Meer tijd en nieuwe inzichten voor maatschappelijke participatie

Op woensdag 24 september was er een bijeenkomst in het Divosa Clubhuis over de Participatiewet in Balans, het transitiejaar en de maatregelen die gemeenten al kunnen nemen. Er waren ongeveer 65 deelnemers, vooral beleidsadviseurs van gemeenten.

De focus van de bijeenkomst lag op de introductie van maatschappelijke participatie en de geleerde lessen uit de programma's Simpel Switchen en Dwars door domeinen. Programmamanager Participatiewet in Balans Erik Rutten en projectleider Simpel Switchen en Dwars door domeinen Wim Ravenshorst gaven een presentatie en beantwoordden vragen vanuit de zaal.

Bredere focus

Erik schetst een beeld van de maatschappelijke veranderingen die ertoe hebben geleid dat binnen de bijstand de focus op arbeidsparticipatie verschuift naar een bredere focus op maatschappelijke participatie, die ook zal bijdragen aan de arbeidsparticipatie: 'Een betere welzijns- en zorgbeleving heeft positieve effecten op de arbeidsbeleving.' Vanuit deze redenering is het ook goed verdedigbaar dat er bijvoorbeeld zorggelden naar zaken als arbeidstoeleiding en schuldenaanpak gaan (AZWA).

Welzijn betrekken

De vraag waar gemeenten met elkaar voor staan is hoe ze maatschappelijke participatie werkbaar maken. Hoe betrekken we welzijn erbij?' Gemeenten kampen met het teruglopen van vrijwilligers. De babyboomers die veel vrijwilligerswerk deden, worden te oud. Een gemeente geeft aan dat ze bij de tegenprestatie werken met een maatschappelijke bijdrage. Erik: 'De tegenprestatie gaat eruit, maar kan er weer in als een persoon geen invulling geeft aan het vormgeven van zijn participatie.'

Behoefte aan leernetwerk

Er is behoefte aan een leernetwerk over het vormgeven van maatschappelijke participatie. Het is ook een voordeel dat er nu meer tijd is om dit met elkaar verder handen en voeten te geven.

Voorspellen (ontwikkelings)perspectief lastig

Vanuit de ervaring met Simpel Switchen geeft Wim mee dat het niet eenvoudig blijkt om te voorspellen wat het (ontwikkelings-) perspectief van inwoners is. Soms zetten mensen stappen die we niet verwachten: Wajongers zonder arbeidsvermogen die toch een baan vinden, VSO/PRO-jongeren met het profiel dagbesteding die aan het werk gaan en mensen met een indicatie voor beschut werk die in een reguliere omgeving werken. Maar er staan ook mensen in het doelgroepregister mét arbeidsvermogen, maar zonder werkperspectief. Maak dus niet te snel nieuwe indelingen, maar overweeg om doelen te formuleren die ruimte laten voor een passende ontwikkeling.

Belangrijkste lessen

In het project Simpel Switchen hebben we ervaringen opgedaan in het mogelijk maken van soepele overgangen in loopbanen van mensen in kwetsbare posities. De belangrijkste succesfactoren zijn:

continuïteit in de begeleiding
een duidelijke visie op maatschappelijke deelname
aandacht voor de samenwerking tussen partners
uitgaan van persoonlijke doelen
intensieve begeleiding
veilige terugvalopties
inzicht in de (financiële) gevolgen van een stap

Ook is het van belang om werk te organiseren dat voldoet aan de voorwaarden voor volwaardige participatie. En tenslotte: tijd en geduld. Waarbij we ons natuurlijk realiseren dat financiële kaders beperkingen opleggen.

Zorg voor samenhang

Vanuit zijn ervaring met het programma Dwars door domeinen pleit Wim voor samenhang in de begeleiding, financiering en voorzieningen vanuit de Wmo en de Participatiewet. 'We denken soms ten onrechte dat er wettelijke belemmeringen zijn om die te combineren of te integreren.'