--- json_ld: {"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.divosa.nl\/#organization","name":"Divosa","url":"https:\/\/www.divosa.nl","logo":"https:\/\/www.divosa.nl\/themes\/cinnamon\/assets\/images\/svg-files\/logo.svg","email":"info@divosa.nl","telephone":"+31-30-233-2337","address":[{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"Aidadreef 8","postalCode":"3561 GE","addressLocality":"Utrecht","addressCountry":"NL"},{"@type":"PostalAddress","postOfficeBoxNumber":"9563","postalCode":"3506 GN","addressLocality":"Utrecht","addressCountry":"NL"}],"location":{"@type":"Place","name":"Forum II","description":"Kantoorgebouw Forum II (naast station Utrecht Overvecht), tweede etage.","address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"Aidadreef 8","postalCode":"3561 GE","addressLocality":"Utrecht","addressCountry":"NL"}},"contactPoint":[{"@type":"ContactPoint","contactType":"customer service","telephone":"+31-30-233-2337","email":"info@divosa.nl","availableLanguage":"nl"},{"@type":"ContactPoint","contactType":"press","name":"Chrisje Meima","description":"Manager Communicatie","telephone":"+31-6-20420473","email":"cmeima@divosa.nl","availableLanguage":"nl"}],"sameAs":["https:\/\/www.linkedin.com\/company\/divosa"]},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.cinnamon.nl\/#organization","name":"Cinnamon Interactive","alternateName":"Cinnamon","url":"https:\/\/www.cinnamon.nl","email":"info@cinnamon.nl","telephone":"+31582163054","foundingDate":"1998","numberOfEmployees":{"@type":"QuantitativeValue","value":8},"address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"Zuiderplein 15","postalCode":"8911AM","addressLocality":"Leeuwarden","addressRegion":"Friesland","addressCountry":"NL"},"areaServed":{"@type":"Country","name":"Nederland"},"contactPoint":{"@type":"ContactPoint","contactType":"customer service","email":"info@cinnamon.nl","telephone":"+31582163054","availableLanguage":["nl","en"]},"knowsAbout":["Drupal","Webdesign","Digitale toegankelijkheid","WCAG","Contentmanagementsystemen","Webhosting","Websecurity","Informatiearchitectuur","Conversieoptimalisatie","Webstatistieken","Maatwerksoftware"],"sameAs":["https:\/\/www.linkedin.com\/company\/cinnamon-interactive\/","https:\/\/www.instagram.com\/cinnamon_interactive\/","https:\/\/www.facebook.com\/cinnamonNL"]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.divosa.nl\/#website","name":"Divosa","url":"https:\/\/www.divosa.nl","inLanguage":"nl-NL","publisher":{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.divosa.nl\/#organization"},"creator":{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.cinnamon.nl\/#organization"}},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.divosa.nl\/publicaties\/factsheet-bijzondere-bijstand\/de-ontvangers-van-bijzondere-bijstand\/niet-gebruik-van-de-bijzondere-bijstand#article","headline":"Niet-gebruik van de bijzondere bijstand","url":"https:\/\/www.divosa.nl\/publicaties\/factsheet-bijzondere-bijstand\/de-ontvangers-van-bijzondere-bijstand\/niet-gebruik-van-de-bijzondere-bijstand","mainEntityOfPage":"https:\/\/www.divosa.nl\/publicaties\/factsheet-bijzondere-bijstand\/de-ontvangers-van-bijzondere-bijstand\/niet-gebruik-van-de-bijzondere-bijstand","image":"https:\/\/www.divosa.nl\/sites\/default\/files\/2024-04\/1.3%20Gemeentelijk%20minimabeleid.def__1.png","dateModified":"2024-05-28T14:00:00+02:00","inLanguage":"nl","isPartOf":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.divosa.nl\/publicaties\/factsheet-bijzondere-bijstand\/de-ontvangers-van-bijzondere-bijstand#article","headline":"De ontvangers van bijzondere bijstand","url":"https:\/\/www.divosa.nl\/publicaties\/factsheet-bijzondere-bijstand\/de-ontvangers-van-bijzondere-bijstand","isPartOf":{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.divosa.nl\/publicaties\/factsheet-bijzondere-bijstand#article","headline":"Factsheet Bijzondere bijstand","url":"https:\/\/www.divosa.nl\/publicaties\/factsheet-bijzondere-bijstand"}},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.divosa.nl\/#website"}],"author":{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.divosa.nl\/#organization"},"publisher":{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.divosa.nl\/#organization"},"datePublished":"2024-04-08T11:33:03+02:00"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.divosa.nl\/publicaties\/factsheet-bijzondere-bijstand\/de-ontvangers-van-bijzondere-bijstand\/niet-gebruik-van-de-bijzondere-bijstand.md#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.divosa.nl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Publicaties","item":"https:\/\/www.divosa.nl\/publicaties"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Factsheet Bijzondere bijstand","item":"https:\/\/www.divosa.nl\/publicaties\/factsheet-bijzondere-bijstand"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"De ontvangers van bijzondere bijstand","item":"https:\/\/www.divosa.nl\/publicaties\/factsheet-bijzondere-bijstand\/de-ontvangers-van-bijzondere-bijstand"},{"@type":"ListItem","position":5,"name":"Niet-gebruik-van-de-bijzondere-bijstand.md","item":"https:\/\/www.divosa.nl\/publicaties\/factsheet-bijzondere-bijstand\/de-ontvangers-van-bijzondere-bijstand\/niet-gebruik-van-de-bijzondere-bijstand.md"}]}]} --- # 4.1 Niet-gebruik van de bijzondere bijstand - Volledige publicatie: [Factsheet Bijzondere bijstand](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand) - Hoofdstuk: [De ontvangers van bijzondere bijstand](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/de-ontvangers-van-bijzondere-bijstand) Aangemaakt op: 08 april 2024 Bijgewerkt op: 07 april 2025 Vanuit het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) is er veel aandacht voor het stimuleren van het gebruik van alle sociale voorzieningen. Het meten van het niet-gebruik bij de bijzondere bijstand is lastig, omdat het moeilijk vast te stellen is met welke bijzondere en noodzakelijke kosten inwoners te maken hebben of krijgen. Er is dan ook maar beperkt onderzoek naar. #### Niet-gebruik van individuele bijzondere bijstand Het meest uitgebreide onderzoek naar individuele bijzondere bijstand komt uit 2011 (1). Op basis van CBS-data over 2006-2008 bleek dat 43% van de huishoudens met een langdurig inkomen tot en met 110% van het sociaal minimum en weinig vermogen, geen gebruik heeft gemaakt van individuele bijzondere bijstand. Het niet-gebruik van de langdurigheidstoeslag – de voorloper van de individuele inkomenstoeslag – lag op 60%. Ter vergelijking: het niet-gebruik van de huur- en zorgtoeslag lag in diezelfde periode op 17-18%. #### Niet-gebruik van de energietoeslag Het niet-gebruik van de energietoeslag, een categoriale bijzondere bijstandsregeling, lag volgens gemeenten veel lager. Het bereik lag op circa 90%. Dat het bereik hier hoger ligt dan bij andere minimaregelingen, komt volgens de gemeenten vanwege de landelijke aandacht voor de energietoeslag, de hoogte van het bedrag en het eenvoudige aanvraagproces. Bovendien gold er geen vermogenstoets. Ten slotte merkten gemeenten op dat de energietoeslag mogelijk minder stigma en schaamte kende dan andere minimaregelingen, omdat de gestegen energiekosten door iedereen gevoeld en besproken werd (2). In diezelfde uitvraag van Bureau Bartels naar het (niet-)bereik van de energietoeslag (3), benoemt ongeveer de helft van de ondervraagde gemeenten dat zij vermoeden dat ouderen minder goed bereikt zijn. Als tweede categorie worden mensen genoemd die, om wat voor reden dan ook, de Nederlandse taal niet machtig zijn (bijvoorbeeld anderstaligen of laaggeletterden). #### Vergroten van het bereik  In een uitvraag van Divosa (4) zijn Divosa-leden gevraagd welke aanpak er binnen hun gemeente is gekozen om niet-gebruik te verminderen. Daarbij zijn de keuzes terug te herleiden tot: aanpassen van de voorwaarden voor toekenning, outreachend werken, verbeteren van de communicatie of een specifiek op de doelgroep gerichte aanpak. Inzet op het verbeteren van de communicatie is veruit de meest gekozen aanpak; drie van de vier gekozen aanpakken gaan hierover. Bij gemeenten waar het bestrijden van niet-gebruik in het coalitieakkoord is opgenomen, zetten zij meer dan andere gemeenten ook in op een outreachende aanpak, om juist niet-gebruik actief op te sporen. Het hoge bereik van de energietoeslag kan mogelijk een effect hebben op het gebruik van andere minimaregelingen. Uit het onderzoek van Bureau Bartels (5) geven veel gemeenten aan dat zij door de energietoeslag een nieuw deel van de doelgroep voor het overige armoede- en schuldenbeleid in beeld hebben gekregen. Velen zien echter nog niet dat daarmee het aantal aanvragen van andere regelingen sterk is toegenomen. Daarbij benoemen ze dat de doelgroepen niet één op één te vergelijken zijn, omdat de energietoeslag geen vermogenstoets kent. Daarnaast weten gemeenten ook niet altijd hoe zij de ‘winst’ van de nieuw gevonden doelgroep kunnen verzilveren in relatie tot privacywetgeving. Wel benoemen gemeenten dat “het een mooie kans is om deze groep aan te schrijven met informatie over andere voorzieningen.” #### Voetnoten 1. [SEO (2011) Niet-gebruik inkomensondersteunende maatregelen](https://www.seo.nl/wp-content/uploads/2020/04/2011-31_Niet-gebruik_inkomensondersteunende_maatregelen.pdf) 2. [Bureau Bartels (2023). Monitor Uitvoering Energietoeslag](https://bureaubartels.nl/gallery/Bijlage%201.%20Monitor%20energietoeslag%20meting%201%20eindrapport.pdf) 3. [Bureau Bartels (2023). Monitor Uitvoering Energietoeslag](https://bureaubartels.nl/gallery/Bijlage%201.%20Monitor%20energietoeslag%20meting%201%20eindrapport.pdf) 4. Divosa heeft in september 2023 via ‘Divosa zoekt uit’, leden gevraagd naar hun beleving over het zicht op niet-gebruik. Daarbij is zowel gekeken naar het zicht op niet-gebruik binnen de algemene bijstand, de bijzondere bijstand en het minimabeleid als de schuldhulpverlening. 35 leden hebben de vragenlijst ingevuld, die in totaal 49 gemeenten vertegenwoordigen. 5. [Bureau Bartels (2023). Monitor Uitvoering Energietoeslag](https://bureaubartels.nl/gallery/Bijlage%201.%20Monitor%20energietoeslag%20meting%201%20eindrapport.pdf) ## Inhoud * Vorige: [Inleiding](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/de-ontvangers-van-bijzondere-bijstand/inleiding) * Volgende: [Methodologische verantwoording](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/methodologische-verantwoording) - [Factsheet Bijzondere bijstand](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand) 1. [Samenvatting](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/samenvatting) 2. [Inleiding](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/inleiding) - [Hoe bijzonder is de bijzondere bijstand?](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/inleiding/hoe-bijzonder-de-bijzondere-bijstand) - [Opzet factsheet](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/inleiding/opzet-factsheet) 3. [Achtergrond](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/achtergrond) - [Inleiding](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/achtergrond/inleiding) - [Vormen van bijzondere bijstand](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/achtergrond/vormen-van-bijzondere-bijstand) - [Hebben gemeenten beleidsvrijheid?](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/achtergrond/hebben-gemeenten-beleidsvrijheid) - [Bijzondere bijstand binnen het lokaal minimabeleid](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/achtergrond/bijzondere-bijstand-binnen-het-lokaal-minimabeleid) 4. [Ontwikkelingen binnen de bijzondere bijstand](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/ontwikkelingen-binnen-de-bijzondere-bijstand) - [Inleiding](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/ontwikkelingen-binnen-de-bijzondere-bijstand/inleiding) - [Wisselingen in bijzondere bijstandsbeleid over de tijd](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/ontwikkelingen-binnen-de-bijzondere-bijstand/wisselingen-bijzondere-bijstandsbeleid-over-de-tijd) - [Andere relevante ontwikkelingen](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/ontwikkelingen-binnen-de-bijzondere-bijstand/andere-relevante-ontwikkelingen) 5. [Uitgaven aan bijzondere bijstand](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/uitgaven-aan-bijzondere-bijstand) - [Inleiding](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/uitgaven-aan-bijzondere-bijstand/inleiding) - [Uitgaven bijzondere bijstand in relatie tot de financiën binnen het sociaal domein](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/uitgaven-aan-bijzondere-bijstand/uitgaven-bijzondere-bijstand-relatie-tot-de-financien-binnen-het-sociaal-domein) - [De ontwikkeling van de uitgaven in de afgelopen tien jaar](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/uitgaven-aan-bijzondere-bijstand/de-ontwikkeling-van-de-uitgaven-de-afgelopen-tien-jaar) - [Verschillen in uitgaven tussen clusters bijzondere bijstand](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/uitgaven-aan-bijzondere-bijstand/verschillen-uitgaven-tussen-clusters-bijzondere-bijstand) - [Gemeentelijke verschillen in uitgaven bijzondere bijstand](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/uitgaven-aan-bijzondere-bijstand/gemeentelijke-verschillen-uitgaven-bijzondere-bijstand) 6. [De ontvangers van bijzondere bijstand](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/de-ontvangers-van-bijzondere-bijstand) - [Inleiding](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/de-ontvangers-van-bijzondere-bijstand/inleiding) - **[Niet-gebruik van de bijzondere bijstand](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/de-ontvangers-van-bijzondere-bijstand/niet-gebruik-van-de-bijzondere-bijstand)** 7. [Methodologische verantwoording](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/methodologische-verantwoording) 8. [Bijlage 1 - Beschrijving clusters binnen de bijzondere bijstand](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/bijlage-1-beschrijving-clusters-binnen-de-bijzondere-bijstand) 9. [Colofon](https://www.divosa.nl/publicaties/factsheet-bijzondere-bijstand/colofon)