Collega’s leren statushouders taal van de werkvloer

Taal kan een belangrijke barrière zijn tussen statushouders en de arbeidsmarkt. Er zijn tal van initiatieven om de communicatie op de werkvloer op gang te helpen. Het programma Taalbuddy's op het werk, bijvoorbeeld, slaat een praktische brug naar anderstalige werknemers door ze de taal te laten oefenen met Nederlandstalige collega's. Statushouder Salifou voelt zich ermee geholpen: 'Door mijn taalbuddy voel ik me zekerder en kan ik beter met mijn collega’s samenwerken.' 

Ondanks de voortdurende krapte op de arbeidsmarkt, is de weg naar werk voor statushouders nog steeds hobbelig. Veel statushouders hebben enige begeleiding nodig om hun plaats te vinden in de Nederlandse werkcultuur. Praten met je collega’s, werkinstructies begrijpen, hulp vragen als je het nodig hebt: op de werkvloer is dat onmisbaar. Taal is daarbij de sleutel. De initiatiefnemers van het programma Taalbuddy’s op het werk merken op dat statushouders die de taal niet machtig zijn zich daardoor onzeker en minder prettig in het team voelen en sneller hun baan verliezen. Werkgevers, op hun beurt, zijn vaak huiverig om statushouders aan te nemen: ze zien op tegen de bedrijfsmatige risico’s en de extra begeleiding die nodig is om culturele en taalbarrières weg te werken (zie conclusie 3, KIS monitor 2024).  

Gericht op de werkvloer

De taal spreken op het werk is dus onmisbaar. Uiteraard oefenen nieuwkomers tijdens hun inburgeringscursus met Nederlandse taal in het algemeen. Het programma Taalbuddy’s op het werk richt zich direct op de communicatie op alle soorten werkvloeren: praktisch én zakelijk, groot én klein. Het programma is een initiatief van de stichting Het Begint met Taal. Programmamanager Eline Dragt licht toe: 'Taalbuddy’s op het werk koppelt Nederlandstalige collega’s aan anderstalige medewerkers. Samen gaan ze 10 tot 20 weken intensief oefenen. Tijdens deze sessies leren deelnemers niet alleen de taal beter beheersen, maar krijgen ze ook inzicht in de bedrijfscultuur, vaktaal en praktische zaken zoals veiligheidsvoorschriften.' Maar het gaat niet alleen over taal: ook de “ongeschreven regels op de Nederlandse werkvloer” komen aan bod. Eline: ‘Als een statushouder vanuit het land van herkomst gewend is om 30 jaar lang te werken in een hiërarchische bedrijfscultuur, is het wel even schakelen dat je in Nederland juist wordt gewaardeerd wanneer je vragen stelt en met nieuwe ideeën komt. Laat staan dat je manager continu op zoek is naar consensus en gewoon naast je gaat zitten in de kantine om zijn boterhammetje met kaas te eten.’

Werken aan taal én verbinding  

Taalbuddy’s op het werk heeft inmiddels voet aan de grond bij grote namen uit het bedrijfsleven als IKEA, ABN AMRO en Scania. Maar ook mkb-bedrijven als Bunk Hotels en TommyTomato zijn enthousiast. Sommige werkgevers kiezen voor individuele begeleiding, anderen voor groepssessies. De trajecten kunnen plaatsvinden onder werktijd, tijdens pauzes of zelfs daarbuiten. Vrijwillige taalbuddy’s  - in de persoon van Nederlandstalige directe collega’s - spelen een centrale rol. Eline: 'De taalbuddy’s krijgen vooraf een training en toegang tot methodes zoals Spreektaal, ontwikkeld met de Vrije Universiteit Amsterdam. Deze methodes zijn gericht op spreken, luisteren en gesprekstechnieken, zonder dat je een achtergrond als docent hoeft te hebben. Het Taalbuddy’s-programma is toegankelijk voor alle bedrijven met anderstalige medewerkers, ongeacht hun taalniveau. Het materiaal varieert van beginnersniveau tot gevorderd, zodat het programma breed inzetbaar is.’  

Praktische winst voor bedrijven  

Naast persoonlijke groei van de deelnemers levert het programma ook direct voordeel op voor bedrijven, in de vorm van beter begrepen instructies en veiligheidsvoorschriften en beter samenwerkende teams. 'Wat we vaak zien, is dat anderstalige en Nederlandse collega’s elkaar beter leren kennen, wat de samenwerking en het werkplezier vergroot. Het doorbreekt de groepsvorming tijdens pauzes en zorgt voor een hechter team', meent Eline.  

Krachtig instrument voor inclusieve arbeidsmarkt

Anouk van Rooijen is als regionale verbinder statushouders actief in de arbeidsmarktregio Utrecht. Vanuit die rol ziet ze dat taalbuddyprogramma’s een krachtig instrument zijn om een inclusieve arbeidsmarkt te bevorderen. Het belangrijkste voordeel van het programma is dat het een brug slaat tussen statushouders en de werkvloer. Anouk: 'Taalvaardigheid is vaak een grote uitdaging voor statushouders, maar met gerichte begeleiding via een taalbuddy kunnen ze sneller integreren en effectief meedoen. Werkgevers krijgen gemotiveerde werknemers die een grote bijdrage kunnen leveren, terwijl statushouders de kans krijgen om hun plek in de samenleving te vinden.'     

Maatwerk voor werkgever en statushouder 

De kracht van programma’s zoals Taalbuddy’s op de werkvloer is dat ze maatwerk bieden, vindt Anouk. Werkgevers kunnen kiezen hoe het programma wordt ingevuld, van één-op-één-begeleiding tot groepssessies. Ook de ondersteuning vanuit de gemeenten speelt een belangrijke rol. 'In Utrecht zien we dat deze initiatieven effectief bijdragen aan zowel de integratie van statushouders als het verlagen van de drempel voor werkgevers,' zegt ze. Gemeenten bieden daarbij jobcoaching, subsidie voor loonkosten en ondersteuning bij taallessen. En dat blijkt een succesvolle combinatie: 'Met een goede voorbereiding, zoals interculturele communicatie en duidelijke afspraken, kunnen we zowel werkgevers als statushouders succesvol begeleiden.'      

Springplank naar integratie en groei

Bij de Utrechtse vestiging van TommyTomato heeft taalbuddy Frans zich in korte tijd onmisbaar gemaakt. Het jonge bedrijf bezorgt warme, gezonde én lekkere lunches op basisscholen in de regio. Diverse statushouders werken mee in het logistieke proces om de lunches warm en wel op de scholen te krijgen. Vestigingsleider Lucas Veldhoen begon met Taalbuddy’s na een suggestie van het werkgeversservicepunt. Inmiddels blijkt het een waardevolle investering: 'We zien dagelijks hoe belangrijk taal is voor de uitvoering van het werk en de collegialiteit. Taal is de basis die statushouders niet alleen werkzekerheid biedt, maar ook helpt om écht mee te doen in de maatschappij.’

Méér dan alleen woorden leren

Voor de statushouders zelf betekent het programma meer dan alleen woorden leren. Een van hen is Salifou uit Guinee, die weliswaar vloeiend zijn regionale- en de Franse taal spreekt, maar het Nederlands nog moeilijk vindt. Over zijn taalbuddy Frans vertelt hij: 'Mijn buddy helpt me moeilijke woorden te begrijpen en te praten. Nu voel ik me zekerder en kan ik beter met mijn collega’s samenwerken.' Ook voor de taalbuddy’s is de ervaring verrijkend. Frans: 'Het is mooi om iemand te zien groeien. Het gaat niet alleen over taal, maar ook over sociale interactie en het begrijpen van elkaars cultuur. Dat maakt het werk extra betekenisvol.'     

Vertrouwen opbouwen

Het programma focust vooral op praktische, werkgerelateerde taalvaardigheden. Frans vertelt: 'We beginnen met basisgesprekken en woorden die op de werkvloer nodig zijn, zoals het benoemen van gereedschap of veiligheidsinstructies. Zo kunnen ze wat ze leren meteen toepassen.' Daarnaast worden de taaluurtjes afgestemd op de behoeften en niveaus van de deelnemers. Lucas: 'We werken met kleine groepjes, zodat iedereen persoonlijke aandacht krijgt. Het gaat niet alleen om leren, maar ook om het vertrouwen opbouwen om fouten te durven maken. Frans bevestigt dat: ‘Sommigen zijn bang om fouten te maken of voelen zich geremd door hun beperkte taalvaardigheid. Maar juist door ze in een veilige omgeving te laten oefenen, zien we ze groeien.'      

Investering die terugbetaalt in loyaliteit en betere samenwerking

Hoewel er best nog wat uitdagingen zijn, overheerst tevredenheid over het succes van het Taalbuddy-programma. Dat heeft er onder andere toe geleid dat ook andere TommyTomato-vestigingen interesse hebben om ermee te starten. Lucas besluit: 'Taalbuddy’s zijn een investering die zich terugbetaalt in loyaliteit, betere samenwerking en een inclusieve werkcultuur. Dit programma laat zien dat met de juiste aanpak iedereen een volwaardige plek kan krijgen op de werkvloer.'