Wat betekent ‘de inwoner centraal’ in de praktijk?

Iedereen zegt het: de inwoner centraal. Maar hoe doe je dat echt in je dagelijkse werk?

Tijdens de uitwisselingssessie op 28 april 2026 gingen klantmanagers, beleidsmedewerkers en strategen van gemeenten en werkontwikkelbedrijven hierover met elkaar in gesprek. Centraal stond de vraag: wat vraagt dit in de praktijk van professionals, organisaties en bestuur?

Leren van Orionis Walcheren

Namens Orionis Walcheren, het werkontwikkelbedrijf voor Veere, Vlissingen en Middelburg, lieten Guido Moison en Angela Rammeloo zien hoe zij deze omslag maken. Hun uitgangspunt: niet het systeem of de regels zijn leidend, maar de vraag van de inwoner. Dat betekent anders werken en soms ook bestaande werkwijzen loslaten. Deze manier van werken raakt niet alleen de uitvoering, maar ook hoe je je organisatie inricht en samenwerkt in de regio.

Van klantmanager naar trainer en coach

Een van de belangrijkste keuzes die Orionis maakte, is de inrichting van de dienstverlening met meer focus op ontwikkeling en begeleiding.

• Klantmanagers begeleiden geen grote caseloads (80+ inwoners) meer, maar 30–35 intensief. Het aantal klantmanagers is hiermee ook fors gegroeid.
• Er is wekelijks contact.
• De rol verschuift naar trainer en coach.

De klantmanagers zijn hiervoor opgeleid, onder andere in de supported employment methodiek. Het uitgangspunt binnen deze methodiek: first place, then train. Niet eerst voorbereiden, maar leren in de praktijk, op een passende werkplek. Dat vraagt andere vaardigheden. Zoals een deelnemer het verwoordde: “Zijn jullie getraind als trainer? Want dat is wel een heel ander vak.” Precies daarin zit de verandering.

Het trainingscentrum als startpunt

Een belangrijk onderdeel van de aanpak is het trainingscentrum Inzicht. Alle inwoners starten in het trainingscentrum Inzicht met een programma van drie weken. In groepsverband werken zij aan:

• vaardigheden en werkritme
• inzicht in wat zij willen en kunnen
• persoonlijke leerdoelen

De focus ligt op leren in plaats van presteren. Inwoners delen ervaringen en groeien stap voor stap verder. Dit zorgt voor een veilige omgeving waarin meer ruimte ontstaat dan in een traditioneel gesprek. Belangrijke uitgangspunten zijn: welzijn, zelfvertrouwen, eigenaarschap, structuur en erbij horen.

Na deze drie weken blijft begeleiding beschikbaar.

Niet voor iedereen hetzelfde 

Met ongeveer 3000 inwoners die een bijstandsuitkering ontvangen maakt Orionis ook duidelijke keuzes. Niet iedereen kan intensieve begeleiding krijgen. Er wordt gekeken wie binnen ongeveer 18 maanden richting werk kan ontwikkelen. Deze groep krijgt intensieve begeleiding. Voor andere groepen blijft ondersteuning beschikbaar, maar op een andere manier.

Dit vraagt om duidelijke keuzes en heldere communicatie, zowel richting inwoners als professionals.

Wat vraagt dit van beleid en bestuur? 

De aanpak van Orionis Walcheren komt voort uit een duidelijke visie en bestuurlijke keuzes die Orionis Walcheren en de drie Zeeuwse gemeenten gezamenlijk hebben gemaakt. Vragen die centraal stonden:

• Hoe vul je de rol van klantmanager in?
• Kies je voor brede ondersteuning of gerichte, intensieve begeleiding?
• Stuur je op prestatie of op ontwikkeling?

De praktijk laat zien: wie echt de inwoner centraal wil stellen, moet soms het systeem durven aanpassen.

En nu jij

Tijdens de trajecten stelde Orionis deze vraag aan inwoners: Wat ga je morgen als eerste doen om je doel te bereiken?

Die vraag geldt net zo goed voor jou als lezer. Wat is jouw eerste stap?