CBS-Dashboard geeft gemeenten meer inzicht in de schulden van inwoners

Het vernieuwde CBS-dashboard ‘Schuldenproblematiek in beeld’ biedt gemeenten uitgebreider inzicht in de schuldensituatie van hun inwoners. Naast de omvang van de groep, brengt het dashboard nu ook de aard en de stapeling van langlopende betalingsachterstanden gedetailleerd in kaart. De cijfers onthullen een opvallende paradox: terwijl het aantal huishoudens met geregistreerde problematische schulden licht afneemt, groeit de groep die langdurig klem zit.

Uit deze CBS-cijfers blijkt dat het aandeel Nederlandse huishoudens met geregistreerde problematische schulden licht is afgenomen. Op 1 januari 2025 stond de teller op 8,6% (724.110 huishoudens), vergeleken met 8,9% een jaar eerder. In maar liefst 86% van de gemeenten is deze dalende lijn zichtbaar.

Zorgwekkende trend: schulden worden chronisch

De cijfers laten echter ook een schaduwkant zien. Het aandeel huishoudens met problematische schulden dat al minimaal drie jaar achtereen hiermee kampt, is fors gestegen: van 61% naar 66%. Dit betekent dat de groep die eenmaal in de problemen zit, er steeds moeilijker op eigen kracht uitkomt. Deze trend is in bijna alle Nederlandse gemeenten (op vijf na) zichtbaar.

Wat is er nieuw? Van symptoom naar bron

Voorheen was het dashboard vooral een graadmeter voor de omvang; nu is het een sturingsinstrument: 

• Gemeenten zien nu exact waar huishoudens de geregistreerde problematische schulden hebben. Gaat het om achterstanden bij de Belastingdienst en Toeslagen, of juist om onbetaalde zorgpremies en bijstandsvorderingen?
• Het dashboard toont nu met hoeveel verschillende typen langdurige betalingsachterstanden een huishouden worstelt.
• Er is meer inzicht in hoe schulden samenhangen met kenmerken van het huishouden, zoals demografische kenmerken en de werk- en inkomenssituatie. 

Van data naar gerichte hulp aan de voordeur

Doordat de data inzicht geeft wie in de gemeente met problematische schulden kampen, kunnen gemeenten gerichter beleid maken en preventief optreden. Bovendien maakt het dashboard het mogelijk om de cijfers over de daadwerkelijke problematiek in de wijk tegen het aantal aanmeldingen bij de schuldhulpverlening en het aantal schuldhulpverleningstrajecten aan te houden. Zo wordt de 'missing link' in de hulpverlening zichtbaar.

Wat vindt Divosa? 

Anna van der Schors van Divosa vindt de uitbreiding van het dashboard om die reden dan ook van toegevoegde waarde: ‘Data verzamelen is geen doel op zich. Met dit dashboard kunnen gemeenten eindelijk zien waar de problematische schulden in zitten en wie er mee te maken hebben. De verwachting is dat we deze gegevens straks ook kunnen koppelen aan de gegevens over de schuldhulpverlening, die het CBS in het kader van 'Data delen armoede en schulden' bij gemeenten ophaalt. Daarmee ondersteunen al deze cijfers gemeenten om hun schuldenaanpak effectiever te maken.’