‘De kracht ligt in de wijk, maar systemen werken ons soms tegen’

De coalitie in Zutphen is nog niet gevormd, maar er ligt een stevige koers voor het sociaal domein. Tegelijkertijd zorgen landelijke programma’s en regeldruk voor spanning met de beweging naar wat inwoners écht nodig hebben. Rob Lub, directeur sociaal domein, ziet daarin een duidelijke opgave: ‘We zijn in de wijk bezig om integraal te werken, maar er komen ook autonome trajecten als IZA op ons af die daar niet altijd op aansluiten.’

Wat wil je het nieuwe college meegeven?

‘2025 was voor ons een bijzonder jaar. We hebben grote beleidsstukken vastgesteld, waaronder een visie op bestaanszekerheid voor de komende twintig jaar. Die is unaniem door de raad aangenomen. We organiseren onze ondersteuning zo dicht mogelijk bij de mensen om wie het gaat. We breken de muren tussen verschillende loketten af, zodat een inwoner met een hulpvraag altijd op één plek terechtkan voor een oplossing die écht past. Daarvoor is breed draagvlak, ook richting een nieuwe raad.

Van een nieuw college vraagt dit focus. Laat je niet te veel afleiden door nieuwe initiatieven of landelijke ontwikkelingen die weer iets anders van je vragen. De basis ligt er. Nu gaat het erom dat we het waarmaken in de praktijk, samen met de wijk. Dáár moet het gebeuren.’

Integraliteit is een veelgebruikt begrip. Wat bedoel jij ermee?

‘Integraliteit begint voor mij met luisteren. Echt luisteren naar de vraag van inwoners en niet meteen vanuit systemen denken. Dus niet meteen met je productenwaaier aankomen, maar samen een oplossing bedenken.

Ik word heel enthousiast van de aanpak in de wijk Ruwaard in Oss. Daar kijk je samen met inwoners wat er speelt. Niet: u vraagt en wij voeren uit, maar de behoefte van de inwoner begrijpen en daar het systeem op aanpassen. Dan kun je dingen combineren. 

Een mooi voorbeeld vind ik de wijk in Oss waar jeugdproblematiek speelde en de openbare ruimte achteruitging. Er zijn toen voor deze jongeren sportcoaches ingezet vanuit de Wmo. Dan kijk je over schotten heen en ontstaat er iets dat je afzonderlijk niet had kunnen doen. Eén plus één wordt drie. Maar dat vraagt wel dat je investeert. Met één gesprek ben je er niet. Je moet aanwezig zijn in de wijk en relaties opbouwen.’

Waar zit het knelpunt in die beweging?

‘Dat zit echt in de spanning met landelijke programma’s en regeldruk. Aan de ene kant zijn we in de wijk bezig met een organisch proces, samen met inwoners en partners. Aan de andere kant krijgen we te maken met trajecten met een eigen planning en verantwoordingsdruk, zoals IZA en AZWA. Dat zijn geen slechte ontwikkelingen, maar het zijn wel autonome processen die niet altijd op elkaar aansluiten. En soms zitten ze elkaar in de weg. Dat is het lastige.’

Hoe ga je daarmee om?

‘Voor mij is de kernvraag: wie merkt hier uiteindelijk het verschil van? De inwoner, dus de kracht moet in de wijk liggen. Daar zitten de netwerken, daar zit de energie. Die moeten ruimte krijgen om keuzes te maken en te doen wat nodig is. Andere interventies en programma’s moeten daarop aansluiten en meebewegen, niet andersom. Anders ga je het systeem leidend maken, en dat is precies wat we niet willen.’

Wat vraagt dat van de organisatie?

‘Vooral focus en consistentie. We roepen al lang dat we integraal willen werken, maar nu is het moment om dat echt te doen. Dat betekent ook: niet over vier jaar weer iets anders bedenken, maar vasthouden aan wat er ligt. En het vergt flexibiliteit van de hele organisatie. Niet alleen van de uitvoering, maar ook van HR, inkoop, juristen. In de begroting moeten zo min mogelijk belemmeringen zitten om slim te kunnen schuiven met posten. Iedereen moet het mogelijk maken. Pas dan wordt integraliteit geen loos woord meer.’

Je pakt als laatste in de reeks het estafettestokje over van Tamara Schrör, domeinmanager Sociaal in Raalte. Zij wil graag weten: hoe kijk jij naar de inzet van AI in de uitvoering?

‘Wij doen mee aan een pilot met Schulinck, waarbij we AI inzetten om te beoordelen of mensen recht hebben op bepaalde regelingen. Het gaat daarbij echt om een afgeschermde omgeving waarin ook privacygevoelige gegevens gebruikt mogen worden. AI helpt om te kijken of iemand recht heeft op een regeling. Dat vind ik interessant, juist omdat het zo specifiek en toepasbaar is.’