Meer gemeenten werken regionaal samen aan scheidingsaanpak

Steeds meer gemeenten werken regionaal samen aan een aanpak voor (echt)scheidingen. Ze lopen echter tegen obstakels aan, zoals de effectiviteit van jeugdhulp, financiering en samenwerking tussen instanties. Er is behoefte aan een landelijke kosten-batenanalyse van preventieve investeringen en een effectief basisaanbod. Dit blijkt uit een quickscan onder Nederlandse gemeenten door Significant Public. 

Een kwart van de gemeenten heeft inmiddels een structurele aanpak voor scheidingen. Ongeveer de helft is bezig of vergevorderd met plannen, terwijl een ander kwart er nog nauwelijks aan werkt of pas in de beginfase zit.

In hun aanpak ondersteunen gemeenten gezinnen meestal met een informatieve website, hulp via lokale teams en trainingen voor kinderen. In sommige gemeenten is er bijvoorbeeld ook een sociale kaart of een scheidingsloket met inloopspreekuur. In hun aanpak lopen zij tegen een aantal flinke uitdagingen aan.  

Jeugdhulp bij scheidingen niet effectief 

Zo merken gemeenten dat jeugdhulp bij ingewikkelde scheidingen vaak niet effectief is. In het vrijwillige kader zijn ouders niet te verplichten tot hulp voor zichzelf, zelfs niet wanneer kinderen schade dreigen op te lopen. Een tekort aan ervaren professionals en factoren als bestaansonzekerheid en een gebrek aan huisvesting compliceren de situatie vaak verder. 

Financiering kwetsbaar

Een ander punt is de kwetsbaarheid van financiering. Scheidingsproblematiek valt niet onder een wettelijke gemeentelijke taak, waardoor de meeste gemeenten hun aanpak bekostigen vanuit middelen voor de Jeugdwet, Wmo en preventie. Dit leidt tot frustratie bij sommige gemeenten, die vinden dat jeugdhulpbudgetten niet moeten worden ingezet voor problemen van volwassenen. Bovendien zijn de maatschappelijke baten van preventieve investeringen, zoals besparingen op jeugdzorg, moeilijk meetbaar.

Samenwerking tussen verschillende organisaties

In de meeste gemeenten zijn verschillende lokale, regionale en landelijke organisaties bij de aanpak van scheidingen betrokken. Veel gemeenten ervaren dat regionale en domeinoverstijgende samenwerking, vooral met specialistische jeugdhulp en de rechtspraak, lastig kan zijn en hebben behoefte aan een landelijke partij die dit faciliteert. 

Adviezen aan het Ministerie van Justitie en Veiligheid

De quickscan leidt tot drie adviezen voor het Ministerie van Justitie en Veiligheid:

• Ga in gesprek met gemeenten over hun aanpak en knelpunten om landelijke en regionale initiatieven beter op elkaar af te stemmen.
• Faciliteer een landelijk onderzoek naar de effectiviteit en financiële baten van preventieve interventies.
• Biedt gemeenten concrete handvatten en een landelijk, bewezen effectief basisaanbod van interventies voor scheidingsproblematiek.

Wat vindt en doet Divosa? 

Divosa herkent de knelpunten en behoeften van gemeenten uit de quickscan. Bovendien wijzen bijvoorbeeld ook Divosa-pilots over scheiden in Hollands Kroon en Wijk bij Duurstede uit hoe waardevol een goede samenwerking tussen het sociaal en juridisch domein hierbij is. Denk aan een laagdrempelige plek voor alle scheidingsvragen (emotioneel, financieel en juridisch) en voorlichting over bijvoorbeeld toeslagen, wat ouders met geldzorgen rust kan geven. Divosa kan gemeenten bij het opzetten of ontwikkelen hiervan ondersteunen via het programma Robuuste rechtbescherming.