POK-middelen na 2027: Vervolgfinanciering cruciaal voor lokale initiatieven

De POK-middelen gaven gemeenten de afgelopen jaren financiële ruimte om hun publieke dienstverlening te verbeteren en meer inwoners te bereiken. Uit de derde evaluatie van Andersson Elffers Felix (AEF) blijkt echter dat het borgen van deze vernieuwingen na 2027 een belangrijk aandachtspunt is. Het rapport adviseert het Rijk daarom om tijdig meerjarige duidelijkheid te bieden over vervolgfinanciering, zodat opgebouwde capaciteit en expertise behouden blijven.

Het kabinet stelde deze middelen beschikbaar na het rapport ‘Ongekend onrecht’ over de toeslagenaffaire om de dienstverlening fundamenteel te verbeteren. Tot en met 2027 is er jaarlijks € 150 miljoen voor gemeenten beschikbaar, waarvan € 23 tot € 25 miljoen voor robuuste rechtsbescherming. Gemeenten hebben de POK-middelen verschillend benut: als tijdelijke impuls voor bestaande projecten of voor een structurele uitbreiding van de capaciteit, zoals extra spreekuren, wijkteams of sociaal raadslieden.

Advies aan het Rijk: Meer samenhang en zekerheid

Het rapport adviseert de rijksoverheid om snel perspectief te bieden voor de periode na 2027. Zolang die duidelijkheid ontbreekt, worden gemeenten terughoudend met het aangaan van meerjarige verplichtingen zoals de inzet voor sociaal raadslieden of wijkteams. Ook oppert het rapport om de huidige, versnipperde actielijnen beter te bundelen. Dit vergroot de samenhang tussen integrale dienstverlening, preventie en rechtsbescherming.

Wat kunnen gemeenten zelf doen?

Hoewel de financiering na 2027 onzeker lijkt, is er veel draagvlak om de ingezette beweging voort te zetten. Het rapport adviseert gemeenten om succesvolle werkwijzen en opgedane kennis nu al structureel vast te leggen in de eigen organisatie en begroting. Dit vraagt om scherpe lokale keuzes. Door daarnaast intensief samen te werken met maatschappelijke partners en te focussen op veranderingen met de meeste impact voor de inwoner, kunnen gemeenten effectief blijven sturen.

Wat vindt Divosa? 

Divosa herkent de signalen uit de praktijk: wanneer middelen tijdelijk zijn, is de impact dat vaak ook. Waardevolle initiatieven dreigen lokaal te verdwijnen als de financiering stopt. Dat zorgt voor onrust bij professionals en raakt uiteindelijk de inwoner, die juist behoefte heeft aan een voorspelbare overheid. Via het programma Robuuste rechtsbescherming ondersteunt Divosa gemeenten bij het effectief inzetten van de POK-middelen.

Hiermee sluit Divosa aan bij de inzet van kwartiermaker Lilian Marijnissen voor een landelijk dekkend netwerk van eerstelijns sociaaljuridische en financiële hulp. Vanuit deze rol vroeg zij ook aandacht voor de gevolgen als de POK-middelen wegvallen, onder meer in haar tussenrapportage en tijdens een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer en op het Divosa-congres.