De ‘Hendig’-aanpak van Peel en Maas

Wat begon als een informeel gesprek tussen een handjevol professionals, is acht jaar later uitgegroeid tot een geformaliseerde, structurele aanpak voor jeugdzorg in de gemeente Peel en Maas: ‘Hendig’. Het doel? De menselijke maat terugbrengen door het systeem opnieuw op te bouwen vanuit vertrouwen. 'Het is geen project, maar een trektocht,' aldus aanjager Ron Genders.

In de jeugdzorg lopen processen vaak vast in een woud van regels, productcodes en wachtlijsten. Peel en Maas besloot het anders te doen. De kern van Hendig is simpel: de expertise van de hulpverlener is leidend, niet de organisatie waarvoor zij werken. Inmiddels werken hulpverleners van ruim veertig partijen samen zonder dat daar een formele indicatie voor nodig is.

Stem van het kind en de ouders centraal

'We maken het niet ingewikkelder dan het is,' vertelt Ron Gelders, accountmanager sociaal domein en procesontwikkelaar. 'De gemeente geeft het vertrouwen terug aan de professionals. Er is geen concurrentiebeding; expertise weet elkaar te vinden in plaats van elkaar te beconcurreren.'

Een cruciaal onderdeel van de werkwijze is de wekelijkse zogenoemde ‘expertisetent’. In een sessie van 75 minuten analyseren vakmensen, de gezinscoach en het gezin zelf de hulpvraag. Geen tijdrovende voorstelrondjes of papieren dossiers, maar direct ter zake. De winst is enorm: waar reguliere trajecten vaak maanden duren, ligt er bij Hendig binnen een week een gedragen advies.

'Drie maanden is een eeuwigheid in de ontwikkeling van een kind,' benadrukt Genders collega Enya Thijssen. Zij is als procesbegeleider betrokken bij de expertisetenten. Door de stem van het kind en de ouders centraal te stellen, ontstaan duurzame oplossingen waardoor gezinnen minder vaak terugkeren in de zorg. Het mandaat van de gezinscoach is geborgd. De gezinscoach bepaalt in samenspraak met het gezin de passende hulpverlening. Ze maken een match met de hulpverlener. De hulpverlener denkt daar evenwaardig in mee.

Van 300 naar 10 codes

Ook aan de achterkant is het systeem 'hendig' ingericht. John Mulder, adviseur Planning & Control legt uit hoe de administratieve last is geminimaliseerd: 'We zijn teruggegaan van 300 productcodes naar circa 10. We werken met afgeronde tarieven en een procesovereenkomst die is gebaseerd op vertrouwen.'

Opvallend is het innovatieve 'reisbudget', dat voor de helft door de gemeente en voor de helft door aanbieders wordt gefinancierd. Dit budget is gericht op ontwikkeling en wordt door de aanbieders zelf beheerd. 'In ons huishoudboekje is iedereen transparant over de omzet. Dat voorkomt ruis en zorgt dat we samen verantwoordelijk zijn voor het resultaat.'

Een experiment met toekomst

De aanpak in Peel en Maas trekt landelijke aandacht. Via het programma 'Grenzeloos Samenwerken' van het ministerie van BZK is een leerexperiment geïnitieerd. Hierin wordt samen met JEP Veendam en Proeftuin Oss, onderzoekers van Hanzehogeschool Groningen en Rijksuniversiteit Groningen en landelijke experts onderzocht welke werkzame elementen van Hendig elders in Nederland kunnen worden toegepast. Daarnaast volgt een PhD-student van de Rijksuniversiteit Groningen de aanpak vier jaar lang op de voet.

Hoewel de werkwijze stevig in het lokale DNA van Peel en Maas verankerd is, zijn de basisprincipes: vakmanschap, vertrouwen, een gezamenlijke taal en het schrappen van onnodige regels universeel toepasbaar voor elke gemeente die de jeugdzorg wil transformeren.