Verslag Divosa Najaarscongres 2017
Publicatie datum: 24-11-2017

Deze publicatie printen Downloaden als pdf

Verslag Divosa Najaarscongres 2017

Ondertussen

Verslag Divosa Najaarscongres 2017

De transformaties in het sociaal domein zijn in volle gang. Wat er gebeurt er ‘ondertussen’ in dat domein? Tijdens het Divosa Najaarscongres 2017 zoomen we daar op in. Sprekers als Tamara van Ark, Jesse Frederik en Anke Siegers delen nieuwe inzichten, plannen en ideeën. Lees ze in dit online verslag terug en volg de discussie via #divosacongres

Banner Divosa Najaarscongres 2017

Vandaag en volgende week vullen we het online verslag verder aan met verslagen van de speeches, presentaties van de sprekers, opnamen van de plenaire sessies en presentaties van een aantal deelsessies. Volg het congres ook in beeld op: Flickr.com

Verslag Divosa Najaarscongres 2017

‘Ondertussen werkt u gewoon door’

Ruben Maes

De kabinetsformatie is geweest en de gemeentelijke raadsverkiezingen komen eraan. 'De politiek is in verandering en ondertussen werkt u gewoon door', richt dagvoorzitter Ruben Maes zich tot de vierhonderd aanwezigen van het Divosa Najaarscongres in de Rijtuigenloods in Amersfoort. 'En dat is goed, want de decentralisaties gaan gewoon door.' Met deze woorden is het congres geopend, de zaal is klaar voor wat er ondertussen komen gaat.

Ruben Maes

Ruben Maes in gesprek met een deelnemer

Over Ruben Maes

Ruben Maes is oprichter van &MAES en strategisch adviseur voor bestuurders, directies en management van publieke organisaties. Hij wordt betrokken bij positioneringsvraagstukken en bij opdrachten waarbij publieke of private organisaties moeten communiceren met politici, stakeholders en media. Daarnaast is Ruben een veelgevraagd dagvoorzitter en gespreksleider van conferenties, expertmeetings en managementdagen in binnen- en buitenland.

Lees verder

Verslag Divosa Najaarscongres 2017

‘Hoe kunnen we ondertussen het verschil maken?’

Lucas Bolsius

'Hartelijk welkom in de Rijtuigenloods, een plek waar twintig jaar geleden nog gewoon mensen werkten en dat nu onderdeel van een gebied in transformatie is', verwelkomt Lucas Bolsius, burgemeester van Amersfoort de aanwezigen. 'Dit zijn pauzegebieden, gebieden die je elke gemeente toewenst. Zo hebben we hier ook De Nieuwe Stad. Vijf jaar geleden kwam daar de laatste tube tandpasta van de loopband. Dat was een soort grafsteen, nu ziet u volstrekt iets anders. U komt hier verandering tegen', verzekert de burgemeester zijn gasten.

Lucas Bolsius

Gegevens uitwisselen

'Wat kunnen wij vandaag uitwisselen?', stelt de burgemeester de vraag. 'Eigenlijk kunnen we heel veel mensen helpen als we gegevens zouden uitwisselen, maar dat mag niet vanwege de privacy. Hier moeten we echt antwoorden op vinden. Het kan toch niet zo zijn dat we later zeggen: "We hadden kunnen helpen, maar we mochten geen gegevens uitwisselen".'

Amersfoort is een stad in transitie die – natúúrlijk – ook integraal wil werken en bouwen aan een inclusieve samenleving. Want er valt nog wel wat te veranderen, zo constateert de burgemeester. 'Spreek ik een jongerenwerker, dan hoor ik dat je met een bepaalde achternaam geen stage kan krijgen of niet wordt aangenomen in een supermarkt. Het bedrijfsleven kan zich niét permitteren om mensen buiten te sluiten', benadrukt hij. 'Kunnen wij voor deze mensen die nu nog worden buitengesloten het verschil maken?'

Verkokerde systemen

Bolsius ziet ‘verkokerde systemen’. Bij ministeries en bij gemeenten. 'Ik zie kokers die moeilijk met elkaar communiceren. Je hebt oliemannetjes nodig die tussen verschillende plekken pendelen. Zodat iemand die de gevangenis verlaat niet nog weken op zijn uitkering moet wachten waardoor hij zijn huur niet kan betalen.' Hij sluit zijn welkomstwoord dan ook af met een warme aanbeveling: 'Ondertussen moeten we in al die gemeentehuizen scherp naar onszelf kijken. Kijken hoe we het anders kunnen doen om te werken aan een sociale stad en het verschil kunnen maken.'

Lucas Bolsius

Over Lucas Bolsius

Lucas Bolsius studeerde maatschappijgeschiedenis aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. In 1982 werd hij lid van de deelgemeenteraad in Rotterdam. Van 1995 tot 1998 was hij lid van Provinciale Staten van Zuid-Holland en in 2002 én 2006 werd hij wethouder van de gemeente Rotterdam. Sinds 2010 is Bolsius burgemeester van Amersfoort. Tijdens zijn tweede termijn als burgemeester is hij verantwoordelijk voor: bestuurszaken, juridische zaken en public affairs; veiligheid, dierenwelzijn en archeologie.

Lees verder

Verslag Divosa Najaarscongres 2017

‘Maatwerk vraagt om grenzenwerk’

Liesbeth Noordegraaf-Eelens

De toegankelijkheid van de zorg en het organiseren van maatwerk, het zijn taaie vraagstukken waar de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) zich over buigt. ‘Er zijn geen ‘quick fixes’ voor, stelt Liesbeth Noordegraaf-Eelens, docent aan de Erasmus Universiteit. ‘Er is ruimte nodig voor reflectie. Doen we het goede en wat is eigenlijk het goede?’

Liesbeth Noordegraaf-Eelens

Die vraag zal iedereen verschillend beantwoorden. De RVS raadpleegde ruim 18.000 zorg- en hulpverleners, bestuurders, patiënten en cliënten. Op basis van hun ervaringen bracht de RvS ‘onderstromen’ en dilemma’s in de zorg in kaart. Noordegraaf concludeert: ‘De weg naar hulp is voor kwetsbare mensen maar lastig te vinden.’

Drempels

Die weg wordt namelijk belemmerd door vier grote drempels. Noordegraaf ziet bijvoorbeeld een financiële drempel. ‘De eigen bijdrage belemmert mensen om  hulp te vragen. Ze maken makkelijk fouten en moeten onverwacht veel geld terugbetalen. Hoe kunnen we deze drempel tijdelijk onder voorwaarden afschaffen of verlagen?’

Ook is er een administratieve drempel. Noordegraaf illustreert dit met de woorden van een zorgverlener: ‘Door alle papieren die ingevuld moeten worden, is de kans op fouten maken groot. Het aanvragen van zorg is frustrerend.’ De derde, mentale drempel is bijna letterlijk: de ingang van het juiste loket is moeilijk te vinden. Mensen verdwalen door te moeilijk taalgebruik.

Waarom kunnen we niet werken met één loket waar iedereen met een hulpvraag terecht kan?

Liesbeth Noordegraaf-Eelens, universitair hoofddocent Erasmus Universiteit Rotterdam

De vierde drempel die de weg naar zorg belemmert is een fysieke: het aanvragen van een parkeervergunning, reserveren van een taxi en het krijgen van een scootmobiel is ingewikkeld. Hoe kunnen we de hulp toegankelijk maken voor mensen die kwetsbaar zijn? Het antwoord geeft Noordegraaf zelf: maatwerk. ‘De specialisaties en grenzen worden vaak als probleem ervaren. De afstemming en coördinatie zijn moeilijk. Waarom kunnen we niet werken met één loket waar iedereen met een hulpvraag terecht kan?’

Liesbeth Noordegraaf-Eelens
 

Versnippering

Die versnippering is een dilemma, want variatie in het zorgaanbod geeft cliënten ook keuze. En er zijn meer dilemma’s, stelt Noordegraaf. Het personeelstekort in de zorg bijvoorbeeld. ‘Hoe kunnen we jongeren opleiden tot breed georiënteerde professionals van de toekomst?’

Nu leren professionals te werken volgens protocollen én om daar niet van af te wijken. Bij- en nascholing moet gaan over praktijkdilemma’s. ‘Professionals moeten weten waar hun grenzen liggen en wanneer ze iets moeten overdragen’, vindt Noordegraaf. Ze noemt dat de normatieve dimensie van professionaliteit. ‘Moreel beraad en intervisie zouden regel moeten zijn, geen uitzondering.’

Moreel beraad en intervisie zouden regel moeten zijn, geen uitzondering.

Liesbeth Noordegraaf-Eelens, universitair hoofddocent Erasmus Universiteit Rotterdam

Betrokkenheid

Professionals moeten ruimte nemen, grenzen aangeven, gekoppeld aan verantwoording. Ook is hun betrokkenheid essentieel. Noordegraaf: ‘Er blijven altijd schotten tussen wat iemand krijgt aan zorg en wat hij nodig heeft. We moeten cliënten helpen om met al die schotten om te gaan.’

Maatwerk vraagt dus om grenzenwerk. Makkelijk is het niet, begrijpt Noordegraaf. Een dag als vandaag helpt wel: ‘Ervaring, kennis, toewijding en creativiteit zijn prachtige ingrediënten van het Divosa Najaarscongres. Zo komen we tot nieuwe ideeën en kunnen we buiten gebaande paden treden.’

Over Liesbeth Noordegraaf-Eelens

dr. Liesbeth Noordegraaf-Eelens is als universitair hoofddocent verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Sinds januari 2016 is zij verbonden aan de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving. Noordegraaf-Eelens promoveerde op het grensvlak van economie en filosofie met het proefschrift Contested Communication. A critical Analysis of Central Bank Speech.

Lees verder

Download de presentatie

De Zorgagenda voor een gezonde samenleving (pdf, 662 kB)

Verslag Divosa Najaarscongres 2017

‘We moeten buiten ons eigen vertrouwde blikveld durven kijken’

Erik Dannenberg

Ondertussen is Erik Dannenberg een jaar voorzitter van Divosa. Vorig jaar maakte hij zijn entree tijdens het Najaarscongres in Eindhoven waar hij zich als zwerver bij de ingang had vermomd. Om de discussie over inclusiviteit goed in te luiden. Dit jaar biedt hij het sociaal domein, gewoon in pak, een heldere visie op de toekomst mét een concreet wensenlijstje voor de centrale overheid.

Erik Dannenberg

Dannenberg heeft zich het afgelopen jaar voor Divosa diep in het sociaal domein ondergedompeld. Gemeenten bezocht, maatschappelijke initiatieven ontdekt en overlegd met werkgevers. En gesproken met de verschillende ministeries om ‘zaken vanuit de uitvoeringspraktijk te uploaden naar de overheid.’

Dannenberg komt na zijn eerste jaar bij Divosa tot twee kernwoorden waar het in het sociaal domein om draait: bestaanszekerheid en ontwikkeling. ‘Dat is wat mensen nodig hebben; een stevige bodem onder het bestaan en tegelijk een kans op ontwikkeling. Het zindert in het land om er iets moois van te maken. Tegelijk zijn we nog lang niet klaar en moeten we steeds opnieuw zoeken naar ‘de bedoeling’ van wat we doen: intelligent maatwerk leveren.’

Je moet buiten je eigen blikveld durven kijken.

Erik Dannenberg, voorzitter Divosa

En om intelligent maatwerk te kunnen leveren, moet je buiten je eigen blikveld durven kijken. Dannenberg toont een beeld van het menselijk blikveld. Enkel in het midden van het beeld is dat scherp, richting de randen wordt het gezichtsveld vager. ‘Je bent dus van de blikvelden van anderen afhankelijk om een totaalbeeld te krijgen’ zegt Dannenberg. ‘Als iemand bij een gemeente binnenkomt voor een uitkering, moeten wij moeten ons afvragen; wat hebben wij gemist, op school of in de wijk? Wat heeft zich buiten ons blikveld afgespeeld?

Ruimte in wetgeving

Dannenberg haalt een rapport van het SCP aan waaruit blijkt dat bijna 30 procent in de samenleving geen échte bestaanszekerheid heeft. ‘Daar moeten we iets aan doen. Dat vraagt naast maatwerk dat we soms de ruimte in de wetgeving zoeken.’ Hij geeft een voorbeeld: ‘Een moeder die haar zwaar verslaafde zoon in huis nam. Ze zorgde voor hem, betaalde zijn schulden af en hielp hem aan een baantje. Na een jaar kreeg deze mevrouw bericht van de gemeente. En daar stond niet in: dankjewel dat je de samenleving een ton aan hulpverlening hebt bespaard. Nee, deze vrouw werd gekort op haar uitkering omdat ze niet langer alleen woonde.’ Dat is onacceptabel vindt de Divosa-voorzitter. ‘Wij moeten als gemeente in zulke situaties creatief met regelingen om durven gaan, maar het vraagt ook iets van de centrale overheid.’

Erik Dannenberg
Dannenberg haalt een rapport van het SCP aan waaruit blijkt dat bijna 30 procent in de samenleving geen échte bestaanszekerheid heeft.

Jeugdzorg-tomaatje

Dannenberg vergelijkt het met koken. ‘Van de overheid krijgen we een boodschappenmandje vol ingrediënten. Een tomaatje voor jeugdzorg, een uitje voor de Ggz en een prei voor de Wmo. De gemeente past de ingrediënten toe in een integraal aanbod; een smaakvolle soep. ‘Dan kan het niet zo zijn dat we verantwoording moeten afleggen over dat ene tomaatje. Die zit namelijk ín de soep, je ziet hem niet meer terug, maar je proeft hem wel. We moeten van meetbaarheid naar merkbaarheid.’

We moeten van meetbaarheid naar merkbaarheid.

Erik Dannenberg, voorzitter Divosa

Wensenlijst

Dannenberg heeft nog wel een paar wensen voor de overheid. Vier in totaal. Ten eerste: geef ruimte om te organiseren vanuit het inclusie-principe, geen labels meer, maar regelingen voor iedereen. Ten tweede: laten we organiseren vanuit vertrouwen, de verantwoordingslast mag iets minder. Ten derde is er voldoende geld nodig voor wettelijke taken en ten slotte willen we de loonkostensubsidie behouden.

Met deze voorwaarden moet het gemeenten lukken om te zorgen voor die bestaanszekerheid die iedereen nodig heeft. Dat zou er volgens Dannenberg uit moeten zien zoals een Duits landschap dat hij onlangs tijdens een wandeling trof. Langs een meertje stond een groot bord dat waarschuwde voor gevaar bij vorst: ‘Betreed het ijs niet’. Vlak ernaast stond gereedschap om iemand uit een wak te vissen mocht het, ondanks de waarschuwing, toch mis gaan. ‘We mogen mensen simpelweg niet door het ijs laten zakken.’

Over Erik Dannenberg

Dannenberg (51) is sinds 1 januari 2017 voorzitter van Divosa. Dannenberg heeft ruime ervaring in het sociaal domein. Na zijn studie Maatschappelijk werk is hij actief geweest in de hulpverlening aan mensen die verslaafd waren en/of dakloos waren geraakt en aan gezinnen met meerdere ernstige problemen; eerst in uitvoerende en al snel in leidinggevende rollen. Van maart 2005 tot maart 2014 was Dannenberg namens het CDA wethouder in de gemeente Zwolle met diverse portefeuilles in het sociaal domein.

Lees verder

Download de presentatie

Bestaanszekerheid en ontwikkeling - Een nieuwe tijd met een brede blik (pdf, 2,7 MB)

Verslag Divosa Najaarscongres 2017

‘Het is mijn persoonlijke drijfveer om mensen die aan de zijlijn staan erbij te krijgen’

Tamara van Ark

De pas aangetreden staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Tamara van Ark is speciaal naar het Najaarscongres gekomen om de moeilijke vragen die op haar bordje liggen, te horen te krijgen. De soep die eerder Divosa-voorzitter Erik Dannenberg schetste, vindt ze ‘buitengewoon herkenbaar’. ‘Het symboliseert waar het vandaag over gaat.’

Tamara van Ark

De staatssecretaris weet nog het moment dat ze besloot dat ze de politiek in wilde. Een man die keer op keer klachten stuurde naar de afdeling sociale zaken bij de gemeente Rotterdam, nodigde ze toen als teamchef uit voor een gesprek. Niet tien minuten, maar anderhalf uur tijd trok ze uit om te horen waarom deze 61-jarige zich boos en verdrietig voelde. ‘Hij kreeg te horen: u heeft hartklachten en hoort dus in fase vier. Ga maar naar de sociale dienst. Hij voelde zich afgeschreven’, blikt ze terug op het gesprek. ‘Ik kwam daar achter door zo lang met hem te praten. Soms maken wij met de beste bedoelingen regels en realiseren we niet dat we iemand daarmee afschrijven.’

Zorgen

Wat wil de staatssecretaris nu echt aanpakken? ‘Hebben we het over schuld en armoede, wat is er dan echt nodig?’, noemt Van Ark. ‘Kijken we naar de Participatiewet, hoe kunnen we zoveel mogelijk mensen die aan de kant staan activeren? En hoe kunnen we werkgevers verleiden om hen aan te nemen? Nu we uit de crisis zijn, moeten deze mensen dat ook gaan voelen. We willen toe naar die loondispensatie. Hoe kunnen we het werkgevers aantrekkelijk maken zoveel mogelijk mensen met een arbeidsbeperking en Wajong-uitkering aan te nemen? Ik snap de onrust en hoor de zorgen over dit onderwerp. Ik wil dit dan ook samen met werkgevers en andere partners uitwerken.’

Professionaliteit

‘Met wat voor staatssecretaris hebben we te maken?’, wil de dagvoorzitter weten. Van Ark: ‘Een staatssecretaris met oog voor mensen. Soms moet je streng zijn en zeggen: tot hier en niet verder. Sommigen hebben een steuntje in de rug nodig en anderen juist een schop onder de kont. Het is de professional die daar onderscheid in weet aan te brengen.’ Maar kunnen de professionals die ruimte wel nemen als het ministerie streng over hun schouder meekijkt, stelt Maes kritisch de vraag. ‘Bij SZW zie ik nu veel mensen die met een open houding in gesprek willen gaan met gemeenten. En door de decentralisaties ligt de macht en kracht nu bij gemeenten. Vanuit SZW willen we heel graag de verbinding leggen.’

Ruben Maes en Tamara van Ark
Ruben Maes loopt samen met Tamara van Ark de boodschappenlijst van Erik Dannenberg door.

Inclusie

‘Het is mijn persoonlijke drijfveer om mensen die aan de zijlijn staan, erbij te krijgen’, licht Van Ark haar ambities toe. ‘Ik geloof in het inclusieverhaal. Dat kan ik in allerlei zaken uitwerken. Ik ben er zo trots op dat we prachtige voorzieningen hebben voor mensen die het niet zelf redden.’

Werkgevers moeten ontzorgd worden

Tamara van Ark, staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Wat betreft de loonkostensubsidie, benadrukt Van Ark dat ze het echt samen wil doen. ‘Werk moet lonen, werkgevers moeten ontzorgd worden en het moet behapbaar zijn voor gemeenten. Ik wil voorkomen dat alleen het noemen van het woord al tot fervente tegenstanders leidt. Ik wil vandaag dus vooral een uitgestoken hand aanbieden en snel duidelijkheid scheppen voor mensen die ermee te maken hebben.’ De staatssecretaris sluit af met goed nieuws: gemeenten kunnen een jaar lang gratis gebruik maken van de Divosa Benchmark Armoede en Schulden ‘zodat we volop van elkaar kunnen leren’.

Over Tamara van Ark

In 2004 werd Tamara van Ark wethouder van de gemeente Nieuwerkerk aan den IJssel, per 1 januari 2010 van de gemeente Zuidplas (fusie van de gemeenten Moordrecht, Nieuwerkerk aan den IJssel en Zevenhuizen-Moerkapelle). In juni 2010 werd zij Tweede Kamerlid van de VVD, met de portefeuille AWBZ/WMO. Sinds 2012 was zij vicefractievoorzitter. Op 26 oktober 2017 is Tamara van Ark benoemd tot staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in het kabinet-Rutte III.

Lees verder

 

Verslag Divosa Najaarscongres 2017

Foto's van het congres I

Het Najaarscongres is in volle gang. Na sprekers Liesbeth Noordegraaf-Eelens, Erik Dannenberg en Tamara van Ark waren er sessies, excursies en workshops. Nieuwsgierig naar wat er gebeurde? Bekijk de foto's in het Flickr-album.

Het sociaal domein draait door
Deelnemers spelen 'petje op, petje af' tijdens 'Het sociaal domein draait door'.

 

Relatietherapie voor de afdeling Werk & Inkomen en de wijkteams.

 

Tamara van Ark en Erik Dannenberg
Kennismaken van Tamara van Ark,

 

Jan-Jaap de Haan
Jan-Jaap de Haan (directeur Cedris) vertelt over de toekomst van SW-bedrijven.

 

Lunch in de Rijtuigenloods in Amersfoort
Lunch in de Rijtuigenloods in Amersfoort.

 

Fietsexcursie naar StadsLAB033
Op fietsexcursie naar StadsLAB033.

 

Spiegelen en leren van de beweging.
Volgen, spiegelen en leren van de beweging in het sociaal domein. Hoe ziet dat eruit?
Verslag Divosa Najaarscongres 2017

‘Durf de vrijmoedigheid te nemen om te experimenteren’

Marjolein ten Hoonte

Dat de wereld verandert is geen nieuws. Technologisering en daarmee mondialisering neemt een vlucht, we worden ouder, het milieu gaat achteruit. Maar doorgronden we die veranderingen nog wel? En hoe bereiden we ons hierop voor? Marjolein ten Hoonte van Randstad Groep Nederland schudt het publiek wakker.

Marjolein ten Hoonte

‘Wie snapt alles van bitcoins? Van big data?’ Het zijn scherpe vragen die de directeur Arbeidsmarkt en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen op het publiek afvuurt. ‘Doorgrond je wat technologie doet? En wat dit betekent voor je businessmodellen? En durf je te experimenteren?’ Zulke vragen voelen ongemakkelijk, maar dat wil Ten Hoonte ook. ‘We moeten ons meer verdiepen.’

‘Big data worden de nieuwe valuta van mensen’, voorspelt Ten Hoonte. ‘Ze maken mogelijk dat mij ongevraagd iets wordt geboden waar ik wel behoefte aan heb. Technologie doorbreekt hiërarchie en democratiseert.’ Ze vervolgt: ‘Bedrijven gebruiken technologie vandaag de dag alleen maar om oude modellen te verfraaien. Maar daar gaat het niet over. We moeten iets met technologie doen waardoor we de komende vijftig jaar weer vooruit gaan.’

Micro

Technologisering zorgt ervoor dat grote bedrijven hard vooruitgaan. De grenzen vervagen: je hoeft niet meer ter plaatse te zijn om ergens te werken. Ten Hoonte ziet ook een schaduwkant: ‘De vraagstukken zie je al om je heen op microniveau ontstaan. Google die vraagt om een akkoord voor het opslaan van je gegevens. Je klikt maar ‘ja’ aan terwijl je geen flauw idee hebt waar de hele handel blijft.’

Het zou niet alleen om technologie moeten draaien, maar ook om maatschappelijke betrokkenheid. ‘Focus je je op de aandeelhouder die bepaalt wat belangrijk is, of gaat het erom dat je weet wat je stakeholders verlangen?’ De directeur ziet in dit licht drie grote thema’s: aanpassingsvermogen, ontwikkeling en inclusieve samenleving.

Woelig

‘Met aanpassingsvermogen kan een bedrijf zich door woelige baren manoeuvreren:  door jezelf telkens opnieuw uit te vinden en mee te bewegen met veranderingen. Dat geeft zekerheid aan instituties. Voor mensen is die zekerheid er niet.

We hebben zekerheid en arbeidscontract verwisseld

Marjolein ten Hoonte, directeur Arbeidsmarkt en MVO bij Randstad Groep Nederland

Ten Hoonte: ‘We hebben zekerheid en arbeidscontract verwisseld: zij met een contract zijn veilig. Maar dat klopt niet meer.’ Ze schetst een trend: ‘Zekerheid moest verhuizen van ‘mannelijke kostwinnaar’ vroeger naar ‘degene met een vast contract’ nu en naar ‘degene die werkt’ in de toekomst. En hopelijk ligt de zekerheid in de toekomst bij iedereen, ongeacht of je werkt. Maar omdat je gewaardeerd wordt om wat je doet.’

Over 50 jaar

Thema twee is ontwikkeling. Dat betekent ‘een leven lang leren’. Maar in wat en waarvoor, dat weten we niet, denkt Ten Hoonte.  ‘Je kunt namelijk niet bedenken wat je moet kunnen over vijftig  jaar. Ontwikkeling is meer dan scholing. Moeten we die vier jaar studie niet opknippen? Of denk eens aan het in het inwisselen van ervaringen.’

Niet wij-zij, maar wij

Over ervaringen gesproken: van de week zat Ten Hoonte in de auto. Op Radio 1 vertelde een zakenman uit Parijs over zijn samenwerking met een jongeman uit de banlieues. Ze waren een beweging gestart vanuit het idee : we kunnen iets voor elkaar doen. Prachtig, vond Ten Hoonte. ‘Niet het wij-zij-broederschap, maar een wij.’ Dat is ook hoe de maatschappij eruit moet komen te zien. ‘Inclusiviteit is niet van alles hierover op het prikbord hangen, maar iets voor elkaar doen.’

Inclusiviteit is niet van alles hierover op het prikbord hangen, maar iets voor elkaar doen.

Marjolein ten Hoonte, directeur Arbeidsmarkt en MVO bij Randstad Groep Nederland

Vrijmoedig positie kiezen

‘Ten diepste gaat het om vrijmoedig positie kiezen’, vindt Ten Hoonte. ‘Durf jij, als je weet dat de wereld verandert, die vrijmoedigheid te nemen om te zeggen: gaan we experimenteren? Dit kan ik niet meer alleen, dus kunnen we samen oplossingen zoeken? Er staan mensen buiten de maatschappij die wachten. Stop met die georganiseerde onverschilligheid die maar doorgaat. We moeten in actie komen.’

 

Over Marjolein ten Hoonte

Marjolein ten Hoonte is directeur Arbeidsmarkt en MVO bij Randstad Groep Nederland. Marjolein kan bogen op 20 jaar ervaring binnen het werk- en onderzoeksgebied arbeidsmarkt vanuit diverse rollen op directieniveau. In haar functie analyseert zij trends en ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en onderhoudt zij nauwe contacten met zowel werkgevers- als werknemersorganisaties, de politiek en het bedrijfsleven.

Lees verder

Verslag Divosa Najaarscongres 2017

‘Iedereen kan schulden krijgen’

Jesse Frederik

Jesse Frederik (1989), correspondent Economie bij De Correspondent, brengt een column. Uiteraard over schulden, het onderwerp dat hem al een jaar fascineert om over te schrijven en te spreken ‘want iedereen kan met schulden te maken krijgen’.

Het is de televisieserie ‘Schuldig’ van regisseurs Sarah Sylbing en Ester Gould over mensen met schulden in Amsterdam-Noord die Frederik deed afvragen: ‘hoe zit dat nou in Nederland’. Een oproep op De Correspondent volgde. ‘Vertel mij jullie verhalen over schulden’, vroeg hij mensen. ‘Zo’n oproep was niet handig’, blikt hij achteraf terug, want maar liefst driehonderd mails volgden waarvan vele begonnen met ‘ik kan er wel een boek over schrijven’. ‘En dat deden ze dan vervolgens ook.’

Boetes

Een van die verhalen komt van Sander, een grafisch vormgever die te lang te hard heeft gewerkt en te lang te hard heeft gefeest. Lange tijd zijn post niet openmaken, blijkt een doodzonde. Zeker twintig klusmotoren worden niet op tijd geschorst waarna de boetes voor onverzekerd rijden elkaar in razend tempo opvolgen. De teller eindigt op een schuld van 62.000 euro. Sander komt uiteindelijk in de gevangenis, doet een zelfmoordpoging en wordt na enige tijd weer naar huis gestuurd. Zijn uitkering is dan echter stopgezet waardoor de betalingsachterstanden opnieuw beginnen. Het verhaal van Sander is een van de vele verhalen die Jesse te horen kreeg. In alle verhalen die hij voorbij heeft zien komen, herkent hij een aantal gedeelde noemers.

Complex

‘De samenleving is vreselijk complex geworden’, stelt Frederik. ‘Zo ontvangt een bijstandsmoeder jaarlijks tachtig betalingen van twaalf verschillende bronnen. Met een beetje pech, blijk je ergens geen recht op te hebben en wordt je bestempeld als fraudeur.’

Veel mensen met schulden zijn boos op ‘de overheid'

Jesse Frederik, journalist De Correspondent

Frederik komt veel mensen die boos zijn op ‘de overheid’. ‘Maar ‘de overheid’ bestaat niet, want die bestaat uit allemaal losse eilandjes. Eilandjes die mensen niet weten te vinden’, zo maakt hij op uit alle verhalen. ‘We weten dat de helft van de mensen bij wie de belasting kwijtgescholden zou kunnen worden daar geen gebruik van maakt.’

Hoop

De oplossing ligt volgens de journalist dan ook om aan verwachtingsbeeld te voldoen en van de overheid één iets te maken. ‘Praat je met uitvoerders, deurwaarders en rechters, dan kent iedereen dit probleem en gelooft niemand meer in zelfredzaamheid’, vervolgt Frederik. ‘De belastingaangifte is voor hoogopgeleide mensen al lastig en zij schakelen dan ook vaak de hulp van een boekhouder in. Dat is iets dat arme mensen niet kunnen doen.’ Frederik is niet alleen maar sceptisch. ‘Gelukkig zie ik gemeenten pragmatischer naar schuldhulp kijken. Gemeenten hebben er oog voor, ik heb goede hoop’, besluit hij zijn column.

Over Jesse Frederik

Jesse Frederik (1989) is correspondent Economie bij De Correspondent. Hij schreef onder andere voor Follow The Money, nrc.next, de Volkskrant en Vrij Nederland. In 2013 won hij samen met co-auteur Eric Smit de journalistieke prijs de Tegel.

Lees verder

 

Verslag Divosa Najaarscongres 2017

‘We leven in een verandering van tijdperk’

Anke Siegers

Anke Siegers is organisatiepsycholoog en schrijfster van het boek ‘De nieuwe route’ over transformatie in het sociaal domein. En ze kan zingen. Met krachtige stem zingt ze het nummer ‘Beautiful people’ bij aanvang van haar speech. De zin ‘Include them in everything you do’, blijft hangen. Maar hoe doen we dat?

‘We leven niet in een tijdperk van verandering, maar in een verandering van tijdperk’, zegt Anke Siegers. ‘Je kunt het vergelijken met de industriële revolutie. Het weefsel van de samenleving is aan het veranderen, de structuur van de economie verandert en er zijn technologische doorbraken. Drie kenmerken die voor de industriële revolutie golden en nu weer gelden. ‘De samenleving verandert van onderop; we gaan naar een circulaire economie, een deeleconomie. Technologische ontwikkelingen geven aan dit alles een zwengel.’

De basis veranderen

Dat klinkt alsof we in volle vaart aan het veranderen zijn, maar de industriële revolutie voltrok zich ook niet in een maand. ‘Als je te snel verandert, verander je niet echt de basis,’ waarschuwt Siegers. En dat is waar we nu met de transformaties middenin zitten: een verandering in de basis. Eén van de belangrijkste zaken die we volgens Siegers moeten veranderen is te denken voor anderen. ‘Er is niets gevaarlijker dan beslissingen in handen geven van mensen die niet de prijs betalen wanneer die beslissingen verkeer uitpakken.’ Anke Siegers pleit er dan ook voor om mensen eigenaarschap terug te geven. En dan gaat het dus om het krijgen van regie én verantwoordelijkheid. Want het één kan niet zonder het ander.

Anke Siegers
Anke Siegers pleit er dan ook voor om mensen eigenaarschap terug te geven.

Van onderop

Ze zei het al eerder; de echte transformatie in de samenleving gebeurt van onderop. Ze haalt het verbod van producten van de vegetarische slager aan. ‘Dat pikken we niet langer. Vroeger hadden we gezwegen, nu komen er social media-acties op gang. We kantelen van systeemwaarden naar menswaarden. Van doelmatigheid naar aandacht, van controle naar vertrouwen, van efficiency naar ruimte, van regelzucht naar keuzevrijheid, van kosten en baten naar kwaliteit.’

Niet mee bemoeien

De opdracht voor het sociaal domein vanuit het Rijk is helder, stelt Siegers. Ondersteuning moet dichterbij de burger, de regie bij de cliënt met hulp van het netwerk. Maar we werken vaak nog vanuit wat Siegers de ‘oude route’ noemt: er is een vraag, de hulpverlening maakt een plan, en dat plan wordt uitgevoerd door de hulpverlening. Niks regie bij de cliënt, niks netwerk. Het is zelfs zo dat betrokkenen uit het netwerk opzij geduwd worden door professionals. Ze vertelt hoe ze zich eens zorgen maakte over een kind en te horen kreeg dat ze zich er niet mee moest bemoeien omdat er al een gezinsvoogd bij betrokken was. ‘We moeten juist degenen die zich zorgen maken, die wakker liggen van een probleem, eigenaar maken.’ En daarmee bedoelt Siegers niet dat je het maar gewoon aan burgers over moet laten. ‘Het vraagt gedegen planvorming, dat moet je goed organiseren.

Over Anke Siegers

Anke Siegers (organisatiepsycholoog, conflictbemiddelaar, kantelaar) heeft jarenlang ervaring in het ondersteunen van organisaties, overheid en gemeenten rond vraagstukken als: zelfsturing, samenwerken met het sociale netwerk, eigen regie, samenredzaamheid, eigen kracht, burgerparticipatie en regie/eigenaarschap in de jeugdzorg en de Wmo.

Lees verder

Presentatie

De nieuwe route - Transformatie in een verandering van tijdperk (SlideShare)

Verslag Divosa Najaarscongres 2017

Presentaties

Hieronder vind je een overzicht van de beschikbare presentaties van de plenaire presentaties en de sessies.

Plenaire presentaties

Sessies

2   Een sluitende aanpak van armoede
     (Menno Tigelaar, Rens Groosman en Steven Lenselink, gemeente Amersfoort | Prezi)
3   Passend werk, hoe verleid je werkgevers
     (Jurn van Middelaar, Dinand Brons en Jolanda Kuster, gemeente Amersfoort | pdf, 65 kB)
9   Snel & Parallel Participatie van vergunninghouders
     (Lilian van Grimbergen, Divosa en Maja Matosevic, regio Zaanstreek Waterland | pdf,  3,6 MB)
11 De toekomst van SW-bedrijven
     (Jan-Jaap de Haan, Cedris | pdf,  3,9 MB)
13 Van verzorgingsstaat naar participatiestad
     (Stadslab033 | pdf, 4,5 MB)
17 Hoe werken we samen in het sociaal domein?
     (Selma Bommel, Sandra van Dijk en Ate van der Horst, gemeente Amersfoort | pdf, 2,9 MB)
20 IPS Mensen met ernstige psychische klachten aan de slag 1
     (Chris Bergmans en Ellen de Bekker, gemeente Den Haag | pdf, 683 kB)
20 IPS Mensen met ernstige psychische klachten aan de slag 2
     (Ellen de Bekker | gemeente Den Haag | pdf, 364 kB)
21 Citydeal Inclusieve stad
     (Jeroen Jonker, gemeente Enschede, en Mark Koetsier, gemeente Zaanstad | pdf, 1 MB)
22 Verantwoording in dienst van verantwoordelijkheid
     (Ayeh Zarrinkhameh en Willemijn van der Zwaard, RVS | pdf, 251 kB)
23 Volgen, spiegelen en leren van de beweging in het sociaal domein 
     (Berend Buys Ballot en Monique Peltenburg | pdf, 3,5 MB)

 

Colofon

Divosa

Koningin Wilhelminalaan 5 | 3527 LA Utrecht
Postbus 2758 | 3500 GT Utrecht
030 - 233 23 37
info@divosa.nl
www.divosa.nl

Tekstredactie

Chrisje Meima (Divosa)
Ingrid Huisman (Divosa)
Evelien Engele

Fotografie

Erik Kottier

Contentmanagement

Jasja van Moorsel (Divosa)

Versie

24 november 2017