Basisvaardigheden als breekijzer voor bestaanszekerheid

Een op de vijf volwassen Nederlanders heeft moeite met lezen, schrijven, rekenen of digitale vaardigheden. Dit belemmert hen niet alleen in hun dagelijks leven, maar vormt ook een blokkade voor het succes van gemeentelijke programma's op het gebied van zorg, werk en schulden. Stichting Lezen en Schrijven, de Vereniging van Openbare Bibliotheken, VNG en Divosa roepen op tot een structurele, landelijke aanpak en visie.

Het is de olifant in de kamer van elke gemeente en sociale dienst: inwoners die hun schulden niet kunnen aanpakken, hun gezondheid verwaarlozen of hun baan verliezen omdat ze de (digitale) taal van de samenleving niet spreken. Voor gemeenten is dit geen 'onderwijsprobleem', maar een directe blokkade op de effectiviteit van het gehele sociaal domein.

Hoge ambities, minder budget

In het essay van de vier partijen wordt de vinger op de zere plek gelegd. In de politiek-bestuurlijke en beleidsmatige arena spreekt men over bestaanszekerheid, maar bezuinigt tegelijkertijd op het 'breekijzer' om die zekerheid te bereiken.

• Het budget voor volwasseneneducatie is gedecimeerd. Vanaf 2026 resteert er nog maar 85 miljoen euro voor heel Nederland.
• Er is geen departement-overstijgende visie. Terwijl Sociale Zaken de taaleis in de Participatiewet aanscherpt, verlaagt Onderwijs de middelen voor de uitvoering.
• Gebrekkige basisvaardigheden zijn vaak de bron van onveiligheid, schulden en eenzaamheid. Zonder deze basis blijft schuldhulpverlening of re-integratie 

Dit vindt Divosa

'Het essay is niet alleen een roep om landelijk geld, maar ook een strategische leidraad voor de lokale sociale basis', aldus procesmanager Laaggeletterden Denis Koets bij Divosa. Het biedt handvatten voor gemeenten en partners om basisvaardigheden te koppelen aan zorg, werk, participatie en welzijn in plaats van het enkel bij 'educatie' te stallen. 'De vier partijen zien ook dat een netwerkaanpak met bibliotheken en werkgevers effectiever is dan losse projectsubsidies.'