--- json_ld: {"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.divosa.nl\/#organization","name":"Divosa","url":"https:\/\/www.divosa.nl","logo":"https:\/\/www.divosa.nl\/themes\/cinnamon\/assets\/images\/svg-files\/logo.svg","email":"info@divosa.nl","telephone":"+31-30-233-2337","address":[{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"Aidadreef 8","postalCode":"3561 GE","addressLocality":"Utrecht","addressCountry":"NL"},{"@type":"PostalAddress","postOfficeBoxNumber":"9563","postalCode":"3506 GN","addressLocality":"Utrecht","addressCountry":"NL"}],"location":{"@type":"Place","name":"Forum II","description":"Kantoorgebouw Forum II (naast station Utrecht Overvecht), tweede etage.","address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"Aidadreef 8","postalCode":"3561 GE","addressLocality":"Utrecht","addressCountry":"NL"}},"contactPoint":[{"@type":"ContactPoint","contactType":"customer service","telephone":"+31-30-233-2337","email":"info@divosa.nl","availableLanguage":"nl"},{"@type":"ContactPoint","contactType":"press","name":"Chrisje Meima","description":"Manager Communicatie","telephone":"+31-6-20420473","email":"cmeima@divosa.nl","availableLanguage":"nl"}],"sameAs":["https:\/\/www.linkedin.com\/company\/divosa"]},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.cinnamon.nl\/#organization","name":"Cinnamon Interactive","alternateName":"Cinnamon","url":"https:\/\/www.cinnamon.nl","email":"info@cinnamon.nl","telephone":"+31582163054","foundingDate":"1998","numberOfEmployees":{"@type":"QuantitativeValue","value":8},"address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"Zuiderplein 15","postalCode":"8911AM","addressLocality":"Leeuwarden","addressRegion":"Friesland","addressCountry":"NL"},"areaServed":{"@type":"Country","name":"Nederland"},"contactPoint":{"@type":"ContactPoint","contactType":"customer service","email":"info@cinnamon.nl","telephone":"+31582163054","availableLanguage":["nl","en"]},"knowsAbout":["Drupal","Webdesign","Digitale toegankelijkheid","WCAG","Contentmanagementsystemen","Webhosting","Websecurity","Informatiearchitectuur","Conversieoptimalisatie","Webstatistieken","Maatwerksoftware"],"sameAs":["https:\/\/www.linkedin.com\/company\/cinnamon-interactive\/","https:\/\/www.instagram.com\/cinnamon_interactive\/","https:\/\/www.facebook.com\/cinnamonNL"]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.divosa.nl\/#website","name":"Divosa","url":"https:\/\/www.divosa.nl","inLanguage":"nl-NL","publisher":{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.divosa.nl\/#organization"},"creator":{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.cinnamon.nl\/#organization"}},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.divosa.nl\/projecten\/divosa-benchmark\/hoe-bijzonder-de-bijzondere-bijstand#article","headline":"Hoe bijzonder is de bijzondere bijstand?","description":"De Rijksoverheid heeft de uitvoering van diverse incidentele inkomensvoorzieningen, zoals de TONK en de energietoeslag, de afgelopen jaren bij gemeenten neergelegd. De vraag is: is de bijzondere bijstand nog een echt een vangnet onder het vangnet van de bijzondere bijstand? In het webinar 'hoe bijzonder is de bijzondere bijstand?' dat op 16 april 2024 plaatsvond werd dit onderwerp toegelicht. De samenvatting is hier terug te lezen.","url":"https:\/\/www.divosa.nl\/projecten\/divosa-benchmark\/hoe-bijzonder-de-bijzondere-bijstand","mainEntityOfPage":"https:\/\/www.divosa.nl\/projecten\/divosa-benchmark\/hoe-bijzonder-de-bijzondere-bijstand","image":"https:\/\/www.divosa.nl\/sites\/default\/files\/2023-07\/armoede%20lichtgroen.png","datePublished":"2024-04-23T14:00:00+02:00","dateModified":"2024-05-21T21:09:33+02:00","inLanguage":"nl","isPartOf":{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.divosa.nl\/#website"},"publisher":{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.divosa.nl\/#organization"}},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.divosa.nl\/projecten\/divosa-benchmark\/hoe-bijzonder-de-bijzondere-bijstand.md#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.divosa.nl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Projecten","item":"https:\/\/www.divosa.nl\/projecten"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Divosa Benchmark","item":"https:\/\/www.divosa.nl\/projecten\/divosa-benchmark"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Hoe-bijzonder-de-bijzondere-bijstand.md","item":"https:\/\/www.divosa.nl\/projecten\/divosa-benchmark\/hoe-bijzonder-de-bijzondere-bijstand.md"}]}]} --- # Hoe bijzonder is de bijzondere bijstand? Laatste update: 23 april 2024 Aangemaakt op: 18 april 2024 Bijgewerkt op: 21 mei 2024 De Rijksoverheid heeft de uitvoering van diverse incidentele inkomensvoorzieningen, zoals de TONK en de energietoeslag, de afgelopen jaren bij gemeenten belegd. De vraag is: is de bijzondere bijstand nog een echt vangnet onder het vangnet van de bijstand? In de benchlearnbijeenkomst 'Hoe bijzonder is de bijzondere bijstand?' op 16 april 2024 werd dit onderwerp toegelicht. Deze bijeenkomst van de Divosa Benchmark Armoede & Schulden werd georganiseerd door Stimulansz, BMC en Divosa. De samenvatting is hier terug te lezen. ## Bijzondere bijstand: wat is dat? Met bijstand wordt doorgaans de maandelijkse bijstandsuitkering in het kader van de Participatiewet bedoeld. Naast deze uitkering, bedoeld om te voorzien in de reguliere kosten van het levensonderhoud, is in de Participatiewet ook [bijzondere bijstandsverlening](https://wetten.overheid.nl/BWBR0015703/2023-07-01#Hoofdstuk4) geregeld. Bijzondere bijstand is bedoeld voor mensen met een laag inkomen die door bijzondere omstandigheden ineens extra noodzakelijke kosten maken die zij zelf niet kunnen betalen. Bijvoorbeeld medische kosten, vervanging van een koelkast of rechtsbijstand. Tijdens de bijeenkomst vertelt Anna van der Schors (Divosa) over een onderzoek dat Divosa uitvoert naar de bijzondere bijstand. Verschillende ontwikkelingen in de bijzondere bijstand sinds 1991 − toen de Algemene Bijstandswet werd aangepast en bijzondere bijstand decentraal werd geregeld − passeren de revue. Daarnaast geeft Anna een inkijkje in de ontwikkelingen van de uitgaven van de bijzondere bijstand. Enkele bevindingen: - De bijzondere bijstand vormde  in 2021 twee derde van uitgaven gemeentelijk minimabeleid. - Het cluster ‘financiële transacties’ binnen de bijzondere bijstand, waar beschermingsbewind onder valt, is de grootste uitgavenpost binnen de totale uitgaven aan bijzondere bijstand. In 2022 piekten de uitgaven aan ‘directe levensbehoeften’ door de uitgaven aan de energietoeslag die hierop werden geboekt. - In meer stedelijke en/of grotere gemeenten zijn de uitgaven aan bijzondere bijstand aanzienlijk hoger dan in kleinere en/of niet-stedelijke gemeenten. Dit hangt waarschijnlijk samen met de samenstelling van de bevolking. Er wonen relatief meer mensen met een lager inkomen en problematische schulden in de grotere steden. De factsheet over de bijzondere bijstand verschijnt in mei. ## André Slot Na Anna kwam André Slot, beleidsadviseur Werk & Inkomen bij de gemeente Utrecht, aan het woord. In een vraaggesprek met Quirina Bosch van Hest (Stimulansz) vertelde hij hoe de gemeente Utrecht bezig is met de herziening van de bijzondere bijstand. De beleidsregels worden herijkt aan de Beleidsnota ‘[Financiële bestaanszekerheid; Gelijke kansen voor een zeker bestaan 2024 –2028](https://www.armoedecoalitie-utrecht.nl/wp-content/uploads/2024/01/Beleidsnota-Financiele-Bestaanszekerheid.pdf)’: ‘De voorwaarden en regels van onze regelingen worden zoveel mogelijk vereenvoudigd en geüniformeerd. Voor de Individuele inkomenstoeslag en de bijzondere bijstand gaan we toewerken naar het opvragen van zo min mogelijk bewijslast en kijken we of we de U­-pas als bewijs voor laag inkomen kunnen inzetten. Zo willen we de bijzondere bijstand toegankelijker maken. In de doorontwikkeling van de dienstverlening in de gemeente Utrecht leggen we de focus op drie belangrijke elementen: 1. Klantgerichter werken: we zetten de inwoner centraal in onze manier van werken, zodat we onze inwoners nog beter kunnen helpen. 2. Stress-sensitiever werken: al onze dienstverlening wordt laagdrempelig en gebruiksvriendelijk en voorkomt onnodige stress. 3. Integraler werken: we richten de organisatie zo in, dat we effectief kunnen samenwerken aan de vragen van onze inwoners. We gaan ons de komende jaren specifiek richten op de dienstverlening rond het aanvragen van een uitkering en bijzondere bijstand.’ ## Met elkaar in gesprek Hoe gaan gemeenten om met de bijzondere bijstand? Stel je als gemeente veel voorwaarden en hoe proactief probeer je inwoners te benaderen? En hoe ga je om met het dilemma dat je iedereen wilt bereiken, maar ook een beperkt budget hebt? Voer voor het onderlinge gesprek. Tijdens de bijeenkomst reageerde de overgrote meerderheid dat zij proactief willen werken, voor een zo hoog mogelijk bereik. Aan de hand van diverse stellingen deelden de aanwezigen hun vraagstukken en ervaringen. - Bijzondere bijstand voor medische kosten. De deelnemers benoemden hierbij dat het ingewikkeld is om te bepalen wat noodzakelijk is. Juridisch gezien zou je als gemeente moeten aansluiten bij de voorwaarden van de zorgverzekering, maar  als gemeente ben je vaak wel bereid wat meer te doen voor inwoners die dit nodig hebben. Het komt vaak neer op maatwerk. - De kosten voor bewindvoering. Ongeveer de helft van de aanwezigen neemt dit standaard mee vanuit de bijzondere bijstand. De andere helft kijkt eerst of het mogelijk is om de bewindvoeringskosten mee te nemen binnen in de VTLB-berekeningen. De volgende stap is de bijzondere bijstand. Voor alle gemeenten zijn de bewindvoeringskosten − naast de ondersteuning in de hoge energiekosten − de grootste kostenpost. - Energiekosten. Er zijn nog steeds inwoners met hoge energiekosten, ook nu de energietoeslag er niet meer is. Dit houdt de aanwezige gemeenten wel bezig, want hoe toon je noodzakelijkheid van die hogere kosten aan? Diverse gemeenten geven aan dat energiecoaches actief op pad gaan. Dit wordt gecombineerd met individuele bijzondere bijstand en eventueel maatwerk.  De gemeente Delft heeft veel gecommuniceerd over mogelijke ondersteuning bij hoge energielasten. Ze hebben echter nooit een aanvraag ontvangen.  Een andere insteek is die van de gemeente Utrecht. Zij hebben inzicht gekregen in de aanvragers voor het Tijdelijk Noodfonds Energie en dat bleek een behoorlijke lijst te zijn.  Weer een andere aanpak is die van de gemeente Apeldoorn. Zij hebben de ontvangers van de energietoeslag benaderd, beginnend bij energielabel G. Deze inwoners kregen een budget van €400 aangeboden voor energiebesparende maatregelen. Elke ronde werd een hoger label aangeschreven, tot energielabel B. Die €400 bleek toch vaak te weinig, doordat echte energiebesparende maatregelen kostbaar zijn. Waar nodig werd dit vanuit de bijzondere bijstand aangevuld. ## Vragen? Heb je nog vragen? Mail naar [benchmark@divosa.nl](https://mijn.divosa.nl/l/mailing2/link/299bc0a6-d108-4c1e-990a-d6b8030865ae/8759) voor algemene vragen of voor inhoudelijke vragen. ## Contactpersoon ### [Anna van der Schors](https://www.divosa.nl/over-ons/medewerkers/anna-van-der-schors) Functie: procesmanager Data en onderzoek E-mail: [aschors@divosa.nl](mailto:aschors@divosa.nl) Telefoon: [06-47982201](tel:06-47982201) LinkedIn: [https://www.linkedin.com/in/annavdschors](https://www.linkedin.com/in/annavdschors) ![anna_van_der_schors-2820.jpg](https://www.divosa.nl/sites/default/files/styles/overview_desktop/public/employee/anna_van_der_schors-2820.jpg?itok=YeCZwqO9)