Verslag Divosa Vrijdag: Welk effect hebben wijkteams op het gebruik van de Wmo?
Publicatie datum: 04-02-2019

Deze publicatie printen Downloaden als pdf

Verslag Divosa Vrijdag: Welk effect hebben wijkteams op het gebruik van de Wmo?

Welk effect hebben wijkteams op het gebruik van de Wmo?

Sinds de decentralisaties in 2015 zijn in de meeste gemeenten de doorverwijzingen naar professionele Wmo-zorg toegenomen, vooral in gemeenten met wijkteams. Dat bracht het CPB op vrijdag 18 januari naar buiten tijdens de Divosa Vrijdag die aan dit onderzoek gewijd was. In Utrecht kwamen verschillende gemeenten bijeen om de cijfers nader te bekijken: wat betekenen deze cijfers voor de uitvoeringspraktijk van gemeenten?

In het kort:

  • Erik Dannenberg, voorzitter Divosa: ‘Wijkteams zorgen voor meer toeloop naar Wmo-tweedelijnszorg, maar zijn dus ook uiterst succesvol in het voorkomen van kosten in andere domeinen’
  • Wijkteams werken verborgen problemen weg
  • ‘Gemeenten moeten veel meer regie nemen.’
Erik Dannenberg neemt het rapport in ontvangst.
Erik Dannenberg neemt het rapport in ontvangst.

Na de presentatie van het onderzoek door het CPB, was er tijdens een subsessie gelegenheid om dieper op de uitkomsten van het onderzoek in te gaan. Silke van Arum, senior onderzoeker bij Movisie, vulde de bevindingen aan met onderzoek dat zij in 2017 deden naar wijkteams (Movisie, februari 2018). 83% van de ondervraagde gemeenten bleek over een of meer (wijk)teams te beschikken. 78% was tevreden over de bijdrage van deze teams aan het realiseren van de doelen van de transitie. Thomas Kampen sloot als docent aan de Universiteit van Humanistiek de bijeenkomst af met een reflectie, gebaseerd op zijn onderzoek 'de verhuizing van de verzorgingsstaat'.

Zie ook

Verslag Divosa Vrijdag: Welk effect hebben wijkteams op het gebruik van de Wmo?

Erik Dannenberg

‘De Wmo is uiterst succesvol in het voorkomen van kosten in andere domeinen’

Erik Dannenberg, voorzitter van Divosa, toont zich in de discussie over de gestegen Wmo-kosten de kartrekker van het genuanceerde geluid. Hij plaatst kanttekeningen bij de belangrijkste uitkomsten van het CPB-rapport ‘De wijkteambenadering nader bekeken’. ‘Ja, wijkteams zorgen voor meer toeloop naar Wmo-tweedelijnszorg, maar je kunt ook stellen dat ze uiterst succesvol zijn in het voorkomen van kosten in andere domeinen.’

Dannenberg benadrukt hoe belangrijk het rapport van het CPB is. Het helpt gemeenten bij de reflectie op hun werk. Toch is het goed om niet enkel te kijken naar de stijgende kosten van de wijkteams. Het gaat om het totaalplaatje. ‘We leven in een complexe samenleving waarin het voor mensen vaak moeilijk is om uit zichzelf hulp te vragen. ‘Mensen met schulden melden zich gemiddeld pas bij 43 duizend euro schuld.’

Dat veel mensen moeite hadden met het aanvragen van hulp is wel begrijpelijk. ‘Gemeenten hadden soms wel vijftien verschillende digitale loketten. Wat is het dan goed dat we tegenwoordig wijkteams hebben waar je kunt aankloppen voor hulp dichtbij. In de grote constellatie van wonen en veiligheid, is het een groot succes te noemen dat we met behulp van wijkteams tegenwoordig de mensen met een zorgvraag wél weten te vinden.’

Fotomoment

En er zijn meer verklaringen voor de stijging van de doorverwijzingen. ‘Ouderen wonen langer thuis’, noemt Dannenberg. ‘Van veel sociale werkvoorzieningen is de voordeur dichtgegaan en driekwart van het budget van afdelingen werk en inkomen is geschrapt.’ Tenslotte benadrukt hij dat het onderzoek een momentopname is, een fotomoment. ‘De transformatie in het sociaal domein is eerder te vergelijken met een lange film waarin veel gebeurt. En laten we daarbij vooral onze missie niet vergeten: onze burgers blijven helpen.’

Verslag Divosa Vrijdag: Welk effect hebben wijkteams op het gebruik van de Wmo?

Linda Boot (zorgaanbieder Pameijer)

‘Gemeenten zouden veel meer regie moeten nemen’

Linda Boot, bestuurder van de Rotterdamse zorgaanbieder Pameijer, ziet de stijgende zorgkosten in de Wmo door wijkteams als onderdeel van een ‘boeggolf’. Het duurt volgens haar vijf tot zeven jaar voor een herstructurering als de decentralisaties van 2015 zijn geland. Haar advies aan gemeenten? Neem de regierol, ga aan het roer zitten. En vooral: geef wijkteams de tijd. ‘Ik zou het gevaarlijk vinden als er nu gemeenten zouden zijn die zeggen: “We stoppen er maar weer mee”. Dan stop je midden in een beweging.’

Het is een levendige discussie: zorgprofessionals uit wijkteams, gemeenteambtenaren, onderzoekers van het CPB, bestuurder van Pameijer én de voorzitter van Divosa samen in gesprek tijdens deze Divosa Vrijdag. Over de stijgende zorgkosten, de invloed daarop van de wijze waarop wijkteams zijn samengesteld en hoe gemeenten en zorgaanbieders met elkaar omgaan.

Boeggolf

De boeggolf waar Boot het over heeft –een metafoor voor de beweging die een golf maakt die voor een boeg van een schip uitrolt, waarbij eerst een sterke stijging te zien is die daarna langzaam wegebt-, wordt door verschillende aanwezigen herkend. Bij verschillende gemeenten is een forse stijging van mensen die zich bij wijkteams melden. ‘We treffen mensen aan die vroeger niet zichtbaar waren.’ Als dat gebeurt, vinden gemeenten het niet erg dat het aantal doorverwijzingen is gestegen. ‘Met wijkteams besparen we ook veel kosten voor de zorgverzekeraars.’

Regierol

Wat we van de discussie kunnen leren? Er lijkt vooral in de samenwerking tussen gemeenten en zorgaanbieders nog veel te winnen. Boot: ‘Naar mijn mening zouden gemeenten veel meer aan het roer moeten zitten. In die regierol. Zo van, jongens, we willen gewoon zien wat er met ons geld gebeurt. Als de gemeente Rotterdam geld naar ons als zorgaanbieder overmaakt, wil dat niet zeggen dat het van ons is. Het is nog steeds gemeenschapsgeld.’

Erik Dannenberg sluit zich daar bij aan. ‘Er zijn verschillende soorten gemeenten. Je hebt gemeenten die blijven voortdurend met private zorgaanbieders in gesprek. Die blijven verbonden. Je hebt ook gemeenten die zeggen: “We hebben het weggezet. Hier is het contract, het is geregeld.” Dat laatste zou je als gemeente niet moeten willen.’

Verslag Divosa Vrijdag: Welk effect hebben wijkteams op het gebruik van de Wmo?

Gemeenten aan het woord

Eindhoven, Stroomopwaarts, Bunschoten, Maastricht en Meppel

Het CPB-rapport over de Wmo-doorverwijzingen door wijkteams geeft landelijke cijfers weer. Wat zijn de lokale verhalen achter deze cijfers? De gemeenten Eindhoven, Bunschoten, Maastricht en Meppel en het regionaal participatiebedrijf Stroomopwaarts delen hun ervaringen.

Eindhoven: Pragmatische inslag

Yvonne Bieshaar, directeur sociaal domein Eindhoven vertelt eerlijk over de weg die Eindhoven heeft afgelegd. En die weg was niet zonder obstakels. Toen de Brabantse stad begon met wijkteams, kozen ze voor een ideologische aanpak. Stichting WIJeindhoven werd opgericht om alle wetten in het sociaal domein uit te voeren. De stichting werkt vanuit één visie en die visie werd in alle uitvoering rigoureus doorgevoerd. In de wijkteams werken generalisten die op 11 leefgebieden met de inwoner in gesprek gaan. De aanpak bleek financieel een groot debacle, de omslag was te rigoureus. Intussen werkt Eindhoven aan een nieuwe aanpak, met dezelfde ideologie en met een meer pragmatische inslag.

Stroomopwaarts: participatiebedrijf in de wijkteams

Stroomopwaarts voert voor de gemeenten Maassluis, Vlaardingen en Schiedam de Participatiewet uit. Als regionaal participatiebedrijf neemt de organisatie deel in de wijkteams. Ze zijn daarin vooral actief op het terrein van schuldhulpverlening en participatie. Directeur van Stroomopwaarts Desiree Curfs en unitmanager Helene de Jong vertellen dat ze eerst hebben gekeken naar de klanten die een beroep deden op het wijkteam. Daarna bekeken ze wat zou werken in het beantwoorden van de hulpvragen. De aanpak is gedurende het proces steeds bijgesteld.

Bekijk hier de presentatie. (pdf, 307 kB)

Bunschoten: een zelfsturend sociaal team

Bunschoten is een gemeente met bijna 22 duizend inwoners. Beleidsadviseur Janet Berkhoudt licht toe dat ze werken met een sociaal team voor de hele gemeente, van nul tot honderd jaar. De Wmo en de Jeugdwet worden dus in één team opgepakt. Bij de start van de sociale teams zaten ook zorgaanbieders in het team, maar dit is later losgeknipt. Het zelfsturend team is sinds anderhalf jaar bewust gevestigd op het gemeentehuis.

Bekijk hier de presentatie. (pdf, 306 kB)

Meppel: één loket voor iedereen

Hetty Thijssen, beleidsadviseur sociaal domein in Meppel vertelt dat ze in haar gemeente kozen voor een centrale aanpak: één loket. Hoewel het aantal klanten of indicaties redelijk stabiel is binnen de Wmo, neemt het aantal uren flink toe. De stijging komt onder andere door de hogere toegangsdrempel voor de Wet langdurige zorg. Mensen doen langer een beroep op gemeenten. Toelaten van nieuwe aanbieders heeft volgens Thijssen in Meppel een positieve invloed gehad.

Bekijk hier de presentatie. (pdf, 433 kB)

Maastricht: kleine buurtgerichte teams

Maastricht werkt met kleine buurtgerichte, sociale teams. Bianca Vaessen, procescoördinator Transformatie Sociaal Domein vertelt in haar presentatie dat het netwerkorganisaties zijn waar zorgaanbieders bewust onderdeel van uitmaken. De speerpunten zijn: preventie en vroegsignalering op een informele manier. De sociale teams bieden zelf geen hulpverlening.

Bekijk hier de presentatie. (pdf, 592 kB)

Verslag Divosa Vrijdag: Welk effect hebben wijkteams op het gebruik van de Wmo?

Download

Presentaties

Hier vind je de beschikbare presentaties van deze Divosa Vrijdag.

 

Algemeen

Gemeenten

Colofon

Divosa

Koningin Wilhelminalaan 5 | 3527 LA Utrecht
Postbus 2758 | 3500 GT Utrecht
030 - 233 23 37
info@divosa.nl
www.divosa.nl

Tekstredactie

Rob Vermeulen (Divosa)
Ingrid Huisman (Divosa)

Webredactie

Jasja van Moorsel (Divosa)

Versie

februari 2019