Mentaal Gezond met Werk in Eemland

Tekst: Kees Dijkman

In de arbeidsmarktregio Amersfoort is het gelukt om de Hoofdzaak } Werk aanpak voor vijf jaar veilig te stellen én om de aanpak dit jaar door te ontwikkelen, met gelden uit het Integraal Zorgakkoord (IZA), in het project Mentaal Gezond met Werk. Dat is uniek in Nederland. Esther van der Laan (procesregisseur Hoofdzaak } Werk) en Linda Honig (themamanager psychische kwetsbaarheid bij Samen Sterker Eemland) vertellen hoe dat zit en wat ze gaan doen om nog meer mensen met een psychische aandoening naar betaald werk te begeleiden. De belangrijkste eerste stap: de inrichting van laagdrempelige inloopspreekuren bij regionale GGZ-instellingen.

De arbeidsmarktregio Amersfoort heeft een duidelijke ambitie. Met Hoofdzaak } Werk worden nu al jaarlijks minstens honderd mensen met een psychische kwetsbaarheid ondersteund richting betaald werk. Dankzij de extra impuls vanuit het IZA kan dit aantal in de komende jaren mogelijk anderhalf tot twee keer zo hoog worden. Die groei wordt mogelijk gemaakt door een brede regionale inzet: niet alleen de preferente zorgverzekeraar Zilveren Kruis investeert mee, maar ook de betrokken gemeenten, met Amersfoort als voortrekker.

Eigenwaarde

De betrokken partijen investeren bewust in het stimuleren van arbeidsparticipatie, omdat zij zien dat deelname aan werk mensen kan versterken in welzijn, herstel en zelfvertrouwen. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat meedoen aan werk op termijn ook kan bijdragen aan minder zorggebruik. Linda Honig: ‘Het is lastig om dat precies te bewijzen, maar het ligt voor de hand. We weten dat mensen die werken vaak minder zorg nodig hebben. We zijn blij dat we in deze fase vooral de ruimte krijgen om te doen wat nodig is: aan de slag gaan, kijken wat werkt, wat het oplevert en daarvan leren. Dat hoort bij een transformatieproces.’ 

Esther van der Laan benadrukt dat meedoen in werk mensen zelfvertrouwen kan geven, het gevoel dat ze meetellen: ‘Gevoel van eigenwaarde is belangrijk voor herstel. Werk helpt daar enorm bij.’

Werkzame bestanddelen

Mentaal Gezond met Werk is nadrukkelijk breder opgezet dan Hoofdzaak } Werk. ‘Het gaat om een doorontwikkeling,’ zegt Esther. De werkzame bestanddelen zijn:

• Inloopspreekuren bij ten minste drie regionale GGZ-instellingen. Het gaat om laagdrempelige informatiepunten over de mogelijkheden om met begeleiding op weg te gaan naar werk. Dat hoeft niet direct betaald werk te zijn. Voor sommigen kan dat gaan om betaald werk, maar voor anderen sluiten vrijwilligerswerk, dagbesteding of andere vormen van zinvolle activiteit beter aan. Iedereen die ‘in beweging’ wil komen, kan hier terecht. Ook als de drempel naar het Werkcentrum (nog) veel te hoog is.
• Een regionaal overkoepelend destigma-event, gepland op 9 juni 2026. Vooral bedoeld voor werkgevers die op zoek zijn naar goede arbeidskrachten, ‘gericht op het normaliseren van psychische kwetsbaarheid en het bevorderen van inclusie op de werkvloer,’ aldus het projectplan. Dit event is onderdeel van een bredere aanpak om meer werkgevers warm te maken voor inclusie, via werkbezoeken of gerichte informatievoorziening. Dit moet ten minste tien nieuwe werkgevers opleveren die zich actief inzetten voor inclusie op hun werkvloer.
• Bevorderen van de inzet van de GGZ-standaard Arbeid als medicijn bij GGZ-instellingen.
• Bevorderen van de inzet van de methodiek Werk als Beste Zorg (WABZ) bij ten minste drie ketenpartners, naast Individuele Plaatsing en Steun (IPS). Daardoor kan een bredere doelgroep bediend worden.
• Bevorderen van de inzet van de IPS-methodiek in het onderwijs. Hiervoor is een apart project ingericht.

Communicatie

Maar het belangrijkste vinden zowel Linda als Esther het contact, de communicatie en de uitwisseling tussen de verschillende domeinen: zorg, werk en onderwijs. Zorgprofessionals, niet alleen in de GGZ, maar bijvoorbeeld ook in de huisartsenpraktijken, mogen zich meer bewust worden van de waarde van maatschappelijke participatie en van werk in het bijzonder. Linda: ‘En dan de weg weten, snel kunnen verwijzen naar passende begeleiding.’ 

Esther: ‘Koppelingen zijn heel belangrijk. Dat professionals elkaar kennen en weten wat ze van elkaar kunnen verwachten.’ Omgekeerd mogen werkgevers hun koudwatervrees voor werknemers met een psychische kwetsbaarheid wat meer kwijtraken. Het liefst door gewoon met ze aan de slag te gaan en te merken dat ze – met de nodige begeleiding en waar nodig met aanpassingen – prima werkkrachten in huis halen.

Borging

Mentaal Gezond met Werk is een project van een jaar. Eind 2026 moet de doorontwikkeling klaar zijn en kan de aanpak geborgd worden in de Mentale Gezondheidsnetwerk, die vanuit Samen Sterker Eemland ontwikkeld worden. De extra begeleidingstrajecten die door de inzet van het project zijn opgestart, kunnen in ieder geval doorlopen: die worden niet uit het project zelf betaald, maar uit reguliere middelen. En de mensen die via het project bij een werkgever aan de slag zijn gegaan, bewijzen zelf hun waarde.