Er vroeg bij zijn? Dat is niet hetzelfde als preventie.

We weten het allemaal: voorkomen is beter dan genezen. En toch zie ik om me heen dat we weinig investeren in het voorkomen van problemen. We worden wel steeds beter in het tijdig signaleren van problemen (lees ook de prachtige blog van Ernst Ottens hierover) en in het verschil maken voordat het écht misgaat. Maar voor mij is dat nog niet hetzelfde als preventie. Preventie betekent namelijk dat we zorgen dat problemen überhaupt niet ontstaan.

Dat vraagt iets anders van ons. Dat we investeren in de financiële vaardigheden van onze jeugd. Dat we schulden minder aantrekkelijk maken. Dat we jongeren beter leren omgaan met verleidingen. Dat mensen krijgen waar ze financieel recht op hebben. En misschien wel het belangrijkst: dat we het normaal maken om met elkaar over geld te praten.

Waarom lukt ons dat zo slecht? Misschien heeft het te maken met de financiële prikkels in ons systeem, die nog altijd vooral gericht zijn op curatie. In 2025 gaven we ruim €8 miljard uit aan jeugdzorg (vroegsignalering en curatie), maar minder dan €1 miljard aan jeugdgezondheidszorg (preventie en vroegsignalering). We gaven honderden miljoenen euro’s uit aan schuldhulpverlening en slechts een fractie daarvan aan financiële educatie.

Of zit het ook in onze hardnekkige zelfredzaamheidsgedachte? De financiële vaardigheden van onze jeugd verslechteren al jarenlang, maar toch gaat de meeste energie niet naar onderwijs en opvoedkracht versterken. In plaats daarvan proberen we vooral het moment waarop jongeren 18 worden overzichtelijker te maken.

En toch. Binnen al deze grote weeffouten in ons systeem merk ik in ons programma Preventie van Geldzorgen iedere dag weer de bereidheid van professionals én inwoners om geld gewoon bespreekbaar te maken.

Je hoeft als leerkracht, huisarts of jeugdverpleegkundige echt niet alle antwoorden te weten. Het begint met oordeelloos luisteren en beseffen dat financiële gezondheid net zo relevant is als fysieke en mentale gezondheid. En misschien begint preventie wel dichterbij dan we denken: gewoon thuis, aan de eettafel.

Dus stel vanavond eens een simpele vraag aan een tafelgenoot: waar spaar jij voor?