Gezondheid

Inburgering

Een goede (mentale) gezondheid zorgt voor een vlottere inburgering. Als gemeente is het van belang om de gezondheid van je inwoners te bevorderen. Werk aan voorlichting, het vergroten van gezondheidsvaardigheden en het versterken van de veerkracht.

Overzicht tools

Met handreikingen, tools, voorbeelden en onderzoek over gezondheid en inburgering.

Algemene tools over gezondheid
- Gids preventieve interventies mentale gezondheid voor mensen met vluchtachtergrond
  Overzicht van preventieve interventies en methodieken voor het versterken van de mentale gezondheid en veerkracht van mensen met een vluchtachtergrond (zowel kinderen als volwassenen). (Pharos • november 2025)
- Folder 'Wat is stress en wat kun je doen?'
  Informatie over mentale gezondheid voor mensen met een vluchtachtergrond. Beschikbaar in verschillende talen. (Pharos • augustus 2025)
- Infosheet Sleutelpersonen Gezondheid
  Over de samenwerking met een sleutelpersoon gezondheid die als ervaringsdeskundige én bekend met het zorgstelsel bruggenbouwer kan zijn. (Pharos • februari 2025)
- Handreiking Samenwerken met Sleutelpersonen Gezondheid
  Voor iedereen die al samenwerkt of wil werken met Sleutelpersonen Gezondheid in zorg, welzijn of sociaal domein en op zoek is naar praktische informatie om deze samenwerking duurzaam vorm te geven. (Pharos • februari 2026)
- Opname webinar Aansluiten bij nieuwkomers en hun kinderen
  Over de impact van een vluchtachtergrond en de eerste 1000 dagen in Nederland, sleutelpersonen en het project Kansrijke Start Achterhoek (Pharos • 21 oktober 2025)
- Magazine Positief gezond leven voor statushouders
  Online (eenmalig) magazine van Rotterdamse organisatie over positief bezig zijn met gezondheid, gericht op statushouders. (InMovement • oktober 2024)
- Checklist zorg- en inkoopbeleid tbv statushouders
  Bevat zeven vragen waarmee gemeenten kunnen nagaan in hoeverre zorg- en inkoopbeleid aansluiten op kenmerken en behoeften van statushouders. (Pharos)
- Landelijk overzicht interculturele ggz en maatschappelijke ondersteuning
  Deze sociale kaart biedt een landelijk overzicht van interculturele ggz-instellingen en organisaties die maatschappelijke, cultuursensitieve ondersteuning bieden. (ARQ Kenniscentrum Migratie • 2023)
- Handreiking inclusieve zorg
  regelhulp.nl
- Shkorey
  Serious game rondom relaties, seksualiteit, zwangerschap en (jong) ouderschap. Beschikbaar in Tigrinya, Arabisch en Nederlands. In een cultuur-sensitieve digitale spelomgeving krijgen spelers toegang tot kennis en informatie over onderwerpen als het menselijk lichaam, veilig vrijen, pre-conceptie, zwangerschap en het opvoeden van jonge kinderen. Richt zich daarnaast ook op zorg- en dienstverleners die werken met nieuwkomers. (Project Shkorey, gestart in Leeuwarden)

Gezondheid en inburgering
- Infographic voor gemeenten: Ontheffing van de inburgeringsverplichtingen bij ziekte of beperking
  Wanneer een klant wegens langdurige ziekte of een beperking niet aan zijn inburgeringsverplichtingen kan voldoen, kan de klant een aanvraag voor medische ontheffing indienen via DUO. In deze infographic staan de stappen beschreven hoe het proces van aanvraag tot beoordeling verloopt. Ook staan er aandachtspunten en voorbeelden in. (Divosa • december 2023)
- Mentale gezondheid extra belangrijk voor inburgeraars
  Verslag van de uitwisselingssessie Inburgering in uitvoering die op 3 oktober 2023 plaatsvond. Elize Smal van Pharos legt uit waarom het zo belangrijk is oog te hebben voor mentale gezondheid. Kirsten Tinnemans van de gemeente Den Haag en Sylvia Rook en Amber Bolier van de gemeente Tholen delen hun aanpak. Kern van de bijeenkomst: een goede psychische gezondheid zorgt voor een vlottere inburgering. (Divosa • oktober 2023)
- Handreiking Veerkrachtige statushouders: voorwaarde voor succesvolle inburgering
  Hoe kunnen gemeenten de psychosociale ondersteuning aan statushouders bevorderen? Handreiking bevat best practices vanuit vijfjarig project. (ARQ Kenniscentrum Migratie • april 2023)
- Handreiking Inburgering en gezondheid
  Deze handreiking is voor gemeenten die gezondheid en welzijn willen meenemen in het inburgeringsbeleid. (Pharos • november 2021)
- Module Gezond Inburgeren
  Informeert over hoe de zorg in Nederland in elkaar zit, geeft handvatten voor een gezonde(re) leefstijl en brengt op laagdrempelige wijze de Nederlandse taal bij. (Pharos)
- Q&A: Medische keuringen Participatiewet tijdens de inburgering (Divosa)
- Verhaal: Medische ontheffing aanvragen of niet? ‘Ziek zijn staat niet gelijk aan niets kunnen.’ (Divosa)
- Voorbeeld: VESTA - Utrechtse aanpak voor het bevorderen van de mentale veerkracht van inburgeraars
  Laagdrempelige en cultuursensitieve aanpak, waarbij onder meer is gewerkt met sleutelpersonen. Het project VESTA is geëvalueerd; hierbij is gekeken naar de opbrengst voor deelnemers en de samenwerking tussen betrokken organisaties. (Verwey Jonker Instituut • april 2026)

Gezondheid en participatie statushouders
- Handboek Statushouders gezond aan het werk
  Dit handboek is bedoeld voor werkgevers die statushouders in dienst hebben of in dienst willen nemen. Hoe kun je als werkgever omgaan met gezondheidsklachten bij statushouders? (Pharos • mei 2021)
- Tips voor professionals in de uitvoering
  Over begeleiding van statushouders: over gezondheid en participatie. (Pharos • januari 2019)

Tips voor de uitvoering

‘In sommige talen bestaat geen woord voor trauma of depressie. Daar heb je geen psychologische zorg voor relatief lichte klachten, enkel psychiatrische instellingen. Het is goed dit in je achterhoofd te houden als je met statushouders over dit onderwerp praat. Benoem het bijvoorbeeld als stress, maak het vooral niet te zwaar.’
Bron: Katelijne Heringa • ARQ
‘Benut de Wi2021 om meer met gezondheid te doen. Het risico bestaat dat mensen die last hebben van chronische stress, ook al zijn zij ingeburgerd, in een negatieve spiraal terechtkomen.' Chronische stress kan invloed hebben op de voortgang van de inburgering als signalen niet worden opgepikt. Gebruik de folder van Pharos om dit bespreekbaar te maken.
Bron: Elize Smal • Pharos
Gebruik de Sociale kaart van ARQ om een overzicht te krijgen in jouw regio welke organisaties landelijk of regionaal ondersteuning kunnen bieden per psychische problematiek.
Overleg met collega’s van andere domeinen over ontwikkelingen die ook relevant zijn voor inburgeraars, en hoe je daarbij kunt aansluiten. Gezonde mensen zullen sneller inburgeren en beter in staat zijn om te participeren in de samenleving. Op beleidsniveau is het zaak het inburgeringsbeleid zo goed mogelijk te laten samenhangen met sociaal beleid rond volksgezondheid, zorg, welzijn en armoede.
Bron: Handreiking Inburgering en gezondheid • Pharos
‘Als het niet goed met me gaat, dan wil ik dat vertellen aan iemand die me in de ogen kijkt, aandacht voor me heeft en echt luistert naar wat ik vertel. En niet iemand die aan het schrijven is of aan het tikken in een document. Denk niet te veel vanuit je functie, zou ik klantmanagers willen meegeven.’
Bron: rouwexpert Luuc Smit in een interview op divosa.nl