ROB onderstreept noodzaak betere raming macrobudget

donderdag 21 juni 2018

De Raad voor Openbaar Bestuur (ROB) onderschrijft met haar brief aan het kabinet de oproep van gemeenten om de raming van het macrobudget voor bijstandsuitkeringen te verbeteren. Ook vindt de Raad dat het Rijk de gemeenten moet compenseren voor tekorten in de afgelopen twee jaar. Divosa-voorzitter Erik Dannenberg verwacht dat het kabinet als mede-opdrachtgever voor 'het onderzoek ter harte neemt’.

De adviezen van de ROB sluiten nauw aan bij het rapport dat onderzoeksbureau AEF enkele maanden geleden in opdracht van Divosa opstelde. AEF concludeerde dat gemeenten van het Rijk structureel te weinig geld ontvangen voor het uitbetalen van bijstandsuitkeringen.

Glashelder

Erik Dannenberg noemt de adviezen ‘glashelder’. “Als mede-opdrachtgever van het onderzoek kan het Rijk de adviezen alleen maar ter harte nemen.” Dat het Rijk in de Voorjaarsnota al heeft aangekondigd de macrobudgetten in 2018 en 2019 te verhogen, noemt hij een goed teken. “Kennelijk vindt het Rijk het ook redelijk om het macrobudget beter te berekenen.”

Vangnetregeling

Volgens de Participatiewet hoort het Rijk jaarlijks voldoende budget beschikbaar te stellen voor het betalen van bijstandsuitkeringen. De ROB komt tot de conclusie dat de ramingssystematiek tekortschiet en gemeenten daardoor niet voldoende budget krijgen. Bovendien vindt de ROB dat de vangnetregeling niet is bedoeld om macrotekorten op te vangen.

Aanpassen

De Raad adviseert het kabinet de systematiek op twee punten aan te passen.

  1. het effect van niet-conjuncturele, niet-beïnvloedbare, externe factoren, zoals een onverwachte, extra instroom statushouders, expliciet mee te nemen in de raming.
  2. het CPB de effecten van voorgenomen beleid vooraf te laten toetsen.

Statushouders

De extra uitkeringen aan statushouders leidden in 2016 en 2017 tot een tekort van resp. 277 en 276 miljoen euro. Omdat deze tekorten voortkomen uit een verkeerde ramingssystematiek, adviseert de ROB het Rijk die tekorten alsnog te compenseren. 

Verdeelmodel 2019

Gelijktijdig meldde de ROB ook dat de voorgestelde aanpassing in het verdeelmodel inkomensdeel Participatiewet 2019 kan worden ingevoerd. Het model is volgens de Raad uitontwikkeld voor zowel de voorspelling van het aantal huishoudens dat bijstand ontvangt, als de prijs van de uitkering die zij gezien de objectieve kenmerken zouden moeten ontvangen.

Kabinet reageert na de zomer op ROB-advies.
Pas na de zomer geeft staatssecretaris Tamara van Ark (SZW) een reactie op het advies van de ROB, meldt Binnenlands Bestuur. Van Ark heeft dat vrijdag ook aan de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) laten weten. ‘Afgesproken is dat we er na de zomer verder over praten.’

Download

Zie ook