Alle aanpassingen gedaan vanaf juni 2026 zijn medegefinancierd door de Europese Unie.
Divosa faciliteert het samen leren en werken voor een integrale uitvoering van de inburgering. Hierdoor verbetert de dienstverlening aan inburgeraars en het vakmanschap van professionals.
Mysterie Module Inburgering
Laatste update: 29 april 2026Casus 5: Leerplichtig of eerder inburgeringsplichtig?
Het is nu januari en in mei wordt Ahmed 18 jaar. Hij is net met zijn gezin gehuisvest in zijn nieuwe woonplaats. Hij verschijnt de eerste paar weken niet op de isk. Na het doorlopen van het verzuimprotocol geeft de mentor samen met de verzuimcoördinator dit signaal door aan de leerplichtambtenaar. Yvonne, de leerplichtambtenaar, vraagt zich af waarom Ahmed niet naar school gaat en gaat op huisbezoek.
Stap 1: Lees het mysterie en bijbehorende fragment
Hoe heeft Yvonne ervoor gezorgd dat Ahmed wel weer naar school gaat? En wie zijn betrokken bij het maken van betere afspraken voor jongeren die bijna 18 worden?
Yvonne vertelt:
Tijdens het huisbezoek merkte ik dat Ahmed een spraakzame jongeman is, en dat hij al goed in het Nederlands kan verwoorden waarom hij niet naar school gaat. Hij heeft al verschillende isk’s gezien en steeds opnieuw vrienden gemaakt. Soms moest hij door naar een ander azc, zelfs zonder afscheid te kunnen nemen, én hij heeft het idee dat hij weinig heeft geleerd.
Ik zie dat zijn ouders graag willen dat de kinderen een goede opleiding krijgen voor een goede toekomst in Nederland. Dankzij de hulp van VluchtelingenWerk staat Ahmed wel ingeschreven op een isk in de gemeente waar het gezin nu woont. Alleen weten de ouders niet wat er verder van de leerlingen wordt verwacht of hoe het Nederlandse onderwijssysteem precies werkt.
Ahmeds ouders brengen iedere dag zijn jongere zusjes naar de basisschool. Daarna gaan zij direct door naar taalles of werk. Daardoor hebben zij niet in de gaten dat Ahmed nauwelijks naar school gaat.
Na het huisbezoek ben ik een-op-een in gesprek gegaan met Ahmed om te onderzoeken waar zijn motivatie ligt. Hij gaf aan liever een opleiding te volgen dan weer opnieuw te starten op de isk. Het werd ook al snel duidelijk dat hij een grote passie heeft voor auto’s. Ik heb hem verteld over de verschillende opleidingen en niveaus in de autobranche. Op dit moment is hij alleen nog niet toelaatbaar voor zo’n opleiding. Die zijn minimaal op mbo-2 niveau.
Over vier maanden wordt Ahmed al 18 jaar. Hoe bepaal ik wat het best passend is voor hem? Ik heb nog niet veel andere statushouders in mijn caseload, dus ik ben zoekende wie mij kan helpen om de goede keuzes te maken in de begeleiding van Ahmed. Volgens mij moet hij namelijk stoppen met de isk als hij 18 wordt en start dan zijn inburgeringsplicht. Kan hij dan niet beter nu al starten met inburgeren?
Stap 2: Ontrafel het mysterie
Begin door samen te reflecteren op het audiofragment: wat zijn de eerste gedachten na het horen van het audiofragment? Is het herkenbaar? Hoe zouden jullie het zelf doen?
Vervolgens probeert het samenwerkingsverband in 15 minuten het mysterie op te lossen door gesloten vragen te stellen. Wanneer de verschillende elementen van het mysterie zijn ontrafeld door het samenwerkingsverband, of wanneer er 15 minuten verstreken zijn, leest de verteller de complete oplossing voor.
Merk op: Deze module bevat fictieve casussen die gebaseerd zijn op echte verhalen. De inhoud van een casus kan verschillen met jullie ervaring en wat er mogelijk is in jouw gemeente, organisatie of regio.
De verteller kan het samenwerkingsverband op weg helpen:
- De elementen die geraden moeten worden staan dikgedrukt. Benoem hoeveel elementen het zijn, wanneer er eentje is geraden en hoeveel er nog geraden moeten worden.
- Komt de groep er niet uit? Geef dan een hint.
-
Yvonne neemt contact op met de consulent inburgering van de gemeente om informatie in te winnen over opties voor inburgering en onderwijs, omdat Ahmed binnenkort 18 jaar wordt. Ze hoort dat jongeren pas vanaf 18 jaar kunnen starten met inburgeren. In de publicatie Jongeren en inburgering: onderwijs voorop leest ze dat de leerplicht niet ingetrokken kan worden om eerder te starten met inburgering. En dat leerlingen langer op de isk mogen blijven na hun 18e.
Yvonne gaat in gesprek met Ahmed en zijn mentor van de isk om zijn schoolervaring te bespreken. Ahmed is leerbaar maar vanwege vele verhuizingen beheerst hij nog niet voldoende Nederlands en is hij tijdelijk zijn motivatie voor school verloren. Nu Ahmed weet wat er nodig is om toegelaten te worden tot een opleiding tot automonteur is hij wel gemotiveerd om naar school te gaan.
De isk besluit Ahmed in ieder geval tot zijn 18e in de klas te houden en vlak voor zijn verjaardag opnieuw een gesprek te voeren over het verlengen van de isk, instroom in een reguliere opleiding of inburgering.
Yvonne plant een gesprek in met de ouders van Ahmed en schakelt daarbij een tolk in. Ze licht haar rol als leerplichtambtenaar van de gemeente toe, namelijk het voorkomen van schooluitval. Ook legt ze uit hoe het onderwijssysteem in Nederland in elkaar zit en wat dit specifiek voor Ahmed betekent. Daarbij gebruikt ze de video’s van LOWAN in de taal die de ouders spreken.
Twee maanden voor Ahmeds 18e verjaardag (in mei) is er opnieuw een gesprek met de mentor van Ahmed waaruit blijkt dat hij stappen heeft gemaakt in zijn Nederlandse taalbeheersing. In principe is hij klaar om te beginnen aan de opleiding tot automonteur. Het is nu maart en Ahmed zal pas na de zomer kunnen starten met de opleiding, dus om te voorkomen dat hij zijn vaardigheden verliest wordt de isk verlengd tot aan de zomervakantie.
De gemeente ziet dankzij deze casus in dat zij de jonge statushouders die binnenkort 18 worden niet in beeld hebben. Om hen toch te kunnen bereiken, gaat de gemeente voorlichting geven op de isk’s over inburgering.
Daarnaast besluit de gemeente om samen met de isk’s een werkproces te maken voor jonge statushouders die 18 jaar worden. De Doorstroompunten worden hier ook bij betrokken omdat zij de jongeren vanaf 18 jaar zonder startkwalificatie begeleiden. Ze maken afspraken dat iedere isk een aanspreekpunt inburgering heeft en er ook per gemeente een vast aanspreekpunt is om casussen van jongeren te bespreken.
Ieder kwartaal worden deze casussen besproken bij de Doorstroomtafels. In dit overleg met scholen, Doorstroompunt, gemeente en samenwerkingspartners worden de stappen en begeleiding van leerlingen besproken voor een soepele overgang van het voortgezet onderwijs naar een passende vervolgstap. Daarbij worden concrete afspraken gemaakt wie de regie voert over het vervolgtraject. De verantwoordelijke partij begeleidt de jongere vervolgens, wanneer nodig met toestemming van ouders en/of jongere.
Puntsgewijs
- Yvonne neemt contact op met de gemeentelijke inburgeringsconsulent voor informatie.
- Yvonne bespreekt Ahmeds schoolervaring met Ahmed en zijn isk-mentor.
- De isk houdt Ahmed in ieder geval tot zijn 18e op school.
- Yvonne plant een gesprek met Ahmeds ouders en schakelt daarbij een tolk in.
- Twee maanden voor Ahmeds 18e verjaardag (in mei) volgt een nieuw gesprek. De isk verlengd tot aan de zomer.
- De gemeente geeft leerlingen op de isk’s voorlichting over inburgering .
- De gemeente maakt samen met de isk’s en Doorstroompunten een werkproces voor jonge statushouders die 18 worden.
- Elke isk krijgt een vast aanspreekpunt voor inburgering. Ook komen er per gemeente vaste aanspreekpunten om casussen voor jongeren te bespreken.
- Elk kwartaal worden casussen besproken tijdens de Doorstroomtafels.
Stap 3: Reflecteer op de casus
Vanuit persoonlijk perspectief
- Wat is je eerste gedachten nadat de oplossing is voorgelezen?
- Herken je het dilemma van Yvonne?
- Vind je de gevonden oplossing realistisch of zou je het anders aanpakken?
- Heb je (on)bewust aannames of vooroordelen gehad bij het oplossen van dit mysterie?
- Zijn er nog partijen die je mist in de oplossing?
Gericht op de casus
- Wie begeleidt in jouw gemeente of regio jongeren zoals Ahmed?
- Wie informeert de ouders over het Nederlandse onderwijssysteem?
- Welke organisaties zouden in deze casus in jullie gemeente of regio moeten samenwerken?
- Welke onderdelen van de oplossing spreken jou aan?
- Hoe informeren jullie samenwerkingspartners, ouders en jongeren over (vervolg)onderwijs en inburgering? En weten ze waar ze met vragen terecht kunnen?
- Welke rol speelt het Doorstroompunt in jullie regio?
- Hoe houden jullie zicht op de groep jongeren die binnenkort inburgeringsplichtig zouden kunnen worden?
- Zijn er Doorstroomtafels in jullie regio? Welke partners nemen daaraan deel?
- Is er in jullie regio bij jongeren en ouders aandacht voor (mentale) gezondheid in soortgelijke casussen?
Meer informatie
Inhoudelijk aan de slag met onderwerpen die in deze casus voorbij komen? Hieronder vind je relevante informatie die je kan gebruiken om vervolg te geven aan dit mysterie:
- Themapagina Inburgering: Jongeren (Divosa)
- Publicatie Jongeren en inburgering: onderwijs voorop (Divosa)
Lees hoe jij vanuit jouw rol kan bijdragen aan onderwijs en/of inburgering van jongeren. Zie ook een voorbeeld uit Groningen - Vraag en antwoord: Jongeren (Divosa)
- Video's over het Nederlandse onderwijssysteem en de isk (LOWAN-VO)
Vier video’s die een beeld geven van de isk in relatie tot het Nederlandse onderwijssysteem, inclusief leerroutes en uitstroomprofielen. - Wist-je-dat: een nieuwkomersleerling het vo niet hoeft te verlaten als hij/zij 18 wordt (LOWAN)
- Praatplaat Doorstroompunten (Ingrado)
Uitleg over de organisatie en het (net)werk van Doorstroompunten - Meer informatie over gegevensuitwisseling tussen scholen en gemeenten (Divosa)
- Kennisdocument Nieuwkomers (Ingrado)
- Kinderen en gezinnen met een vluchtachtergrond (Pharos)
Over de gezondheid, ontwikkeling, ondersteuning en het onderwijs van kinderen en gezinnen met een vluchtachtergrond.
Samen leren en werken in de uitvoering met de Divosa Leerrecepten
De Mysterie Module inburgering is verbonden met de Divosa Leerrecepten: breng dilemma's in beweging. De publicatie bevat een overzichtelijk geheel van manieren waarmee jij samen werken en leren aan knelpunten en kansen in de uitvoering samen met collega’s kan oppakken. Gebruik het keuzeschema en de leerrecepten om in jouw gemeente, organisatie of regio een positieve verandering in gang te zetten. In de casussen van de Mysterie Module inburgering wordt steeds verwezen naar specifieke leerrecepten en handreikingen, waardoor je na het doorlopen van het mysterie meteen aan de slag kunt.