard met begeleiding naar financiële (zelf)redzaamheid. Deze begeleiding vullen gemeenten op een eigen manier in. De meeste gemeenten doen dit in samenwerking met verschillende (vrijwilligers)organisaties. Gemeenten maken gebruik van een combinatie van:

• een maatschappelijk begeleider en/of
• groepstrainingen financiën en/of
• één-op-één begeleiding van een schulddienstverlener of budgetcoach. 

4. Hoe en wanneer kom je erachter of iemand grip heeft op geldzaken? Hoe bepaal ik of maatwerk nodig is? Vragen waar de deelnemers aan de bijeenkomst allemaal tegenaan lopen in de uitvoeringspraktijk. De deelnemers concluderen dat je een inburgeraar langer moet kennen en vaker moet zien om hier een besluit over te kunnen nemen. Desondanks kiezen gemeenten er toch voor om tijdens de ‘regeldag’ (de dag van huisvesting in de gemeente) of de brede intake financieel ontzorgen toe te passen. Ook de begeleiding wordt vaak vanaf dag één ingezet. 

Lees meer 

• Kamerbrief over inburgering (Rijksoverheid • 6 april 2023)
• Q&A over financieel ontzorgen, met vragen naar aanleiding van deze kamerbrief (Divosa • april 2023)