Van gegevens vragen naar gegevens delen: de impact van ID-wallets

Een inwoner vraagt een bijstandsuitkering aan. Om de aanvraag te kunnen beoordelen, zijn gegevens nodig. Dus vragen we om bankafschriften en andere documenten. De inwoner zoekt ze op, downloadt ze en stuurt ze naar de gemeente. Vervolgens moet een medewerker de aangeleverde informatie beoordelen en verwerken. Een heel gewone werkwijze. Maar kan het ook anders?

Stel je eens voor dat een inwoner niet langer zelf allerlei documenten hoeft te verzamelen en aan te leveren. En dat de gemeente tegelijkertijd kan werken met betrouwbare, geverifieerde gegevens. Wat zou dat betekenen voor de inwoner én voor de uitvoering?

Digitale portemonnee

Dat is waar ID-wallets voor mij interessant worden. Een ID-wallet kun je zien als een digitale portemonnee op je telefoon, waarin persoonlijke gegevens en digitale bewijzen − zoals je ID-kaart, rijbewijs, inkomensgegevens en diploma's − kunnen worden opgeslagen en gedeeld. De gebruiker (de inwoner) bepaalt zelf welke gegevens gedeeld worden en met wie.

De gegevens in zo'n wallet zijn afkomstig van betrouwbare bronnen, zoals de Basisregistratie Personen (BRP), het UWV, de Belastingdienst en DUO. Daardoor weet de ontvangende partij (in dit geval: de gemeente) precies waar de informatie vandaan komt. Dit zorgt voor een fundamenteel andere manier van gegevens uitwisselen dan het handmatig opsturen van documenten.

Toekomstmuziek

Dat dit niet alleen maar toekomstmuziek is, blijkt uit ontwikkelingen in de financiële sector. Een aantal banken werkt samen met andere Nederlandse organisaties aan een ID-wallet waarmee gebruikers hun geverifieerde bankgegevens direct kunnen delen. Zonder eerst zelf afschriften te hoeven downloaden, verzamelen en opsturen.

Zo verschuift het proces van documenten aanleveren en controleren naar het veilig delen van betrouwbare gegevens. En juist daarin schuilt de meerwaarde voor het sociaal domein.

Slimmer organiseren

We vragen inwoners soms behoorlijk veel om vast te kunnen stellen of iemand recht heeft op ondersteuning: bankafschriften, loonstroken, bewijsstukken, enzovoort. Voor de gemeente is die informatie noodzakelijk, maar voor een inwoner betekent het telkens opnieuw: gegevens zoeken, verzamelen en aanleveren.

Als we dat slimmer kunnen organiseren, moeten we die kans serieus onderzoeken. Niet omdat een ID-wallet dé oplossing is voor alles. En ook niet omdat iedere inwoner straks alles digitaal moet kunnen of willen regelen. Persoonlijk contact en ondersteuning blijven onverminderd belangrijk, zeker voor mensen die minder digitaal vaardig zijn. Maar als inwoners minder vaak gegevens hoeven aan te leveren die al betrouwbaar digitaal beschikbaar zijn, kan dat een wezenlijk verschil maken.

Daarom ben ik vooral benieuwd naar de praktijk: hoeveel bankafschriften en andere bewijsstukken vraagt jouw gemeente jaarlijks op? En welke daarvan zouden we inwoners in de toekomst misschien helemaal niet meer hoeven te vragen?