Jet van Mierlo
projectleider Inburgering
Psychische problematiek signaleren als klantmanager inburgering
Als inburgeringsprofessional ben je geen hulpverlener. Het behandelen van psychische problematiek is niet aan jou. Maar je kunt als klantmanager wel een rol spelen bij het signaleren van psychische klachten die integratie en meedoen in de samenleving belemmeren. En je kunt ondersteunen richting professionele hulp. ‘Het gaat erom dat een inburgeraar weet welke keuzes hij kan maken. Wat degene vervolgens aan stappen zet, dat is niet aan jou. Ik zeg altijd “Dit is jouw leven. Wat heb jij nodig om aan de slag te gaan?”.’
In de Community of Practice (CoP) van Divosa waarin klantmanagers inburgering met elkaar spraken, kwam het thema mentale gezondheid veelvuldig aan bod. Samen maakten zij onderstaand stroomschema over wat je als klantmanager kunt doen wanneer je vermoedt dat de inburgeraar die je begeleidt psychische klachten heeft.
Stroomschema wat te doen bij vermoeden van psychische klachten
Ontwikkeld door deelnemers van de Community of Practice inburgering - klantmanagers
-
Bovenaan staat signalering
Daaronder een pijl naar: Protect vragen
Daaronder een pijl naar: duidelijk beeld?Vanuit hier gaan er twee pijlen: ja en nee.
Volg je de pijl met het woord ‘ja’ erin, dan ga je naar een kader waarin staat:
verwijzen naar huisarts (Protect vragen mee)
Casus/zorgen delen met afdeling WMO en/of JeugdVanuit dit kader gaat een pijl naar een kader waarin staat:
afspraak met huisarts gelukt?Vanuit hier gaan er twee pijlen: ja en nee.
De pijl met ‘ja’ gaat naar een kader waarin staat:
Monitoren en begeleiden. Indien wenselijk: inburgering tijdelijk stopzetten in overleg met inburgeraar.De pijl met ‘nee’ gaat naar een kader waarin staat:
Inzet sleutelfiguren (om stap naar hulp te verkleinen).Daarna volgt een pijl naar het kader (waar ‘ja’ ook naartoe ging) waarin staat:
Monitoren en begeleiden. Indien wenselijk: inburgering tijdelijk stopzetten in overleg met inburgeraar.Wil je bovenaan, in het kader waarin staat ‘duidelijk beeld?’, nee antwoorden. Dan kom je uit bij een kader waarin staat:
Zelf oppakken met bijvoorbeeld een ABC-meting (L&D support), NOA-test of sleutelpersoon.Vanuit hier gaat een pijl naar een kader met: verwijzen naar huisarts nodig?
Vanuit hier gaat een pijl met het woord ‘nee’ erin naar een kader met: monitoren en begeleiden.
Kies je echter voor de pijl met het woord ‘ja’ erin, dan ga je naar het kader waarin staat:
verwijzen naar huisarts (Protect vragen mee)
Casus/zorgen delen met afdeling WMO en/of JeugdVanuit dit kader gaat een pijl naar een kader waarin staat:
afspraak met huisarts gelukt?Vanuit hier gaan er twee pijlen: ja en nee.
De pijl met ‘ja’ gaat naar een kader waarin staat:
Monitoren en begeleiden. Indien wenselijk: inburgering tijdelijk stopzetten in overleg met inburgeraar.De pijl met ‘nee’ gaat naar een kader waarin staat:
Inzet sleutelfiguren (om stap naar hulp te verkleinen).Daarna volgt een pijl naar het kader (waar ‘ja’ ook naartoe ging) waarin staat:
Monitoren en begeleiden. Indien wenselijk: inburgering tijdelijk stopzetten in overleg met inburgeraar.
Links uit het stroomschema
- Protect vragen: De lijst met Protect vragen is ontwikkeld door organisaties in een aantal Europese landen en is bedoeld om in een vroeg stadium de juiste vragen te stellen aan vluchtelingen over mogelijk aanwezige psychische klachten.
- Gemeenten maken gebruik van verschillende tools om een duidelijk beeld te krijgen van een inwoner, tools die klantmanagers uit de CoP gebruiken zijn onder meer een ABC-meting door L&D support of een NOA-test.
- Naast deze tools kan het helpen om sleutelpersonen in gesprekken te betrekken, vooral bij gevoelige onderwerpen zodat iemand zich in eigen taal kan uitdrukken en niet alleen de letterlijke vertaling wordt gegeven, maar de antwoorden in gesprekken ook in culturele context bezien kunnen worden. Bekijk hiervoor de handreiking over Samenwerken met Sleutelpersonen Gezondheid door Pharos.
Samenwerken vanuit de gemeente met psychologen
Gemeente Oosterhout werkt samen met twee psychologen. Zij kijken wat voor hulp er nodig is. Soms is een traject van drie tot zes maanden voldoende, daarmee starten ze dan direct. Mocht er gespecialiseerde hulp nodig zijn, dan schakelen de psychologen met de gespecialiseerde partij, huisarts en zorgverzekering om de hulp in gang te zetten. Ondertussen overbruggen de psychologen de wachttijd.
Meer informatie
- Themapagina Inburgering - Gezondheid (Divosa)
- Richtlijn ‘Omgaan met taalbarrières in de zorg en het sociaal domein’ (Pharos • oktober 2025)
- Begeleiding van statushouders: over gezondheid en participatie. Tips voor professionals in de uitvoering. (Pharos • januari 2019)
- Inburgering en gezondheid. Handreiking voor gemeenten. (inclusief checklist op pagina 19)(Pharos • november 2022)
- Wat is stress en wat kun je doen? Informatie over mentale gezondheid voor mensen met een vluchtachtergrond (Pharos)
- Infographic eerstelijnszorg (Pharos)
- Module Gezond Inburgeren om gezondheid en zorg bespreekbaar te maken voor mensen die nog de taal aan het leren zijn. (Pharos)
- Verlengingsgrond ‘Extra tijd wegens ziekte’ (DUO)
- Infographic: Ontheffing inburgeringsverplichtingen bij ziekte of beperking (Divosa • februari 2024)
