‘Blijf erover praten! En grappen maken. Anders wordt het taboe alleen maar groter’

Een cabaretier met een depressie: je zou denken dat het een grap is. Maar de depressie die Mike Boddé (56) begin jaren negentig overviel, was beslist niet om te lachen. In de zomer van 2024 verscheen zijn boek Poolreiziger, over de ontdekking van zijn bipolaire stoornis. Vanuit zijn huis in Maarssen vertelt hij over het belang van openheid bij psychische aandoeningen. 

Poolreiziger is niet zijn eerste boek. Eerder, nu alweer bijna vijftien jaar geleden, verscheen het inmiddels beroemde boek Pil. Daarin geeft hij een realistisch beeld van de eenzame strijd die hij ervoer rondom zijn depressie. Het werd gelezen door tienduizenden Nederlanders die zich in zijn verhaal herkenden en dankbaar waren dat dit zware thema zo eerlijk en rauw bespreekbaar werd gemaakt. 

Tijdens de depressie in de jaren negentig zat je zeven jaar thuis. Hoe ben je uit die situatie gekomen?

"Ik ging echt door een hel. Een gitzwarte periode. Elke dag wilde ik alleen maar dood. De weg terug was lang. Stapje voor stapje, op de tast in het duister. Elke dag een klein dingetje doen, naar buiten bijvoorbeeld om een stukje te wandelen. Zo werd ik elke dag fysiek en mentaal iets beter. Ook kreeg ik hulp. Veel hulp, van artsen, ondersteuners, mijn familie en mijn vrouw. Daarbij had ik therapie en kreeg ik medicatie. Zo kwam ik er weer bovenop.”

Hoe was het om na jaren thuis weer mee te doen in de maatschappij?

"Werk was jarenlang geen prioriteit, want ik was echt aan het overleven. Maar dit knaagde wel aan mijn zelfvertrouwen. Werk geeft ook passie, zingeving en verbinding. Ik heb geen hulp gevraagd van het bijvoorbeeld het UWV, maar ben zelf bekenden en oud-collega’s gaan aanschrijven: hoe het zat, waar ik vandaan kwam, en met afsluitend de vraag: heb je een tip voor een nieuwe klus? Sommigen haakten af en reageerden niet. Zij vonden het te gênant, vermoed ik. Ik raakte door mijn psychotische depressies veel mensen kwijt. Dat was pijnlijk, maar het gaf ook een natuurlijke schifting van mensen: je weet meteen aan wie je wat hebt en wie niet."

Wat zou je vanuit je eigen ervaring mee willen geven aan professionals van Hoofdzaak } Werk die mensen met een psychische kwetsbaarheid (terug) begeleiden naar de arbeidsmarkt?

"Ik denk dat het belangrijk is om te beseffen dat het herstel met een psychische kwetsbaarheid geen lineaire weg omhoog is. Als je je been breekt gaat het, als het meezit, elke week een beetje beter. Maar bij psychische kwetsbaarheid gaat het herstel in golfbewegingen; één stap vooruit, één stap terug. Soms heb je een off-day en kun je echt je bed niet uitkomen. Het is belangrijk daar geduld voor te hebben en niet te pushen. Ik herinner me dat ik veel weer moest leren: omgaan met deadlines, stress, afspraken nakomen... Ik was het allemaal kwijt."

Wat is nodig om psychische kwetsbaarheid te normaliseren, denk jij?

"Er altijd over blijven praten! En grappen maken. Anders wordt het taboe alleen maar groter. Openheid op de werkvloer blijft belangrijk. Als je een hernia of hartaandoening hebt gehad en terugkomt op kantoor, dan praat je daar toch ook over? Waarom kan dit dan niet met een psychische ziekte? Ook als ggz-patiënt heb je recht van spreken.”

Toch is dat voor velen nog moeilijk.

“Ruim een miljoen Nederlanders hebben last van depressieve klachten of andere psychische aandoeningen. Ze lijden in stilte, slepen zich naar hun werk en durven niet open over hun klachten te praten. We hebben dus nog een lange weg te gaan. Het blijft nodig hier aandacht aan te geven.”

Wat vind je zelf belangrijk in de benadering van professionals, bijvoorbeeld vanuit de ggz?

"Een zekere betrokkenheid en empathie, maar wel met een zekere afstand. Wel meeleven maar niet meelijden. En respect! Ik herinner me een zuster die heel betuttelend tegen me ging praten, dan haak ik echt af. Het is belangrijk om begrip en compassie te hebben voor de zwaarte en de problematiek van zware psychotische depressies. Het is echt lijden."

Met welke positieve boodschap wil je afsluiten voor mensen die zich inzetten voor Hoofdzaak } Werk?

"Blijf oog houden voor de positieve kant van het verhaal: iemand kan een ‘beperking’ hebben op een bepaald vlak, maar op een ander vlak juist krachtig zijn. Bijvoorbeeld bij hooggevoeligheid kun je heel empathisch zijn en een belangrijke verbindende schakel zijn op de werkvloer. Het is bewezen dat diversiteit goed is voor de workflow en resultaten in een bedrijf. Mensen met psychische kwetsbaarheid zijn dus een aanvulling in het team! Het is niet alleen maar liefdadigheid: je helpt jezelf, en ook een ander."