Gemeenten in financieel zwaar weer, zegt BDO

Driekwart van de gemeenten komt de komende jaren in grote financiële problemen. Dit komt naar voren uit een berekening van accountantsbureau BDO, dat elk jaar de meerjarenbegrotingen van alle gemeenten in Nederland onderzoekt. Divosa is bezorgd over de disbalans tussen taken, verantwoordelijkheden, bevoegdheden en de financiële middelen van gemeenten en de gevolgen daarvan voor het sociaal domein.

Slechts een kwart van alle gemeenten krijgt de meerjarenbegroting 2024-2028 rond. Zij verwachten in die periode een gezamenlijk overschot van 1,4 miljard euro. Volgens de berekeningen van BDO komt het tekort bij de andere driekwart van de gemeenten uit op 5,2 miljard voor de komende drie jaar. Onder de streep dus een gezamenlijk tekort van 3,8 miljard euro. In 2026, het zogenoemde 'ravijnjaar', zullen de grootste problemen ontstaan. Dan kort het Rijk flink op de bijdrage aan gemeenten. Volgens BDO zullen de tekorten alleen al dat jaar oplopen naar 1,4 miljard euro. Het accountantsbureau spreekt in zijn rapport van een versnipperd financieel beeld: per gemeente kan de situatie uiteenlopen en ze gaan er ook verschillend mee om: van ombuigingen tot niks doen.

Financiële Onzekerheid & Advies ROB

Eerder meldde de Raad voor het Openbaar Bestuur dat gemeenten voor een grote financiële uitdaging staan, met een verwachte vermindering van meer dan € 2 miljard uit het gemeentefonds vanaf 2026, met dezelfde hoeveelheid of zelfs meer taken. Gewone bezuinigingen zijn dan niet meer voldoende, veel gemeenten zijn gedwongen om radicale keuzes te maken. De ROB spreekt van een uitholling van het decentraal bestuur. 

Gevolgen voor inwoners

Inwoners ontkomen uiteindelijk niet aan de gevolgen van eventuele bezuinigingen. Denk aan versobering van uitgaven aan buurthuizen, onderhoud van groen en subsidies, maar ook aan verhoging van de onroerende zaakbelasting, parkeertarieven en leges. Veel gemeenten kiezen nu nog voor incidentele maatregelen om op de korte termijn gaten te dichten, maar op de langere termijn zijn fundamentele ingrepen onvermijdelijk, zoals het verminderen van taken.

Wat vindt Divosa?

Divosa wil allereerst dat het Rijk stopt met bezuinigingen op medebewindstaken (taken die namens de Rijksoverheid worden uitgevoerd). Gemeenten krijgen steeds meer taken en verantwoordelijkheden, zonder de benodigde middelen. Divosa wil dat het Rijk kostendekkende vergoedingen biedt voor medebewindstaken. Gemeenten hebben behoefte aan een stabiele en meerjarige bekostiging, waarbij ze eigen keuzes kunnen maken. Het is cruciaal dat gemeenten niet financieel worden overbelast door de gevolgen van Rijksbeleid.