Geldzorgen bespreken? Deze tips helpen lokale professionals op weg

Voor veel lokale professionals – zoals leraren, huisartsen en jongerenwerkers – is het signaleren van geldzorgen geen taak erbij. Het is een belangrijk onderdeel van hun werk. Geldproblemen hebben namelijk invloed op veel andere leefgebieden.

Zo kan het gebeuren dat iemand voorgeschreven medicatie niet ophaalt vanwege de kosten. Of dat schoolprestaties van kinderen achteruitgaan door stress thuis. Wie geldzorgen eerder signaleert en bespreekbaar maakt, kan dus zorgen dat diens hoofdwerkzaamheden beter uitgevoerd kunnen worden.

Toch ervaren veel professionals nog drempels om het gesprek over geld te beginnen. Angst om iemand te kwetsen, tijdgebrek of het gevoel dat geldzorgen niet tot hun rol behoren, maken dat het onderwerp vaak onbesproken blijft.

Daarom stond het signaleren en bespreekbaar maken van geldzorgen centraal tijdens de eerste bijeenkomst van de Kennisadviesraad van het project Preventie van geldzorgen. Onderzoekers van verschillende hogescholen en ervaringsdeskundigen uit het hele land gingen hierover met elkaar in gesprek. Hieronder staan de belangrijkste inzichten uit deze bijeenkomst.

Je hoeft geen expert te zijn om het gesprek te voeren

Je hoeft geen econoom of schuldhulpverlener te zijn om met iemand over geld te praten. Oprechte interesse is vaak al genoeg om het gesprek op gang te brengen.

Door vanuit menselijkheid en nieuwsgierigheid te vragen hoe het gaat, voelen mensen zich serieus genomen. Veel ervaringsdeskundigen benadrukken dat je het gesprek zelden 'verkeerd' voert wanneer het vanuit oprechte betrokkenheid gebeurt.

Deel ook iets van jezelf

Het kan helpen om als professional zelf iets persoonlijks te delen. Dat maakt het gesprek gelijkwaardiger en vergroot het vertrouwen.

Een kleine, herkenbare ervaring kan al voldoende zijn. Bijvoorbeeld dat je zelf ook schrok van de gestegen prijzen in de supermarkt. Zo laat je zien dat praten over geld voor iedereen soms ongemakkelijk kan zijn.

Stel open en herkenbare vragen

Vermijd aannames en stel vragen die aansluiten bij de leefwereld van de ander. Bijvoorbeeld:

• 'Lig je weleens wakker van de rekeningen?'
• 'Lukt het om rond te komen met de huidige prijzen?'

Ook kun je aansluiten bij wat je observeert:

• 'Ik zie dat er veel post ligt. Is dat iets waar je zorgen over hebt?'
• 'Ik hoor aan je stem dat er misschien nog iets speelt. Klopt dat?'

Ga zorgvuldig om met schaamte

Veel mensen schamen zich voor geldproblemen. Rechtstreeks zeggen dat iemand zich niet hoeft te schamen, werkt vaak averechts.

Effectiever is om te benoemen dat schaamte rondom geldzorgen vaak voorkomt en heel menselijk is. Vervolgens kun je vragen of de ander dat gevoel herkent.

Luister eerst, oplossingen komen later

Tijdens het gesprek hoef je niet meteen met oplossingen te komen. Het belangrijkste is dat iemand zich gehoord voelt. Luister naar wat de ander nodig heeft en ga niet uit van je eigen ideeën of oplossingen. Laat de regie bij de ander en geef ruimte om er wel of niet verder op in te gaan.

Ervaringsdeskundigheid verlaagt drempels

Ervaringsdeskundigen kunnen een belangrijke rol spelen bij het bespreekbaar maken van geldzorgen. Door hun eigen ervaringen te delen, ontstaat vaak sneller vertrouwen. Zij zien bovendien drempels die voor professionals soms minder zichtbaar zijn. Daardoor kunnen zij helpen om gesprekken over geld op een andere manier te openen.

Vervolg van de Kennisadviesraad

De eerste bijeenkomst van de Kennisadviesraad is het startpunt van een reeks van vier sessies. Later dit jaar volgen nog drie bijeenkomsten.

In de volgende sessie staat ketensamenwerking centraal: hoe lokale professionals die geldzorgen signaleren beter kunnen samenwerken met organisaties en plekken waar inwoners terechtkunnen voor ondersteuning. Ook daarna zullen we tips hiervan weer delen.