‘Gebruik de kracht van wat er al staat en geef de uitvoering de rust’

Dankzij de gemeenteraadsverkiezingen gonst het van de nieuwe plannen en ambities. Maar hoe zorgen we dat de praktijk in de wijk niet ondersneeuwt in politieke beloften? Victor Everhardt, voorzitter van Divosa, gaat in gesprek met Marieke Pronk, concerndirecteur in Diemen. Over het ‘geheim’ van continuïteit, het belang van vertrouwen en de boodschap aan het Rijk: 'Laten we vooral koers houden.'

De verkiezingskoorts stijgt. Politieke partijen willen zich profileren met nieuwe plannen. Maak jij je weleens zorgen dat de waan van de dag de uitvoering in de weg zit?

'Die reflex is menselijk, maar niet goed voor het sociaal domein. Grote opgaven zoals de Hervormingsagenda Jeugd of de Participatiewet in Balans vragen simpelweg tijd. Je moet soms wel tien jaar volharden in je koers voordat de resultaten echt zichtbaar worden voor de inwoner. Mijn advies aan elk nieuw bestuur is dan ook: gebruik de kracht van wat er al staat en geef de uitvoering de rust om die ambities waar te maken. Ga niet aan de boom schudden terwijl de vruchten net beginnen te groeien.'

Dat klinkt logisch, maar een nieuwe coalitie wil vaak juist een eigen stempel drukken. Hoe bewaak jij die rust in de praktijk? 

'Ik probeer de stress van anderen niet simpelweg over te nemen. Ik ben me heel bewust van mijn eigen reactie; die wil ik vanuit ontspanning en vertrouwen blijven geven, hoe lastig dat soms ook is. In gesprekken met wethouders of nieuwe kandidaten schets ik steeds het toekomstscenario: het eindbeeld waar we naartoe werken. Ik vraag dan ook letterlijk om commitment op dat lange traject. Juist als het ongemakkelijk wordt, is het zaak om dat einddoel voor ogen te houden en de tijd en aandacht te claimen die daarvoor nodig is.'

Heb je een concreet voorbeeld waarbij het lukte om die rust te bewaren ondanks grote politieke druk?

'In 2022 was die druk enorm hoog. We kregen te maken met de opvang van Oekraïners, de energiecrisis en de stijgende inflatie. De bestaanszekerheid van onze inwoners stond onder druk en het college wilde heel snel actie ondernemen. We hebben toen een pakket aangeboden – de Steunimpuls – maar wel met een duidelijke voorwaarde: de energietoeslag wilden we naar draagkracht invoeren. Dus niet blind uitdelen aan iedereen, maar gericht naar degenen die het 't hardst nodig hadden. Dat vroeg om bestuurlijk geduld, want zo'n gerichte aanpak is uitvoeringstechnisch complex. Maar door die rust in te bouwen, konden we de juiste maatregelen nemen en hebben we de toeslag achteraf positief kunnen evalueren.'

Is die eenheid tussen bestuur en uitvoering ook het ‘geheim’ waardoor Diemen zo goed scoort in de burgerpeilingen?

'Dat denk ik wel. We spreken in Diemen met één stem: de raad, het college en de ambtelijke top treden eenduidig naar buiten. Dat zorgt voor rust in de hele organisatie. In een tijd waarin het vertrouwen in de overheid landelijk wankelt, zien wij onze cijfers voor dienstverlening stijgen. Dat is het bewijs dat een lange adem loont. Vertrouwen win je niet met een flitsend nieuw actieplan direct na de verkiezingen, maar door jarenlang voorspelbaar te zijn en dicht bij de inwoner te staan.'

Als we kijken naar de landelijke politiek en het nieuwe regeerakkoord, daar is de koers vaak allesbehalve voorspelbaar. Wat is jouw oproep aan Den Haag?

'Houd koers en geef ons het vertrouwen. Thema’s als bestaanszekerheid worden nu weer heel spannend door landelijke verschuivingen, maar wij in de uitvoering kunnen niet telkens op tijdelijke maatregelen  sturen. Mijn uitnodiging aan rijksambtenaren en politici is dan ook: kom langs in Diemen. De koffie staat klaar. Laten we stoppen met praten over de uitvoering en vaker het gesprek voeren mét de uitvoering. Alleen als de feedbacklus tussen beleid en praktijk echt werkt, maken we het sociaal domein toekomstbestendig.'

Een helder pleidooi voor bestuurlijk geduld. De volgende keer spreken we Petra Koenders van Het Werkplein in West-Brabant over de impact van de verkiezingen op de arbeidsmarktregio’s. Welke vraag wil jij haar meegeven?

'Ik ben benieuwd waar zij het komende jaar het meest naar uitkijkt om aan te werken.'