Bart vertelt:

Ik zie het vaak: jongeren die zich met een afgeronde Entreeopleiding inschrijven voor een vervolgopleiding op mbo niveau 2. Op dit moment begeleid ik Mariam. Ze heeft de Entreeopleiding afgerond toen ze 17 was. Daarna is ze gestart met de mbo-2-opleiding Dienstverlening en Zorg, maar ze kon het niet bijbenen en is uitgevallen. Ze is nu 19 jaar. Drie maanden geleden is ze bij ons gestart met de mbo-2-opleiding Verkoopmedewerker.

Ik spreek Mariam om de twee weken. Ik weet dat ze vorig jaar een negatief advies heeft gekregen op haar vorige school. Ondanks haar affiniteit met de zorg, heeft ze nu een andere richting gekozen. Ik zou op basis van verzuim en voortgang een soortgelijk advies moeten geven. Maar daar help ik haar helemaal niet mee…

Ze woont samen met haar ouders en 2 jongere zussen. Haar ouders stimuleren haar om door te leren, maar zij kunnen Mariam niet begeleiden bij haar schoolcarrière. Buiten school heeft ze geen verdere begeleiding. Ook niet vanuit de gemeente, omdat ze momenteel niet inburgeringsplichtig is.

Ik baal daar wel van hoor! Als roc kunnen we jongeren die een opleiding mbo-2 willen volgen lastig weigeren. Ze hebben immers een Entreeopleiding afgerond. En we willen ze eigenlijk ook niet weigeren. Zeker nieuwkomers verdienen een kans op onderwijs. Maar dat betekent wel dat we de ondersteuning en het opleidingsprogramma moeten aanpassen als de taal- en studievaardigheden nog niet voldoende zijn.

Ik voel een grote verantwoordelijkheid richting Mariam, omdat ik weet dat haar toekomst in Nederland er zoveel mooier uit zal zien mét een diploma. Vanwege haar leeftijd, 19 jaar, is ze niet meer leerplichtig. Doordat ze nu bij ons in de opleiding is ingeschreven, hoeft ze niet in te burgeren. Maar zolang het haar niet lukt om mbo-2 af te maken, blijft de verplichting om in te burgeren in de lucht hangen.

Ze is leergierig en geeft aan ook graag te willen werken. Alleen, als ze nu gaat werken zonder diploma, dan zal het lastiger zijn in de toekomst school weer op te pakken. En als ze niet meer ingeschreven staat op mbo-2, dan zal ze ook moeten gaan inburgeren. En dat is niet slecht hoor, maar ik zie dat Mariam zoveel meer in zich heeft als ze de juiste tools krijgt aangereikt. Het zou zo fijn zijn als ze wel een opleiding kan afmaken! En dat geldt niet alleen voor Mariam, maar ook voor al die andere jongeren die ik zie struggelen. Ik snap niet dat er vanuit de partijen die zich met jongeren, onderwijs of inburgering bezighouden, nog geen actie is om dit breder aan te pakken.

Bart gaat in gesprek met Mariam en neemt de tijd om meer te leren over haar motivatie om onderwijs te volgen. Ze wil naar school, maar geeft aan het liefst in de zorg te willen werken. De opleiding in de zorg lukte haar niet, dus heeft ze zich voor een andere opleiding ingeschreven. Maar hier loopt ze weer tegen hetzelfde probleem aan: het blijft lastig om de lessen goed te volgen, omdat ze de taal nog niet voldoende beheerst.

Mariam heeft geen goed beeld van de mogelijkheden op de Nederlandse arbeidsmarkt en heeft zomaar een andere opleiding op mbo-2 gekozen, omdat ze graag een vak wil leren. Bart spreekt met haar af dat ze op drie verschillende plekken een dag kan meelopen om een beter beeld te krijgen van de beroepspraktijk. De zorg blijkt de richting die het beste bij haar past. Maar wat nou, als er tegenslagen zijn en het toch niet lukt?

Bart neemt, met goedkeuring van Mariam, contact op met de gemeente. Het was wel even zoeken naar de juiste persoon. Hij moest veel bellen en mailen. Uiteindelijk kan de doorstroomcoach, met wie hij regelmatig over zijn leerlingen spreekt, hem in contact brengen met een consulent inburgering van de gemeente waar Mariam woont.

Er volgt een driegesprek met de gemeente waarin wordt uitgelegd wat inburgering kan betekenen voor Mariam. Samen concluderen ze dat een mbo-2-opleiding afmaken het beste aansluit bij haar situatie. Mariam kiest voor een reguliere, vrijstellende BBL-opleiding. Ze schrijft zich om deze reden in voor de BBL-variant van de opleiding op Bart zijn school, zodat ze vanuit de praktijk kan leren en betaald werkt.

De consulent verwacht dat Mariam met een werkplek in een Nederlandstalige omgeving, waar ze aan de slag gaat voor de BBL-variant, goede stappen zal zetten in haar taalvaardigheid. Daarnaast legt de consulent de verbinding met de bibliotheek die taalcoaching organiseert. Mariam wordt gekoppeld aan een taalcoach van haar eigen leeftijd en kan in de bibliotheek terecht om te studeren.

Bart geeft bij de gemeente aan dat er meer jongeren zijn in een vergelijkbare situatie. De consulent geeft dit signaal door aan de afdeling beleid. De beleidsmedewerker neemt het signaal mee in de gesprekken over de invulling van het regionaal programma dat is opgesteld voor de Wet van school naar duurzaam werk. Het doel hiervan is om een specifieke maatregel voor dit soort situaties in te richten. 

In het overleg tussen ketenpartners van het regionale programma besluiten ze dat het Doorstroompunt gaat inventariseren om hoeveel jongeren het gaat die een extra taalboost nodig hebben. Het Doorstroompunt experimenteert, met hulp van de taalaanbieder waar de gemeente mee samenwerkt in de inburgering, met een klas die extra taalondersteuning krijgt.

Puntsgewijs

1. Bart bespreekt de motivatie en leerbehoefte van Mariam.
2. Drie meeloopdagen in drie verschillende beroepspraktijken.
3. Mariam volgt de zorgopleiding, waar werken en leren wordt gecombineerd.
4. Driegesprek met Bart, Mariam en gemeente.
5. Extra taalondersteuning en een taalbuddy via de bibliotheek.
6. Vraagstuk signaleren bij de afdeling beleid.
7. Regionale samenwerking met het Doorstroompunt.
8. Experiment extra taalondersteuning in de mbo-2-klas.

Nadia vertelt:

Tijdens de brede intake merk ik dat er in mijn hoofd meteen een puzzel begint: het samenstellen van een inburgeringstraject voor mensen die willen werken en daarnaast moeten inburgeren. Zij willen dit combineren, maar dit lukt in de praktijk niet.

De Z-route en de B1-route kennen allebei veel verplichtingen, zoals het aantal uren in de Z-route en de drie vaste taallesdagen van vier uur voor deelnemers in de B1- route. En ook andersom is het moeilijk. Als iemand begint met inburgeren voor wie je een duaal traject wilt samenstellen, is dat ingewikkeld. Weinig werkgevers staan te springen om een werknemer met beperkte taalvaardigheden die maar 24 uur per week kan werken.

Taryn is een van de mensen die ik begeleid. Hij is 37 jaar en werkte al als schoonmaker voordat hij met de inburgering begon. Op zich is hij wel talig. We hebben onderling besproken dat de B1-route het beste bij hem past. Hij is nu een half jaar bezig en besteedt er te weinig tijd aan. Hij werkt 40 uur per week en volgt maar 4 uur taalles per week, in plaats van 12 uur. En in de avonden en weekenden wil hij er ook voor zijn vrouw en twee kinderen zijn.

Max, die de taallessen coördineert vanuit de taalschool, gaf laatst aan dat het zo niet verder kan. Taryn houdt een plek bezet in de klas waar een ander graag gebruik van wil maken. Ik voel de druk, maar ja, verder is er weinig mogelijk qua taalles. Minder werken is ook geen optie voor Taryn, omdat zijn baas niet afwijkt van de standaardcontracten van 40 uur.

Via Laura, die jobcoach is bij het Werkontwikkelbedrijf, heb ik gehoord dat het combineren van taal en werk ook iets is waar zij tegenaan lopen. Veel tijd waarin zij bezig is met mensen die zij vanuit de inburgering begeleidt richting werk, gaat op aan het maken van een weekrooster waar werk, participatie en taalles elkaar versterken. Heel herkenbaar, ook als consulent inburgering ben ik daar steeds meer mee bezig. 

Ik heb nu contact met de beleidsadviseur om te kijken wat er mogelijk is voor Taryn en andere mensen die inburgering met werk willen combineren. 

Nadia organiseert samen met een beleidsmedewerker een bijeenkomst voor alle ketenpartners in de inburgering en een aantal werkgevers. Het doel is om te kijken hoe duaal inburgeren, werken en taal leren tegelijk, beter mogelijk kan worden gemaakt. Als uitgangspunt nemen de deelnemers de situatie van Taryn en zijn vrouw. Samen puzzelen ze hoe er een rooster op maat kan worden gemaakt dat taal leren, werk en andere verplichtingen combineert.

Tijdens de brainstorm komen verschillende oplossingen naar voren. Nadia spreekt met Taryn af dat hij één keer per week fysiek taalles blijft volgen in de klas. Zijn docent Max stelt voor dat een inburgeraar die nog op de wachtlijst staat, zijn plek op de andere twee lesdagen kan gebruiken. Zo kan Taryn blijven leren en kan iemand anders sneller starten met taallessen.

De taalschool van Max wil daarnaast experimenteren met flexibelere lessen. Ze starten met online taallessen van twee uur: één in het weekend en één op een doordeweekse avond. Dit maakt het voor werkende inburgeraars makkelijker om lessen te volgen.

Ook op beleidsniveau worden stappen gezet. De beleidsmedewerker gaat samen met collega’s uit andere gemeenten en de regionale verbinder onderzoeken hoe deze aanpak regionaal kan worden ondersteund.

Verder melden vijf werkgevers zich aan voor een programma waarbij zij contracten van 28 uur aanbieden. De taalaanbieder geeft deelnemers met (vrijwilligers)werk opdrachten om tijdens het werk Nederlands te oefenen. Daarnaast spreken Taryn en zijn vrouw af om één keer per week in de bibliotheek aan hun huiswerk te werken.

Puntsgewijs

1. Nadia organiseert met beleidsmedewerkers een bijeenkomst over duaal inburgeren voor ketenpartners en werkgevers.
2. Ketenpartners bedenken vanuit Taryn’s situatie een op maat gemaakt rooster.
3. Nadia maakt met Taryn heldere afspraken rondom het volgen van taallessen.
4. Max vult de vrijgekomen lesplek met iemand van de wachtlijst en start een experiment met online lessen.
5. Samenwerking met regionale verbinder.
6. Werkgevers werken met 28-uurscontracten en taalbuddy’s op de werkvloer.
7. Taalaanbieder geeft (vrijwilligers)werkgerichte taalopdrachten mee.
8. Een keer per week naar de bibliotheek.

Sanne vertelt:

Er is geen dag hetzelfde als casemanager bij het COA. Maar als er iets is wat zeker elke week terugkomt, is het een gesprek met een bewoner die alvast wil beginnen met inburgering. Ik merk dit vooral bij deelnemers die gemotiveerd de voorinburgering volgen. Ze vertellen me dit tijdens gesprekken en ook de NT2-docenten geven aan dat een deel van de groep klaar is voor de inburgering. In het digitale systeem zie ik aan welke gemeente iemand is gekoppeld. Gemeenten vullen in TVS niet altijd een contactpersoon in. En daar komt nog bij dat elke gemeente een eigen werkwijze heeft. Dit maakt onderlinge afstemming soms lastig. En is funest voor bewoners, zoals Ghalib.

Ghalib is 26 jaar en bijna klaar met de voorinburgering. Hij rondt zijn NT2-lessen over vier weken af. De intro MAP en KNM van de voorinburgering heeft hij al afgerond. Als casemanager zie ik dat hij de lessen met veel plezier volgt en dat hij de taal langzaam maar zeker steeds beter oppakt. Ik zie dat hij er klaar voor is om te starten met inburgering in de gemeente. Dit geeft hij ook zelf aan. Hij is erg gemotiveerd; zoekt uit zichzelf zoveel mogelijk momenten om de Nederlandse taal te oefenen en probeert als het even kan te oefenen in de keuken van een zorgcentrum waar hij drie keer per week als vrijwilliger helpt. 

Zicht op huisvesting kan alleen nog wel even duren. Hij verblijft momenteel op een COA-locatie op ongeveer 55 minuten reistijd van zijn gekoppelde gemeente. In het systeem staat Fred als klantmanager inburgering aan Ghalib gekoppeld. Hoewel deze gegevens niet altijd volledig actueel zijn, ken ik Fred al een beetje. Hij is een keer langs geweest op de COA-locatie.

Sanne voert een begeleidingsgesprek met Ghalib en legt de belangrijkste punten vast in het klantprofiel. Hierna drukt ze op de knop ‘klantprofiel delen met TVS’ in IBIS zodat het klantprofiel opnieuw gedeeld wordt in TVS met de meest recente informatie. Daarna belt ze Fred, hij staat in TVS immers als contactpersoon van de gemeente. Fred werkt niet meer bij de gemeente. Het KCC van de gemeente verbindt haar door naar Anja. Sanne informeert Anja over de situatie en motivatie van Ghalib en vraagt of een vroege start mogelijk is. Tijdens het regionaal overleg hoorde Sanne dat deze gemeente bij een reistijd tot 45 minuten voor vroege start hiervoor openstaat, dus zet ze het traject alvast in gang. Anja stelt voor dat ze ondanks de iets langere reistijd een driegesprek wil inplannen waarbij ze samen met Ghalib de wensen en mogelijkheden verder verkennen en het formulier bespreken waarmee de reiskosten voor vroege start door het COA vergoedt worden. 

Anja gaat naar het azc voor het driegesprek. Ze legt uit dat het gesprek een kennismaking is en een informele start kan betekenen voor de brede intake waarvan het bepalen van een passend inburgeringstraject (de leerroute) onderdeel is. Anja legt uit dat er drie verschillende leerroutes zijn. Ghalib heeft nog geen diploma’s en wil daarom graag naar school. 

Anja maakt met Ghalib en Sanne de afspraak om het inburgeringstraject te starten zodra de Voorinburgering is afgerond. Ze gaat al wel vast de mogelijkheden onderzoeken voor het starten van de Onderwijsroute. Ze spreken ook af dat Anja met de NT2-docent op het azc regelt dat Ghalib start met Taalversnellers zodat hij na het afronden van de Voorinburgering actief blijft werken aan het oefenen van de Nederlandse taal. Sanne legt het gesprek vast in IBIS. En Anja zet de afspraken in het systeem van de gemeente.

Tijdens het driegesprek plannen Anja en Ghalib een afspraak voor de brede intake voor het inburgeringstraject. Het gesprek vindt 6 weken later plaats bij de gemeente. Omdat Anja en Ghalib elkaar al kennen, stellen ze het PIP vast. Anja registreert in TVS dat het inburgeringsprogramma start, zodat Ghalib niet wordt omgekoppeld. 

De beleidsmedewerker van de centrumgemeente organiseert twee keer per jaar met de casemanager participatie van het COA het regionaal overleg COA en gemeenten. Tijdens dit overleg leren medewerkers van gemeenten en COA meer over elkaars werk en bespreken zij de samenwerking. Voorinburgering als voorbereiding op het inburgeringstraject bij de gemeente en afstemming over een terugkerend informatiemoment en vragenuur van gemeente op het azc helpen bij een goede start.

Puntsgewijs

1. Sanne bespreekt de situatie en motivatie met Ghalib
2. Sanne neemt contact op met Fred om een afstemmoment te plannen over waar Ghalib nu staat en de stappen die nodig zijn om de vroege start te realiseren
3. Afspraak over reistijd
4. Tijdens het driegesprek
5. Brede intake en inburgering start na afronding voorinburgering
6. Brede intake om het inburgeringstraject vast te stellen
7. Start inburgeringstraject registreren in TVS
8. Regionaal overleg COA-Gemeenten over samenwerking en vroege start

Lilah vertelt:

Ik heb 1 jaar en 4 maanden gewacht op een huis. In die tijd woonde ik op drie azc’s. Ik ben heel blij dat ik eindelijk een huis heb. Een eigen plek voor mij en mijn drie kinderen. Zij zijn 5, 7 en 10 jaar. Ik woon nu zes weken in deze gemeente. 

Nina van Vluchtelingenwerk heeft mij geholpen. Zij hielp met de verhuizing, het verzamelen van spullen voor het huis en andere praktische dingen. Dat was heel fijn! Ook kunnen mijn kinderen nu naar school. Zonder haar was dat niet gelukt.

Ik kreeg een brief van de gemeente voor de brede intake. Ik had nog niet gereageerd, omdat ik druk was met het huis en de kinderen. Ze gaan nu wel naar school, maar gaan alle drie naar een andere school. Ik ben veel tijd kwijt met het brengen en ophalen. Het kost tijd, maar het gaat goed. De kinderen vinden school leuk. 

Alles is nieuw en anders hier, en ik spreek de taal nog niet goed. Daarom is het moeilijk om alles zelf te regelen. Dat vind ik heel vervelend! 

Gelukkig heb ik nu wel wat tijd voor een afspraak met de gemeente. Tijdens het gesprek met Sandra vertelde ze dat zij mij helpt met de inburgering. Ze vertelde dat de gemeente drie verschillende leerroutes heeft. Ze vroeg mij wat ik wil tijdens de inburgering. Zo snel mogelijk werken, de examens halen of een opleiding volgen. En welke dromen heb ik in Nederland? 

Ik wil er vooral zijn voor mijn kinderen. Zelf met de school kunnen praten en hen helpen. En ja, ik wil ook werken en zelf geld verdienen. Ik wil mijn kinderen laten zien dat als je hard werkt, je alles kan bereiken. 

Ik hoop dat het lukt. De leerbaarheidstoets ging niet zo goed. De uitslag zegt dat ik de B1-route niet in 3 jaar kan halen. Dat zou betekenen dat ik de Z-route moet volgen, met 800 uur taal en 800 uur participatie in 3 jaar. Dat kan toch niet allemaal met drie kinderen? Dat zie ik niet zitten.

Sandra gaat nadenken en overleggen met een collega. Het is nu november. Ik hoop dat ik gewoon zo snel mogelijk die B1-route mag doen, zodat ik mij kan focussen op het leren van de taal. Dan kan ik met andere moeders op het schoolplein praten en misschien ook wel gaan werken.

Lilah gaat de B1-route volgen. De Z-route is praktisch niet mogelijk. In ieder geval niet tot aan de zomervakantie. Lilah had 26 van de 40 vragen goed. Uit de alfabetiseringslessen op het COA volgt dat ze een grote drive heeft en leerbaar is. Daarom wijkt Sandra af van het advies dat uit de leerbaarheidstoets volgt. De B1 route is ambitieus, maar biedt ook ruimte voor de situatie van Lilah. 

Lilah start na de zomervakantie met de taallessen van de B1-route. In afstemming met de taalaanbieder besluit Sandra Lilah pas in juni aan te melden bij de taalaanbieder, zodat Lilah na de zomer kan starten met de taallessen. Tussen het halen en brengen van de kinderen door, maakt ze zoveel mogelijk praktijkuren. 

Met goedkeuring van Lilah neemt Sandra contact op met haar contactpersoon bij het buurthuis. Lilah ondersteunt tot de zomer op woensdag een workshopgever in het buurthuis en is pleinmoeder op een van de basisscholen van haar kinderen. Beide activiteiten tellen mee voor de participatie-uren. Daarnaast neemt ze één keer per week deel aan het taalcafé in de bibliotheek. Op die manier werkt ze alvast aan haar taalvaardigheden.

Sandra registreert de uren, mocht later toch blijken dat wijzigen naar de Z-route nodig is, dan heeft Lilah al een deel van de participatie uren gedaan. In de tussentijd regelt de maatschappelijk begeleider dat de kinderen vanaf de zomervakantie naar dezelfde basisschool gaan. 

De eisen van de leerroute en de gevolgen als het toch niet lukt is iets wat Sandra extra aandacht wil geven tijdens het laatste gesprek waarin ze de leerroute en afspraken in het PIP vastleggen. De gemeente gebruikt in deze gesprekken uitgewerkte klantreizen die inzichtelijk maken welke leerroutes er zijn en wat dat betekent voor deelnemers. 

Puntsgewijs 

1. Lilah gaat de B1-route volgen
2. Na de zomervakantie beginnen met de taallessen
3. Zo veel mogelijk praktijkuren maken
4. Elke week naar het Taalcafé
5. Participatie-uren registreren
6. Kinderen naar dezelfde school vanaf de zomervakantie
7. Benadrukken gevolgen van de keuze voor de B1-route
8. Uitleg aan de hand van klantreis