Arbeidstoeleiding van niet-gehuisveste nieuwkomers werkt

Het begeleiden van asielzoekers en niet-gehuisveste statushouders naar werk tijdens hun verblijf in de opvang is mogelijk en heeft maatschappelijke meerwaarde. Dat blijkt uit onderzoek van de VNG naar de lessen en randvoorwaarden uit 22 regionale pilots en samenwerkingsverbanden. Het onderzoek laat zien dat werk bijdraagt aan taalontwikkeling, participatie, integratie en economische zelfstandigheid. Tegelijkertijd helpt arbeidstoeleiding werkgevers bij het opvangen van personeelstekorten.

Uit de pilots blijkt dat een zorgvuldige intake en persoonlijke begeleiding, een sterke werkgeversbenadering en een goede samenwerking tussen gemeenten, COA, UWV, werkgevers en maatschappelijke organisaties belangrijke succesfactoren zijn. Gemeenten spelen hierin een verbindende regierol. Zij leggen de link tussen de opvang en de regionale arbeidsmarkt, zonder taken en verantwoordelijkheden van andere organisaties over te nemen.

De volgende stap is volgens het onderzoek niet het oprichten van nieuwe loketten of uitvoeringsorganisaties, maar het duurzaam verankeren van kennis in de bestaande arbeidsmarktinfrastructuur. De reguliere werkgeversdienstverlening, regionale Werkcentra en bestaande regionale samenwerking bieden hiervoor de basis, met ruimte voor maatwerk.

Gemeenten noemen daarbij nog wel een aantal knelpunten die verdere ontwikkelingen nog beperken, zoals de complexe regelgeving, de uitvoering van de tewerkstellingsvergunning, de Regeling Eigen Bijdrage Asielzoekers (REBA), vraagstukken rond huisvesting en verhuizing, het ontbreken van structurele financiering en de overdracht van informatie tussen de opvang en gemeenten. Deze knelpunten vragen om gezamenlijke actie van alle betrokken partijen.

Wat vindt Divosa?

De uitkomsten van deze evaluatie zijn herkenbaar. Vaak duurt het jaren voordat een asielzoeker door de asielprocedure is en met een verblijfsstatus bij een gemeente wordt gehuisvest. Wanneer iemand in die tijd niet actief is geweest, is het daarna moeilijker om weer actief te worden. Divosa is om die reden ook voor het idee om kansrijke asielzoekers al sneller te ondersteunen om aan de slag te komen.

Met de pilots is enerzijds aangetoond dat deze aanpak werkt, niet door een nieuwe structuur, maar door slim te investeren in de structuren die er al zijn. Anderzijds is het voor de ambities van het kabinet – om de komende vier jaar 75.000 nieuwkomers aan het werk te helpen – nodig om goed naar de randvoorwaarden te kijken. Divosa maakt zich zorgen dat zónder investering vanuit het Rijk de ambitie ten koste gaat van dienstverlening aan doelgroepen die zonder ondersteuning de stap van uitkering naar werk niet kunnen zetten.