Verslag Divosa Najaarscongres 2016

Deze publicatie printen Downloaden als pdf

Verslag Divosa Najaarscongres 2016

Divosa Najaarscongres 2016

Verslag van het Divosa Najaarscongres 2016

Banner Diovsa Najaarscongres 2016

Vandaag en de dagen erna zal Divosa het online verslag verder aanvullen. Met de presentaties van de sprekers, de speeches van de sprekers, met de opnamen van de plenaire sessies en korte verslagen van een aantal workshops.

Verslag Divosa Najaarscongres 2016

“We moeten er niet over praten, we moeten het doen”

Sabine Uitslag

Dagvoorzitter Sabine Uitslag verwelkomt de zaal zittend op een tafel met een rood geblokt tafelkleedje.

“Ik zit erop, de keukentafel. Hier moet het gebeuren. Het keukentafelgesprek. We willen naar nieuwe manieren om met mensen om te gaan. Niet meer vanuit systemen, maar van mens-tot-mens. Met aandacht, eenvoudig. Het is een prachtig idee, maar ook lastig. Want we komen allemaal uit dat systeem. Daar worden we allemaal in belemmerd, we zijn allemaal geprogrammeerd en zitten daar soms een beetje in vast. Dat is niet erg. Want als we daar vandaag een beetje los van kunnen komen, dan is deze dag al geslaagd. Zodat we de persoon die tegenover ons zit niet als een probleem of een ziekte zien, maar we écht kunnen kijken naar wie er tegenover ons zit. Daar moeten we niet over praten, dat moeten we doen, dat moeten we voelen. Laten we beginnen.”

Sabine Uitslag met deelnemers in het publiek
Dagvoorzitter Sabine Uitslag in gesprek met het publiek

Over Sabine Uitslag

Sabine Uitslag is gezondheidswetenschapper, bestuurder, politica en voormalig lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal namens het CDA. Ze studeerde Gezondheidswetenschappen aan de Universiteit Limburg en volgende daarna de Top Class Bestuurskunde in de gezondheidszorg aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam onder leiding van Pauline Meurs.

Lees verder

Bekijk de opening door Sabine Uitslag

Verslag Divosa Najaarscongres 2016

Aandacht versterkt waardigheid

Karin Bruers

Karin Bruers, sociaal ondernemer, inspirator en theatermaakster wil de zaal moed geven. Moed om de waardigheid te koesteren van de straatkrantverkoper, de sociale herintreder, eigenlijk van iedereen. “Aandacht herstelt of versterkt waardigheid.”

De veelkleurige mozaïeken bank op het podium illustreert waar Bruers zich hard voor maakt: de Social Sofa, die gemaakt is door sw-bedrijven en die uitnodigt tot ontmoeting op straat. “Als we elkaar zien en er veel sociale cohesie is, blijkt dat we gezond oud worden.”

Karin Bruers

Aandacht, kijken en zien

Het idee achter de Social Sofa – die in het ideale geval in elke straat zou staan – is om de sociale cohesie te verhogen. Mensen mogen zelf bedenken hoe de bank eruit komt te zien. Kleurige voorbeelden komen voorbij. “Mensen krijgen een kale bank, steentjes, een workshop en gaan dan aan de slag”, licht Bruers toe. “Als je creatief bezig bent, ben je met een ander deel van je hersenen bezig en sta je veel meer open. Je maakt meer contact.” Precies waar het Bruers om gaat. “Het gaat om aandacht, kijken en zien.”

Junkies en hoeren

De Social Sofa is net als de Social Salon een van Bruers’ subsidievrije sociale ondernemingen. In deze salon kunnen 65-plussers naar de kapper, een kop koffie doen, een praatje maken. “Dat is nou hoogwaardige dagbesteding. Dat een oudere tegen iemand zegt dat ze fijn naar de kapper is geweest en dan toch een paar uur vermaakt is.”
Bruers verdient er niets aan, maar de verhalen verrijken haar en zijn van onschatbare waarde. Ze gaat de praktijkvoorbeelden langs van mensen die ze een kans heeft gegeven. De vrouw van Iraakse afkomst die een mozaïeken muur in Irak heeft gemaakt. Bruers is er gaan kijken. “Niet met normale mensen. Die kijken niet echt. Nee, ik nam de junkies en hoeren mee. Zij gaan ervoor. Zij kijken niet naar regeltjes.”

Zeggen wat de sociale dienst niet kan

Willem was zwerver, junk en alcoholist. Nu is hij Bruers’ personal assistent die haar overal naartoe rijdt. Of neem Albertien, die prestatiedruk kreeg van werken op contractbasis. Het loon dat zij in de Social Salon verdient, betaalt Bruers aan de sociale dienst waardoor haar uitkering gewoon in stand blijft. Rode draad in alle menselijke verhalen: Bruers kan tegen mensen dingen zeggen die de sociale dienst nooit kan zeggen.

Je kop kan rollen

Het moge duidelijk zijn: het gaat Bruers om waardigheid. “De enige taak die we in ons leven hebben: zie je dat iemands waardigheid beschaamd wordt, spring er dan in. In het wetboek van Duitsland is het zelfs vastgelegd; bescherm en koester waardigheid! Tot slot herinnert Bruers de luisteraars aan het belang van hun werk. “Jullie staan op een heel belangrijk podium waar je je kop boven het maaiveld uitsteekt. Ja, je kop kan rollen. Maar je zet hem er weer op en gaat door. Als je dat niet kunt, maak dan plek op dat podium.”

Over Karin Bruers

Na haar studie personeelsmanagement heeft Karin Bruers tien jaar in het buitenland rondgetrokken. Na haar terugkomst in Nederland richtte zij Entertainment Atelier op. Dit bedrijf houdt zich bezig met het organiseren van grootschalige evenementen, theaterproducties en tv-programma’s.

Lees verder

Bekijk de toespraak van Karin Bruers

Presentatie Karin Bruers

Download deze bijlage

Verslag Divosa Najaarscongres 2016

Samenwerking en innovatie gaan hand in hand

Staf Depla

Het is een thuiswedstrijd voor Staf Depla, wethouder economie, werk en inkomen en beroepsonderwijs bij gemeente Eindhoven. “Dit stadion”, vertelt Depla, “het Philips Stadion, is aangelegd door de broertjes Philips. Deze eerste sociale ondernemers van de stad hadden echt aandacht voor hun medewerkers. Ze zorgden niet alleen voor werk, maar ook voor woningen, voor studiebeurzen voor kinderen van werknemers en voor sportgelegenheid.” En zo kwam daar het stadion.

Werk als basis van geluk

Misschien wel het belangrijkste dat Philips Eindhoven en haar burgers bracht was werk. Want werk is volgens Depla de basis van geluk. Meedoen in de samenleving zorgt er ook voor dat het op andere levensgebieden goed gaat, maar ook met de werkgelegenheid in Eindhoven. En Depla wil meer. “We streven naar volledige werkgelegenheid.” Die focus op werk is wat de buurtteams in Eindhoven anders maakt dan die in andere steden.

Staf Depla

Echte aandacht

Net als de meeste buurtteams richt WIJ Eindhoven zich op mensen, in plaats van problemen. Op wat mensen wél kunnen, één hulpverlener, één plan. Anders dan in andere steden richten de generalisten in Eindhoven zich echter in de eerste plaats op werk. Wie in Eindhoven een uitkering aanvraagt, wordt niet meteen doorverwezen naar de specialist werk en inkomen van de gemeente. Met het buurtteam wordt eerst gekeken naar wat wél mogelijk is in de zoektocht naar werk. “De kern van onze aanpak is aandacht, echte aandacht.”

Afwijken van de regels

Depla illustreert zijn visie met een voorbeeld van een mevrouw, 50+, die haar baan verloor. Ze had een eigen huis en zou de hypotheek niet meer kunnen opbrengen. Deze vrouw nam het initiatief om een huurder in huis te nemen zodat ze de hypotheek toch kon opbrengen. Een mooie dosis eigen kracht. Maar toen liep ze tegen de wetgeving aan. De kostendelerssom zou immers gaan gelden. Dat vond Depla hét moment om af te wijken van de regels. Hij verwijst naar Artikel 18 lid 1 van de Participatiewet: maatwerk bieden. De kostendelerssom werd tijdelijk buiten beschouwing gelaten. Binnen negen maanden had de vrouw een baan gevonden. Ze had haar tijd kunnen steken in solliciteren in plaats van het verkopen van haar huis.

Mensen worden weer gezien

Depla ziet dat het geen eenvoudige taak is. “Veranderingen vragen veel van professionals, bestuurders en gemeenten. Wanneer draag je als generalist iemand wél over naar een inkomensspecialist? Hoe combineer je de vaardigheid van een hulpverlener met die van een poortwachter? Hoe breng je zelfredzaamheid in balans met dwang en drang? Het is zoeken en afwegen. Daarin is nog een weg te gaan en die weg lopen we stap voor stap, van straat, naar buurt, naar wijk. We zijn er nog lang niet, maar we komen er wel.” 

Depla ziet vooral veel kansen in de nieuwe manier van werken. “Mensen met een lange afstand tot de arbeidsmarkt worden weer echt gezien. Waar deze mensen vroeger eindeloos op de bank bleven zitten, wordt er nu naar hen omgekeken.” Hij ziet meer kansen. In een stad als Eindhoven kan het niet uitblijven; technologische ontwikkelingen. “Vaak wordt erover gesproken dat robots werk van mensen afnemen, maar er zijn ook zoveel kansen. Een bedrijf als Nedcar leeft nog omdat er nu samen met mensen en robots wordt gewerkt.

Structurele inclusie

Een andere kans is samenwerking, bijvoorbeeld met bedrijven. Eis niet van bedrijven dat zij een aantal mensen vanuit de bijstand aannemen. Zij worden er na het behalen van het quotum immers toch weer uitgegooid. Richt je op structurele inclusie. Kijk daar samen met bedrijven naar en laat hen daarin vrij; wat doe jij aan inclusiviteit? Daar gaat het om. Dat mensen mee kunnen doen.

Over Staf Depla

Staf Depla studeerde Cultuurtechniek aan de Landbouwuniversiteit Wageningen. Hij werkte als programmaleider onder meer bij de Dienst Landelijke gebieden en bij het ministerie VROM. Van 2000 tot 2010 was hij lid van de Tweede Kamerfractie van de PvdA en o.a. woordvoerder op gebied van wonen, wijken, onderwijs, integriteit, beroepsonderwijs en pensioenen. Staf Depla is sinds 2010 wethouder in zijn geboortestad Eindhoven.

Lees verder

Bekijk de toespraak van Staf Depla

Presentatie Staf Depla

Download deze bijlage

Verslag Divosa Najaarscongres 2016

Verkiezing van de best blunderende bestuurder

Yvonne van Mierlo

Yvonne van Mierlo, voorzitter van de Raad van Bestuur van Movisie, neemt de luisteraars mee op weg naar een inclusieve samenleving. Een samenleving met kansen voor de oudere werknemer, het kind uit het arme gezin en de uit het buitenland afkomstige sollicitant. Wat daarvoor nodig is? Een portie lef, de ruimte om te experimenteren en geen angst om fouten te maken.

Niet naar het Divosa-congres kunnen komen omdat het werk nog niet op orde is? Kom daar niet mee bij Van Mierlo. “Je hoeft niet eerst alles op orde te hebben voordat je van anderen kunt leren.” Integendeel. Van Mierlo pleit ervoor te experimenteren en daar hoort fouten maken bij.  

Yvonne van Mierlo

Loslaten  

Met het kennisinstituut Movisie streeft Van Mierlo naar echte verbinding. “De beste praktijken ophalen, verrijken en weer teruggeven aan het veld. Een spiegel zijn.” Ze ziet twee bewegingen die gaande zijn. Een vanuit de overheid die participatie bij minderheidsgroepen probeert te bevorderen en een – de belangrijkste – vanuit de samenleving zelf waarbij de overheid loslaat. “De overheid probeert vanuit doelgroepen te redeneren, maar in de samenleving gaat het om combinaties van verschillende doelgroepen. Ze pleit er dan ook voor om op een andere manier naar die brede doelgroepen te kijken.  

Kind zijn 

Ondanks het passend onderwijs gaan duizenden kinderen nog niet naar school. “Kunnen mbo-studenten die in armoede zitten kiezen voor een opleiding die ze willen? Hoe zorgen we dat iedereen mee kan doen?” Van Mierlo ziet armoede als groot deel van de uitsluitingsproblematiek. Gelukkig wordt daar wel op het gebied van sport en cultuur aandacht aan geschonken. “Kinderen verdienen het niet om níét jarig te zijn en geen sinterklaascadeautje te krijgen. Kinderen kind laten zijn, dat vind ik heel erg belangrijk.” 

‘Vijftigers zijn goud van de economie’ 

Net als Hans Spigt, voorzitter van Jeugdzorg Nederland, ziet Van Mierlo het behalen van de 18-jarige leeftijd niet als de leeftijd waarop kinderen ineens volwassen zijn. “De periode tussen de 16 en 27 is er een om te ontdekken wat je kunt.” Ze prijst het anoniem solliciteren dat discriminatie op de arbeidsmarkt tegengaat. En dan de leeftijdsdiscriminatie. “Vanaf vijftig jaar zit je in de gevarenfase op de arbeidsmarkt. Aan ons om van onze gestolde denkbeelden af te komen dat je oud zou zijn. De maatschappij verandert, maar onze beelden niet. Een vijftiger heeft veel levenswijsheid, ervaring en geen kinderen meer thuis. Ze zijn ‘het goud van de economie’. Hoe kunnen we de vijftigplusser weer op het schild hijsen?” 

De inclusieve samenleving waar Van Mierlo het over heeft, raakt ook de groep mensen die zich door vernieuwing en digitalisering – zoals reizen met het openbaar vervoer – uitgesloten voelt. ‘Echte aandacht’ is het sleutelwoord. “We moeten niet vanuit kaders denken, maar vanuit mogelijkheden. Kunnen we echt met mensen in gesprek aan die keukentafel?” 

Gekke dingen

Leren vraagt om kwetsbaarheid. In plaats van de verkiezing tot beste bestuurder zou Van Mierlo liever een verkiezing in het leven roepen tot ‘meest kwetsbare bestuurder’ of ‘bestuurder die het meest heeft geblunderd’. Van fouten maken leer je het meest. Ook roept ze op om te gaan experimenteren. “Dat is spannend, want je weet niet zeker of je resultaat bereikt.” Dit vraagt om lef en ruimte om gekke dingen uit te proberen. “Laat deskundigen je een spiegel voorhouden en natuurlijk hoor je dan ook soms dat het niet goed gaat. Maar dat geeft niet. Het gaat erom dat je met oprechte aandacht het verschil wilt maken.”

Over Yvonne van Mierlo

Sinds september 2015 is Yvonne van Mierlo voorzitter van de raad van bestuur van Movisie, landelijk kennisinstituut en adviesbureau voor sociale vraagstukken. Daarvoor was zij vanaf 2010 wethouder voor de VVD in Helmond, voorzitter van de pijler Economie en Werk G32 en vicevoorzitter van de commissie Werk & Inkomen van de VNG.  In haar portefeuille had zij economie en arbeidsmarktbeleid, financiën, Brainport en werk en inkomen. Daarvoor werkt zij o.a. bij DPA Supply Chain, Capability en Yacht. 

Bekijk de toespraak van Yvonne van Mierlo

Presentatie Yvonne van Mierlo

Download deze bijlage

Verslag Divosa Najaarscongres 2016

Geef professionals rommelruimte om creatief te kunnen zijn

Erik Dannenberg

Voor het Philips Stadion stond in de vroege ochtend voor de congresingang een dakloze man de Eindhovense Straatkrant te verkopen. Bezoekers van het congres liepen langs hem heen, kochten een krantje of maakten een praatje. Toen Erik Dannenberg, de nieuwe voorzitter van Divosa, het woord nam, zagen veel mensen het opeens: was dat niet… Jawel. Het was hem. Die zwerver voor het stadion. De nieuwe voorzitter.

Erik Dannenberg als straatverkoper
Divosa-voorzitter Erik Dannenberg als straatkrantverkoper

Weten hoe het voelt

‘Waarom deed je dat?’ vroeg Sabine Uitslag aan Dannenberg. ‘Om te weten hoe het is’, antwoordt Dannenberg. ‘Hoe het voelt dat mensen je anders bejegenen, soms langs je heen kijken. Het is zo goed om dat te ervaren. Omdat het je helpt om vanuit mensen te redeneren.’ Het kenmerkt Dannenberg die zijn loopbaan startte als hulpverlener voor dak- en thuislozen. ‘Ik heb zoveel geleerd van de mensen voor wie ik toen werkte. Over overleven bijvoorbeeld. Dak- en thuislozen weten echt te overleven en wij moeten hun de ruimte geven om in de rommelranden van de samenleving  hun bestaan te kunnen volhouden. Het leerde me vanuit mensen te denken en niet vanuit systemen.”

Terug naar de basis

Toch weet hij ook hoe de systemen werken. ‘Ik werkte voor dak- en thuislozen omdat wij subsidie kregen voor deze groep. Dezelfde jongere die net een ander label had, bijvoorbeeld laaggeletterd, hielpen wij niet. Dat klopt niet.’ Eenvoud dus; terug naar de basis. En aandacht. Want juist die bejegening waar hij het eerder over had, is zo belangrijk. “Zoals een jongen met een verstandelijke beperking het uitlegde: jullie verhuizen, wij worden geplaatst, jullie gaan eten, wij krijgen voeding. Het zijn die woorden, die bejegening die mensen buiten de samenleving plaatst.”

Erik Dannenberg
Erik Dannenberg

Rommelruimte

“Die samenleving die daarmee tegen mensen zegt: jij hoort er niet bij.” Daarom heeft Dannenberg moeite met termen als ‘mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt’. Liever spreekt hij van een arbeidsmarkt met afstand tot sommige mensen. “Want wat mankeren wij als samenleving waardoor jij niet mee kunt doen?” Daarbij is het belangrijk dat professionals ‘rommelruimte’ krijgen om creatief te kunnen zijn in hun hulpverlening. Zelf nam Dannenberg die ruimte ook als wethouder van Zwolle. Daar vroeg een dakloze man om een woningaanpassing. Van zijn bakfiets. “Nu was dat natuurlijk geen huis, maar het was wel zijn onderkomen.” Dus kwam die aanpassing er en kreeg de man een elektrische bakfiets.

Sinterklaas

Het gaat erom het midden te vinden tussen te strak aan regels vasthouden en Sinterklaas te spelen. Het gaat om eenvoud. “Een moeder van een meervoudig gehandicapt kind vertelde me dat je nagenoeg een hbo-diploma nodig hebt om wegwijs te worden in de regelgeving. Dat kan niet de bedoeling zijn. Het moet eenvoudiger.” Daar gaat Dannenberg zich hard voor maken als voorman van Divosa. “Leden van Divosa weten hoe het in de praktijk werkt. Aan Divosa en aan mij de opdracht om dit met enige scherpte en brutaliteit in Den Haag op tafel te leggen.” Dat deze taak aan Dannenberg is toevertrouwd, bevestigt Sabine Uitslag die haar gesprekspartner nog goed kent vanuit politiek Den Haag. “Ja, jij weet van vasthouden. Ik heb je vaak gezien in Den Haag en je bent standvastig, echt een teckel hoor.” Dannenberg kan niet anders dan instemmen. Vasthoudendheid vanuit echte betrokkenheid. “Ik wil me als voorzitter met hart en ziel inzetten voor mensen aan de onderkant van de samenleving.” Voorzitter van Divosa of dakloze verkoper van de straatkrant. Je doet ertoe.

Over Erik Dannenberg

Erik Dannenberg heeft ruime ervaring in het sociaal domein. Na zijn studie Maatschappelijk werk is hij actief geweest in de hulpverlening aan mensen die verslaafd waren, dakloos waren geraakt en aan gezinnen met meerdere ernstige problemen. Eerst in uitvoerende en al snel in leidinggevende rollen. Van maart 2005 tot maart 2014 was Dannenberg namens het CDA wethouder in de gemeente Zwolle met diverse portefeuilles in het sociale domein. Daarnaast was Dannenberg voorzitter van de VNG-commissies ‘Gezondheid en Welzijn’ en ‘Transitie Jeugdzorg’. Als voorzitter van de VNG-delegatie onderhandelde hij met het Rijk over de nieuwe Wmo en Jeugdwet. Momenteel begeleidt hij als adviseur transformatieprocessen in het (speciaal) onderwijs, jeugdhulp, participatie, zorg en (beschermd) wonen.

Op 4 november 2016 is Erik Dannenberg benoemd als de nieuwe bestuursvoorzitter van Divosa.

Bekijk de toespraak van Erik Dannenberg

Verslag Divosa Najaarscongres 2016

‘Help jongeren samen met Jeugdzorg aan een sterke positie in de samenleving’

Hans Spigt

Zou Hans Spigt, voorzitter van Jeugdzorg Nederland, zijn das omhouden op het Divosa-congres? Dat moest hij maar doen, het is wel een leuke das, vond een congresbezoeker die naast hem bij de garderobe stond. “Dát momentje hebben veel kinderen nooit”, verwijst Spigt naar de 300.000 kinderen die afhankelijk zijn van jeugdzorg. “Kinderen die een schone onderbroek zoeken, maar die niet kunnen vinden omdat het thuis zo’n rotzooi is. Daar gaat jeugdzorg over en wij kunnen daar allemaal wat aan doen.”

Cijfers laten zien dat veruit de meeste doorverwijzingen naar jeugdzorg via de huisarts gaat. Spigt waarschuwt: “Als wij niet in staat zijn om meer gebruik te maken van het wijkteam, gaat het fout met de transitie.”

Kinderen die zich kunnen ontwikkelen en veilig voelen in het gezin, dat is het doel van jeugdzorg. “Om dat te bereiken moeten ouders hun verantwoordelijkheid nemen. Het litteken dat bij een vechtscheiding wordt achtergelaten, is zo groot. Het aantal vechtscheidingen is zodanig toegenomen dat het aantal kinderen die onder toezichtstelling worden opgenomen in crisiscentra toeneemt.”

18 worden is geen feestje

Hans SpigtDe jeugdzorgvoorzitter is met name bezorgd over de jeugdzorgjongeren die 18 jaar worden. 20.000 kinderen maken jaarlijks de stap naar ‘administratieve’ volwassenheid. Helaas is dat vaak geen feestelijk, maar juist een pijnlijk moment. “Zekerheden vervallen. Ook de ondersteuning van de pleegouders die de zorg dan misschien niet meer kunnen betalen. Als je die kinderen niet op een goede manier in de samenleving vooruithelpt, kom je ze in een ander dossier weer tegen.” Deze kinderen zijn het best geholpen met een baan of een studie, zodat er perspectief is.

Spigt pleit ervoor om kinderen die afhankelijk zijn van jeugdzorg een halfjaar voordat ze achttien worden een jaar lang begeleiding te geven. Zijn opdracht aan de zaal is duidelijk: “Zoek contact met de jeugdzorgaanbieder. Ga naar het werkgeversservicepoint en maak afspraken voor 17-jarigen die over een halfjaar 18 worden, zodat ze sterker de samenleving in kunnen.”

Initiatieven koesteren

Een geslaagd praktijkvoorbeeld is Heilige Boontjes in Amsterdam waar jongeren die in aanraking zijn gekomen met politie tot barista worden opgeleid en hun Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) weer terug kunnen verdienen. “Er is geen wet die verbiedt dat wij samenwerken. De Participatiewet kun je best inzetten voor zulke initiatieven”, moedigt Spigt zijn toehoorders aan.

Nog een goedlopend project is Sea Ranger waar jongeren worden opgeleid door oud-militairen om kwetsbare zee- en natuurgebieden te beschermen. Spigt: “Dat zijn de initiatieven waar jongeren zich heel erg thuis voelen. We moeten die initiatieven koesteren en benutten. Niet institutionaliseren, maar ontwikkelen.”

Over Hans Spigt

Sinds 1 maart 2016 is Hans Spigt voorzitter van Jeugdzorg Nederland. Hans Spigt was eerder wethouder in Dordrecht en Utrecht en bestuurslid van de VNG.  Voorts is Hans Spigt vanaf 2002 in verschillende bestuurlijke rollen en verantwoordelijkheden betrokken geweest bij het jeugddomein. Als wethouder in Dordrecht heeft hij geëxperimenteerd met een integrale wijkteam-aanpak, als wethouder in Utrecht heeft hij meegewerkt aan de ontwikkeling van de Utrechtse aanpak van het jeugdbeleid.

Bekijk de toespraak van Hans Spigt

Verslag Divosa Najaarscongres 2016

Het sociale DNA van Philips

Frank Visser

“Inclusief ondernemen is voor bedrijven geen liefdadigheid.” Frank Visser, HR Manager bij Philips wil het meteen maar duidelijk gezegd hebben. Want bedrijven, ook Philips, hebben er hun handen vol aan om overeind te blijven in een competitieve omgeving. Concurrenten, nieuwe bedrijven, samenwerkingsverbanden en initiatieven schieten als paddenstoelen uit de grond. Nokia viel om toen het even de concurrentie van Apple onderschatte en toen Kodak ervoor koos om niet in te zetten op digitale fotografie tekende het bedrijf zijn doodvonnis. Wie wil overleven, moet zich steeds blijven ontwikkelen en herpositioneren. Welke plaats heeft inclusief ondernemen in zo’n omgeving?

Frank Visser

Sociaal DNA

Dat inclusief ondernemen in het bedrijfsleven überhaubt een plek verdient, daar is Visser van overtuigd. Maar hij bekijkt het zakelijk. Een werknemer moet meer opbrengen dan hij kost. Dat geldt ook voor werknemers uit speciale groepen. “Inclusief ondernemen hoort bij Philips, het zit in ons DNA.” De fabriek investeert sinds de oprichting in 1891 niet alleen in producten, maar ook in mensen. Niet alleen het welzijn van de werknemer, maar van zijn hele gezin deed ertoe. Vanuit de filosofie ‘als iedereen in het gezin gezond is, dan kan de kostwinner zich beter richten op zijn werk.’

Een beetje druk kan helpen

Binnen Philips is plaats voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt die in eigen tempo (weer) mee leren doen. Maar het is niet alleen vanuit historie dat Philips inclusief wil ondernemen. Visser ziet kansen. “Inclusief ondernemen en bedrijfseconomische ondernemen kan goed samen.” De wetgever kan daarbij helpen. “Geen quota, maar een beetje druk kan best helpen. Met inclusief ondernemen kun je als ondernemer inspelen op toekomstige tekorten op de arbeidsmarkt.” Binnen Philips zijn speciale functies ontwikkeld voor mensen met autisme. Functies met een enkele specialistische taak, waar andere werknemers maximaal een dagdeel per week aan zouden willen besteden.” De opbrengst voor Philips is groot en een werknemer met autisme voelt zich op zijn plek. Een andere kans: door inclusief te ondernemen kunnen bedrijven zich in de kijker spelen bij aanbestedingen én bij nieuwe medewerkers.

Kloof

Visser ziet ook uitdagingen. “De kloof tussen werkenden en niet-werkenden wordt groter door de hoge eisen die we aan werknemers stellen. Mensen moeten van alle markten thuis zijn, vakkrachten en specialisten verdwijnen.” Visser rondt zijn inkijk in het bedrijfsleven af met een advies voor het publiek dat vooral uit overheidspersoneel bestaat: “Een beetje stabiliteit binnen overheidsdiensten is wel prettig voor bedrijven. Een duidelijke infrastructuur, met één loket en met deskundig personeel.” Dat is een boodschap die tijdens het congres vaker is gehoord: terug naar de eenvoud.

Bekijk de toespraak van Frank Visser

Presentatie Frank Visser

Download deze bijlage

Verslag Divosa Najaarscongres 2016

Presentaties downloaden

Hieronder vindt u een overzicht van de presentaties.

Presentaties van de workshops

01. Leren en ontwikkelen; de normaalste zaak van de wereld (pdf, 681 kB)

02. Vanuit multiproblematiek in de wijk naar het succesvol verlaten van de uitkering (pdf, 1,4 MB)

04. De klantreis in Eindhoven: beleef het mee (pdf, 1 MB)

05. Aan de slag voor vluchtelingen; werk & ondernemerschap

06. Inclusieve arbeidsmarkt en samenwerken in de regio, iedereen win(s)t (pdf, 1,2 MB)

07. Verdeelmodellen; kan het eenvoudiger en eerlijker? (pdf, 702 kB)

08. City Deal Inclusieve Stad (pdf, 4,6 MB)

10. Talent heeft iedereen, nu de verbinding nog (pdf, 981 kB) en bekijk ook het filmpje Maak kennis met een aantal van onze ambassadeurs op YouTube

11. Masterclass Gedragsverandering door aandacht en eenvoud (pdf, 3,5 MB)

12. Met Vitamine Aandacht uw bijstandsbestand verlagen (pdf, 600 kB)

13. Effectenarena: meten is weten in de gemeentepraktijk (pdf, 691 kB)

14. Het is veel te ingewikkeld: vereenvoudiging instrumentarium en uitvoering onderkant arbeidsmarkt (pdf, 228 kB)

15. Privacy raamwerk sociaal domein (pdf, 660 kB)

16. Persoonlijk leiderschap - een wetenschappelijke spoedcursus (pdf, 952 kB)

19. Aandacht voor jongeren: kan het eenvoudiger? (pdf, 2,7 MB)

20. Doorbraakfonds: van rechtmatigheid naar rechtvaardigheid! (pdf, 908 kB)

21. Integraal en ontschot werken; kan het? (pdf, 1,3 MB)

22. Het pad naar een inclusieve arbeidsmarkt (pdf, 363 kB)

Presentaties van de plenaire sprekers

Verslag Divosa Najaarscongres 2016

Verslagen keuzeprogramma

Van een aantal workshops/excursies is een verslag gemaakt:

Verslag Divosa Najaarscongres 2016

Doorbraakfonds: van rechtmatigheid naar rechtvaardigheid!

Schuldenaren in Amsterdam kunnen sinds 2015 aankloppen bij het Doorbraakfonds als hun schulden ontstaan zijn door tegengestelde overheidsregels. Het vlottrekken van regels helpt de schuldenaren door disciplines samen te brengen. Anneke Ensink en Marita Tolman van gemeente Amsterdam vertellen hoe het werkt.

Het Doorbraakfonds wordt beheerd door het al bestaande Fonds Bijzondere Noden. Als professionals kunnen hard maken dat een doorbraak van vastgelopen schuldhulpverlening nodig is, kunnen ze een beroep doen op een gift uit het fonds. Het is belangrijk dat de klant voldoende stabiel en gemotiveerd is om de doorbraak waar te maken. Als extra (niet verplicht) wordt de klant gevraagd of hij bereid is iets terug te doen.

Expertpanel

De aanvraag van de professional wordt beoordeeld door een expertpanel met vertegenwoordigers van verschillende disciplines. Het panel gaat onder meer na of oplossing binnen de systeemgrenzen voor handen was en of dat nog steeds mogelijk is.

Een andere afweging die het panel maakt is of de afwijking van de regels te rechtvaardigen is zonder daarmee een precedent te scheppen. Vaak komt er een probleem op tafel dat meer voor komt.

Makkelijk is het niet om deze keuzes te maken. De deelnemers krijgen enkele voorbeelden voorgelegd zoals dat ook in het expertpanel gebeurt: vanuit het perspectief van menselijkheid en vanuit wet- en regelgeving.

Slagvaardiger

De voorbeelden leveren levendige discussies op tijdens de workshop (en natuurlijk ook in de werkelijkheid van het expertteam). De aanpak levert behalve doorbraken (inmiddels een stuk of 70 voor een totaal bedrag van € 40.000), ook zicht op mogelijke systeemverbeteringen en het leert professionals om slagvaardiger te opereren.

Download de presentatie

Doorbraakfonds: van rechtmatigheid naar rechtvaardigheid! (pdf, 908 kB)

Verslag Divosa Najaarscongres 2016

Van multiproblematiek in de wijk naar duurzame uitstroming vanuit de uitkering

Luister naar de jongeren en help ze bij hun ontwikkeling in datgene wat ze graag willen doen. Dat is de rode draad in de werkwijze van Buzinezzclub in Eindhoven. De Buzinezzclub, op loopafstand van het Philipsstadion, begeleidt jaarlijks 400 jongeren in 5 grote steden en weet jongeren met multiproblematiek succesvol de uitkering uit te leiden: gemiddeld verlaat 60% van de jongeren de uitkering. De Buzinezzclub werkt 100% pay for succes via Social Impact Bonds. Wijkteams van WIJeindhoven sturen jongeren naar de Buzineszzclub om ze op weg te helpen naar een baan, opleiding of eigen onderneming. Dankzij de aandacht voelen jongeren zich gehoord en gesterkt en dat geeft motivatie om succesvol de uitkering te verlaten.

Download de presentatie

Vanuit multiproblematiek in de wijk naar het succesvol verlaten van de uitkering (pdf, 1,4 MB)

Verslag Divosa Najaarscongres 2016

Aan de slag voor vluchtelingen; werk & ondernemerschap

De Orangerie, het AZC in Eindhoven, biedt plaats aan 700 asielzoekers en vergunninghouders. Congresdeelnemers maken kennis met een speciaal ontwikkelde talentscan waarmee de talenten en het werk- en denkniveau van de vergunninghouders in kaart wordt gebracht. Uniek is dat de scan in de eigen taal wordt afgenomen en de personen vergelijkt met een referentiegroep.

Vervolgens maken deelnemers kennis met de baanbalie in het AZC waarbij vluchtelingen de mogelijkheid krijgen om via COA en gemeente in contact te komen met verschillende werkgevers. Zij bieden betaald en vrijwillig werk en stageplaatsen aan. Ook kunnen vluchtelingen hier terecht voor hun cv.

De deelsessie wordt vervolgd bij Stichting Ik Wil, die zich inzet voor vrouwen met een migrantenachtergrond. Ontmoeten, leren en werken (dit laatste in een coöperatie vanuit diverse ateliers) staan centraal, zodat vrouwen in hun kracht worden gezet.

Het laatste onderdeel van de sessie vindt plaats in het winkelcentrum in Woensel. Stad en co heeft hier de stagestraat georganiseerd, waar ondernemers worden gekoppeld aan mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt. De focus ligt hierbij op jongeren, langdurig werklozen en statushouders. Talenten van statushouders worden zo herkend, plus: ervaringen en opleidingen van vluchtelingen worden benut.

Download de presentatie

Verslag Divosa Najaarscongres 2016

Aandacht voor jongeren: kan het eenvoudiger?

300.000 jongeren tussen de 16 tot 27 jaar hebben problemen met (geen) school en werk. In Rotterdam is onderzoek gedaan onder 3.000 van deze jongeren die hulp vroegen aan de gemeente. Na een jaar bleek dat bij slechts bij 10% de interventie van de overheid aantoonbaar bijgedragen heeft aan een positief effect. Kortom: we hebben wat te doen.

Muziek

Jeffry, 22 jaar, uit Rotterdam vertelt de deelnemers zijn indrukwekkende levensverhaal: voortijdig schoolverlaten, allerlei baantjes, criminele vrienden met veel geld, heen en weer reizen tussen vader en moeder en tussen Nederland en de Dominicaanse republiek. Geen basis voor een gestructureerd en stabiel leven. Maar hij heeft wel een passie voor muziek. Aan de aanwezigen wordt gevraagd: “Wat zou jij de klantmanager als volgende stap adviseren?” Dat blijkt niet eenvoudig. Vertrouwen wekken, op gelijk niveau komen, uitzoeken wat hij wil.

Medicijn

De deelnemers constateren dat je op basis van je vakmanschap instrumenten uit je gereedschapskist kiest: ontzorgen, competenties ontwikkelen, motiveren, netwerk versterken en kansen bieden, aandacht, scholing, stage, werk of de vrijheid om te ondernemen en hoe je die instrumenten moet inzetten. Henk Spies vergelijkt het met medicijnen die een arts kan voorschrijven: je kunt een verkeerd medicijn kiezen, of het verkeerd toedienen, wie bepaalt de regie bij een cocktail, bestaat het goede medicijn al?

Suggesties

Hoe kan de gemeente deze jongeren perspectief bieden? Diverse suggesties passeren de revue: focus op de levensfase van 16-27 jaar. Zet in op een toekomstplan en vertaal beschermende factoren in opdrachten voor alle instellingen in de gemeente die met jongeren werken. Versterk informele steun in de eigen omgeving en gebruik een kwaliteitscyclus. Kies een integrale aanpak, zet in op preventie, benut bestaande lokale en regionale structuren en ontwikkel samenhangende dienstverlening. Benoem de opgave voor de professional, maak een vertaling naar de inkoop en zet ervaringsdeskundigen in.

En Jeffry? Is hij verder geholpen? Hij is blij met de aandacht die er nu bij gemeenten voor jongeren is. Een goed gesprek, vertrouwen wekken, passie vinden en toekomst openen, dat is belangrijk. Dan het juiste gereedschap kiezen en dat op de goede manier toepassen. ‘Geef mij wat ik nodig heb.’

Download de presentatie

Aandacht voor jongeren: kan het eenvoudiger? (pdf, 2,7 MB)

Verslag Divosa Najaarscongres 2016

Door de wijk in Eindhoven

Twee bewoners uit de wijk Gestel vertellen hun verhaal. John zag door de bomen het bos niet meer. Hij werkte meer dan zeventig uur per week en toch werden zijn schulden steeds groter. Hij kreeg zoveel problemen dat het voor hem allemaal niet meer hoefde en hij een zelfmoordpoging deed.

Twintig jaar is hij van het kastje naar de muur gestuurd tot hij bij Werkplaats Financiën kwam en werd doorgestuurd naar het wijkteam van WIJ Eindhoven. Zij helpen John, niet door zijn problemen over te nemen maar door naast hem te staan en hem een zetje te geven als het nodig is. Nu maakt hij zijn post weer open en volgt hij een traject bij de GGZ waardoor hij weet waar zijn gedrag uit voortkomt. 'Voor mij staan Werkplaats Financiën en WIJ Eindhoven op 1' zegt hij met een brede glimlach op zijn gezicht.

Fietsles

Maha komt uit Syrië en woont nu met haar man en twee kinderen in Nederland. Zij zochten een sociale basis om mee te kunnen doen in de samenleving. Nederlands leren stond hiervoor op nummer een. Via het wijkteam kreeg zij een taalcoach en de kinderen worden voorgelezen door de VoorleesExpress. Inmiddels spreekt Maha zo goed Nederlands dat ze in onze groep van 17 personen haar verhaal kan vertellen. Haar man zit in een leer-werktraject en Maha doet vrijwilligerswerk: ze geeft fietsles. Haar droom is verpleegkundige worden.

Een gezin, een plan, een regisseur

Het wijkteam van WIJ Eindhoven werkt wijkgericht, generalistisch en vraaggericht. De generalisten zijn de regisseurs. Het wijkteam werkt in alle domeinen. De visie van WlJ Eindhoven: we leveren altijd maatwerk. De werkwijze is eerst een vertrouwensband opbouwen, dan samen met de inwoner een plan opstellen en dan de inwoner stimuleren om aan de slag te gaan en het plan zoveel mogelijk zelf uit te voeren. 

In Eindhoven is bewust gekozen voor een generalist, die zo nodig hulp inroept van specialisten. Sommige gemeenten maken daarin een andere keuze, daar staat de specialist meer centraal. Er ontstaat een levendige discussie over de voor- en nadelen, mogelijke risico's, zicht op fraude en ook belangrijk: hoe houd je je kennis op peil.

Verslag Divosa Najaarscongres 2016

City Deal Inclusieve Stad

Gamen en gemeente, gaan die samen? Eindhoven laat zien van wel. De gemeente gebruikt gaming om het gedrag van haar medewerkers te beïnvloeden. Ze vroeg zich af: hoe kunnen we via een game gedragsverandering op gang brengen die het kostenbewustzijn vergroot?

Veel professionals hebben geen goed beeld van wat voorliggende voorzieningen en andere ondersteuning aan burgers kosten. Zo kost het de overheid gemiddeld 100.000 euro om een schuld van 30.000 euro weg te poetsen. Reden te meer om als gemeente te investeren en out-of-the-box oplossingen te stimuleren.

Met de zelfredzaamheidsmatrix als basis ontwikkelt Eindhoven in samenwerking met City Deal Inclusieve Stad en Initiate een spel dat de kennis van voorliggende voorzieningen vergroot en vaardigheden ontwikkelt om met alternatieve en goedkopere oplossingen te komen. Het doel: een integraal plan ontwikkelen (met als start schulden of inkomen) dat effectief maatwerk biedt aan de burger. De doelgroep: consulenten uit een wijkteam of klantmanagers.

Aan de hand van een casus worden in het spel collega-professionals uitgenodigd om (out-of-the-box) mee te denken. Dit vraagt ook ruimte in de bekostiging voor nieuwe producten en dat is nog best ingewikkeld. 

Download de presentatie

City Deal Inclusieve Stad (pdf, 4,6 MB)

Verslag Divosa Najaarscongres 2016

Masterclass Is inclusief ondernemerschap het antwoord?

“Wat is ondernemen voor eigen rekening en risico?” Met deze vraag opent Josette Dijkhuizen, ‎honorair hoogleraar Ondernemerschapontwikkeling en programmamanager ondernemerschap van Krachtbedrijf, de masterclass. Deelnemers zoeken antwoorden in een goede voorbereiding, kansen zien, lef, risico dragen, verantwoordelijkheid voor medewerkers en maatschappij en zelf bepalen of je investeert. Maar een berg aan regels, die soms zelfs tegenstrijdig zijn, maakt ondernemen niet makkelijker.

Krachtbedrijf verwezenlijkt dromen en ambities van overlevers van allerlei vormen van geweld. Dijkhuizen bevordert hun economische zelfstandigheid door middel van het opzetten van een eigen bedrijf. Een groep van acht vrouwen en statushouders, aangemeld door het COA, zijn nu na een traject van acht maanden toe aan hun eigen bedrijf. Zij stromen uit de bijstand als zelfstandig ondernemer, soms via de bbz.

Maar makkelijk is het niet. Met name parttime ondernemerschap is vaak lastig te realiseren vanwege gemeentelijke regels. Wel biedt parttime ondernemerschap een kans om veilig van start te gaan.

Als het ondernemersplan klaar is, duurt het soms nog zeven maanden voordat bij de gemeente een besluit valt dat iemand als (parttime) ondernemer mag starten. Dat mag wel sneller, vinden de deelnemers.

Waar moet je op letten bij het toewerken naar ondernemerschap? Voorbereiding en intake zijn erg belangrijk. Het helpt als een beginner een ondernemer als coach krijgt. Natuurlijk slaagt het ondernemerschap niet altijd, maar als het werkt, is de opbrengst groot. Dijkhuizen roept gemeenten op: “Geef mensen een kans op een nieuw leven, op empowerment en economische zelfstandigheid.”

Verslag Divosa Najaarscongres 2016

Aandacht voor privacy; bent u in control?

Privacy en het zorgvuldig omgaan met gegevens van burgers binnen het sociaal domein wordt regelmatig gezien als een complex vraagstuk. Hoe doe ik het goed vanuit SUWI en in de praktijk van de wijkteams? Met een goede aanpak en de juiste aandacht is dit vraagstuk goed op te lossen.

De sessie wordt bijgewoond door 10 gemeentelijke managers uit het sociaal domein en 10 leveranciers, externe adviseurs en ketenpartners. Aan de hand van het Divosa raamwerk privacy verkennen zij hoe het vraagstuk van privacy binnen de gemeente georganiseerd kan worden.

Workshop Aandacht voor privacy; bent u in control?

Het blijkt dat gemeenten een helder kader vanuit de Rijksoverheid, vergelijkbaar met de wet Suwi voor de ketensamenwerking binnen het domein van Werk en Inkomen, missen voor het sociaal domein als geheel. Een veel gehoorde verzuchting: ‘Burgers begrijpen niet dat wij eerder door hen elders bij de overheid aangeleverde informatie niet kennen, of niet gebruiken.’ Een andere uitspraak: ‘Over een paar jaar hebben we dit gesprek niet meer; de wetgeving en overheid lopen achter op de ontwikkelingen.’

Binnen gemeenten moet nog een vertaalslag gemaakt worden vanuit de WBP en andere wetten naar de dienstverlening van professionals. Het raamwerk privacy van Divosa kan hierbij helpen, maar dit kan ook breder binnen de gemeente toegepast worden dan alleen in het sociaal domein.

Download

Privacy raamwerk sociaal domein (pdf, 660 kB)

Colofon

Divosa

Koningin Wilhelminalaan 5 | 3527 LA Utrecht
Postbus 2758 | 3500 GT Utrecht
030 - 233 23 37
info@divosa.nl
www.divosa.nl

Tekstredactie

Chrisje Meima (Divosa)
Ingrid Huisman (Divosa)
Evelien Engele

Tekstredactie

Fotografie

Jos Stuart (Divosa)

Contentmanagement

Saskia Schrijver (Divosa)

Versie

17 november 2016