70 miljoen – hoeveel is dat eigenlijk?

December is traditioneel de maand van het grote kopen en krijgen. Dat geldt – in iets andere vorm – ook voor de Participatiewet in Balans: we ‘kopen’ wijzigingen en ‘krijgen’ extra BUIG-budget. Daarom deze keer meer aandacht voor de financiële kant van de wet. Hoeveel extra budget is er eigenlijk gemoeid met alle wijzigingen? 

 Voor de wijzigingen die op 1 januari 2026 ingaan, ziet dat er – op basis van de oorspronkelijke tabel uit de Memorie van Toelichting – zo uit:

Voor 2026 komt dit neer op 25 miljoen euro aan extra middelen. Tel je alle wijzigingen bij elkaar op, dan kom je uit op ongeveer 70 miljoen euro structureel.

Maar wat betekent 70 miljoen euro nu eigenlijk?

Met de huidige huizenprijzen is het ongeveer de prijs van een tussenwoning in 2040… Maar even serieus: afgezet tegen het totale BUIG-budget van zo’n 7,8 miljard euro, is 70 miljoen euro ongeveer 0,9%. De woorden ‘druppel’ en ‘gloeiende plaat’ dringen zich dan al snel op.

Hoe komt dat bedrag tot stand?

Laten we kijken naar de wijzigingen die per 1 januari 2026 ingaan.

Terugwerkende kracht

Deze wijziging raakt alleen nieuwe aanvragers van bijstand – ongeveer 90 duizend per jaar. De maximale terugwerkende kracht is drie maanden, maar gemiddeld wordt gerekend met twee maanden extra bijstand (ongeveer 3 duizend euro).

Bij een structureel bedrag van 5,4 miljoen euro betekent dit dat men verwacht dat bij 1 op de 50 aanvragen terugwerkende kracht aan de orde is: (90.000 / 50) × 3.000 euro ≈ 5,4 miljoen euro.

Ruimte voor mantelzorg

Hier gaat het om een verwacht voordeel van 20 procent van de bijstandsnorm: het verschil tussen de volledige alleenstaande norm en de kostendelersnorm. Dat is ongeveer 330 euro bruto per maand, ofwel 4 duizend euro per jaar.

Met een structurele raming van 6,2 miljoen euro komt dat neer op ongeveer 1.550 bijstandsgerechtigden per jaar, oftewel zo'n 1 op de 250.

Giften

De impact van een giftenvrijlating van 1.200 euro is lastiger in te schatten. Het gaat om giften die anders volledig op de uitkering zouden zijn gekort. Als we met die aanname werken, kom je uit op: 7 miljoen euro / 1.500 euro (bruto) ≈ 4.600 bijstandsgerechtigden

Dat is iets meer dan 1 procent van alle bijstandsgerechtigden die jaarlijks te maken heeft met giften van minimaal 1.200 euro die anders zouden zijn verrekend.

Kort gezegd: het zijn geen grote aantallen en zeker geen grote bedragen. Maar houd in gedachten dat het BUIG-budget uiteindelijk wordt aangepast op basis van de daadwerkelijke uitgaven – met een vertraging van één jaar. Een algemeen ruimhartiger beleid zien we dus pas het jaar erop terug. Niet in december, maar in de Septembercirculaire.