Jet van Mierlo
projectleider Inburgering
Eigen regie stimuleren tijdens het inburgeringstraject
In de Wet inburgering 2021 (Wi2021) heeft de gemeente een regierol. Dat betekent niet dat degene met een inburgeringsplicht toekijkt wat er over en voor hem besloten wordt. De verantwoordelijkheid om de inburgering succesvol af te ronden ligt net zo goed bij de persoon zelf. Hoe kan je de regie samen oppakken? En wat kan je doen als iemand geen eigen regie pakt?
In de Community of Practice (CoP) van Divosa waarin klantmanagers inburgering met elkaar ervaringen uitwisselden, werd onder meer gesproken over hoe je inburgeraars kunt stimuleren zelf ook regie te pakken. In dit artikel vind je hun belangrijkste tips en ontwikkelde tools hierbij.
Tip: wees duidelijk over jouw rol als klantmanager
Voorkom verwarring over jouw rol als klantmanager en de eigen verantwoordelijkheid van de inburgeraar. Als klantmanager ben je als het ware een coach. Je geeft informatie en zorgt dat iemand weet wat de verwachtingen zijn. Zo kan degene met een inburgeringsplicht zelf keuzes maken. Je neemt het traject niet over. Blijf hierover duidelijk en consequent in gesprekken. Benadruk: ‘Het is niet mijn inburgering, het is jouw inburgering.’
Tip: maak het traject visueel
Het inburgeringstraject zelf is te veelomvattend om in één keer goed te begrijpen. Het kan helpen om de voortgang visueel te maken.
Marcel Feith (Alphen aan den Rijn) gebruikt magneten met plaatjes en korte woorden bij de communicatie.
Maria Zandvliet (HBEL) gebruikt Legopoppetjes bij een gesprek met een inburgeraar.
Visualiseren kan ook door middel van kaartjes of tekeningen.
Marcel Feith, consulent in Alphen aan den Rijn, gebruikt hiervoor een zelfgemaakt whiteboard met magneten. ‘Om de taal te leren, heb je plaatjes nodig. Zo leerde ik zelf Arabisch. Daarom heb ik op magneten plaatjes en korte woorden geplakt. Hiermee neem ik tijdens gesprekken met de mensen die ik begeleid live hun inburgeringstraject door.’ Marcel stelt vragen, de inburgeraar beantwoordt deze en vervolgens plakken ze de bijbehorende magneten op het whiteboard. ‘Samen kom je er zo achter of iemand een goed beeld heeft van wat er nog moet gebeuren in de resterende tijd.’ Marcel geeft wel aan het niet voor iedereen werkt. ‘Als iemand al goed Nederlands spreekt, dan is dit overbodig.’
Veel consulenten hebben hun eigen manier om de inburgering live te visualiseren. Zo gebruikt Maria Zandvliet, integratieconsulent in HBEL (Huizen, Blaricum, Eemnes en Laren) Legopoppetjes. Zo behelst een voortgangsgesprek niet alleen maar praten en luisteren, maar actief bezig zijn. Andere klantmanagers gebruiken kaartjes of tekenen de klantreis tijdens het gesprek uit.
Tip: vraag hoe iemand zelf vindt dat de inburgering gaat
Hierdoor kan je samen met degene die inburgert reflecteren op het nakomen van de afspraken uit het Plan Inburgering en Participatie (PIP).
Vragen om te kunnen reflecteren
In de CoP gebruikten deelnemers een voorbeeldcasus om reflectievragen te formuleren die inburgeraars helpen om te reflecteren en die klantmanagers helpen om regie duidelijk terug te leggen bij de inburgeraar:
-
Voorbeeldcasus
Een statushouder in de B1-route is 8 maanden zwanger en verschijnt pas bij de derde uitnodiging voor een gesprek in het kader van de brede intake. Tijdens het gesprek geeft zij aan niet te willen starten met de inburgering, omdat zij zich volledig wil richten op de zorg voor de baby. Ze geeft aan pas na twee jaar te willen starten en nu tijdelijk af te zien van het taalaanbod. Er is geen ondersteunend netwerk aanwezig, haar partner werkt fulltime en het gezin wil geen gebruikmaken van kinderopvang. Dit heeft grote gevolgen voor de inburgering.
Er geldt een wettelijke inburgeringstermijn van maximaal drie jaar, waarin zij het B1-niveau moet behalen, de taalexamens moet afronden en het PVT- en MAP-traject moet voltooien. Doorgaans lukt dit niet in slechts één jaar.
-
Regie nu: expliciet maken wie beslist
Doel: zichtbaar maken dat zij zélf keuzes maakt (en niet de situatie)
- Welke beslissing neemt u vandaag zelf over uw inburgering?
- Wat kiest u nu: starten, uitstellen of stoppen?
- Op basis waarvan neemt u deze beslissing?
- Wie heeft op dit moment de regie: u, uw zwangerschap, uw partner of de omstandigheden?
- Wat zou er gebeuren als u vandaag géén keuze maakt?
Scherp punt: geen keuze = ook een keuze!
-
Regie over tijd: wanneer, hoe en met welk tempo
Doel: tijd realistisch en concreet maken.
- U zegt: ‘over twee jaar starten’. Wat betekent ‘over twee jaar’ precies?
- Wanneer is dat precies?
- Wat verwacht u dat er dan anders is dan nu?
- Wat maakt het op dit moment lastig om hiermee te beginnen?
- Wat als uw situatie over twee jaar grotendeels hetzelfde is?
- Hoe houdt u zelf regie als u twee jaar niets doet aan taal?
Doorbraakvraag: Wie bepaalt straks het tempo: u of de wettelijke termijn van 3 jaar?
-
Regie binnen de wet: realiteit inburgeringsplicht
Doel: eigenaarschap voor wettelijke kaders.
- Wat weet u zelf over de inburgeringstermijn van 3 jaar?
- Hoe past uw plan van 2 jaar wachten binnen die 3 jaar?
- Hoeveel tijd denkt u nodig te hebben om B1 te halen?
- Wat betekent dit voor het PVT en MAP-traject?
- Als u dit plan doorzet: waar neemt u dan bewust een risico?
Scherpe spiegel: Welk deel van dit plan is van u en welk deel is hopen dat het later lukt?
-
Regie over consequenties: vooruitkijken zonder oordeel
Doel: consequenties expliciet bij haar neerleggen.
- Wat gebeurt er als u de inburgering niet binnen 3 jaar afrondt?
- Wat betekent dat voor uw zelfstandigheid?
- Wat betekent dat voor uw afhankelijkheid van uw partner?
- Wat betekent dit voor werk of opleiding in de toekomst?
- Als u later spijt krijgt van deze keuze: wie was daar dan verantwoordelijk voor?
Scherpe spiegel: Bent u bereid de gevolgen van deze keuze volledig te dragen?
-
Regie als ouder: koppeling aan toekomst gezin in Nederland
Doel: intrinsieke motivatie activeren zonder te moraliseren.
- Wat wilt u uw kind later meegeven over leren en ontwikkelen?
- Hoe wilt u communiceren met school, artsen en instanties?
- Wat heeft uw kind aan een ouder die de Nederlandse taal spreekt?
- Wat is belangrijker voor u: nu rust of later zelfstandigheid?
- Hoe zorgt u ervoor dat zorgen voor uw kind niet ten koste gaat van uw toekomst?
-
Regie over alternatieven: van ‘nee’ naar ‘hoe wel?’
Doel: verantwoordelijkheid bij haar laten, jij faciliteert.
- Als ‘volledig stoppen’ één optie is, welke andere opties ziet u zelf?
- Wat zou een minimale, haalbare eerste stap kunnen zijn?
- Wat kunt u wél doen, ondanks zwangerschap en baby?
- Wat verwacht u hierin van uzelf?
- Wat verwacht u concreet van de gemeente?
Scherp onderscheid: Wat kunt u zelf regelen en wat niet?
-
Regie vastpakken: keuzes expliciet maken
Doel: geen vrijblijvend einde.
- Als u toch (deels) zou starten met taal, hoe zou dat er voor u uit kunnen zien?
- Welke keuze maakt u vandaag, hier aan tafel?
- Wat gaat u doen in de komende 3 maanden?
- Wat gaat u doen in het komende jaar?
- Wanneer evalueren we of dit plan werkt?
- Wat doet u als blijkt dat dit plan niet haalbaar is?
- Welke kleine stap zou u nu al kunnen zetten die haalbaar is binnen uw zwangerschap en straks met een baby?
- Wat heeft u van mij of van de gemeente nodig om die stap mogelijk te maken?
Regie vanuit verschillende perspectieven
Uit de CoP’s Inburgering - Klantmanagers is naar voren gekomen dat regie op meerdere plekken ligt. En dat regievoering in verschillende processen terugkomt in het werk van de klantmanager. Lees meer hierover in het eerder verschenen artikel ‘Regie houden op inburgering’ (Divosa • mei 2024).
