Overschot Buig-budget 2018, maar budget 2019 gaat omlaag

donderdag 25 april 2019

Gemeenten hadden in 2018 een overschot van 159 miljoen euro op het budget waarmee zij de bijstandsuitkeringen betalen. Na aftrek van de kosten van de vangnetregeling, blijft er 21 miljoen over. Dat blijkt uit voorlopige gegevens van het ministerie van SZW, bewerkt door Divosa. Het overschot blijkt uit voorlopige cijfers die gemeenten via Beelden van de Uitvoering bij het Ministerie van SZW hebben aangeleverd. De cijfers zijn gebaseerd op 378 gemeenten. Van twee kleine gemeenten ontbreken nog gegevens. Het budget voor 2019 gaat met 201 miljoen euro omlaag omdat het daadwerkelijke aantal uitkeringen lager uitpakt dan vorig jaar geraamd.

Het overschot op het bijstandsbudget bedraagt 2,5% en doorbreekt een trend van oplopende tekorten bij gemeenten die werden veroorzaakt door een aantoonbaar te laag budget. Sinds 2018 is de berekening van het bijstandsbudget aangepast zodat deze beter aansluit bij de realiteit. De instroom van vluchtelingen in de bijstand wordt inmiddels direct ingecalculeerd. Voorheen gebeurde dat pas achteraf, wat leidde tot grote tekorten bij gemeenten vanwege de verhoogde instroom van vluchtelingen in de bijstand. Omdat 2018 een overgangsjaar is, leidt dat dit jaar tot een overschot. Meer info: Factsheet Bijstandsbudget 2017 (Macrobudget BUIG)

Saldo bijstandsbudget gemeenten 2018

Nader voorlopig budget 2019 valt lager uit

Het nader voorlopig budget voor 2019 valt 201 miljoen euro lager uit. Dat komt omdat het aantal gerealiseerde bijstandsuitkeringen in 2018 door conjuncturele redenen lager uitvalt dan eerder geraamd.

Tabel 1. Macroraming gebundelde uitkering 2019 (in miljoenen euro’s)

Bron: ministerie van SZW
Deelbudget Voorlopig Nader voorlopig Verschil
Participatiewet 5.764,6 5.612,3 -152,3
IOAW 389,2 345,1 -44,1
IOAZ 33,4 31,1 -2,2
Bbz 2004 (levensonderhoud startende zelfstandigen) 32,5 30,6 -1,9
Totaal 6.219,7 6.019,2 -200,5
Waarvan gereserveerd i.v.m. in 2019 uit te keren vangnetuitkeringen 108,0 108,0 0

Meer informatie over de nader voorlopige budgetten

Niet alle gemeenten profiteren

67% van de gemeenten had in 2018 een overschot op het bijstandsbudget. Een derde van de gemeenten heeft een tekort. Vooral onder gemeenten met meer dan 100 duizend inwoners zijn er relatief veel tekortgemeenten. Hetzelfde geldt voor kleine gemeenten met minder dan 15 duizend inwoners. (Zie voor meer detail de grafieken onderaan dit bericht).

Omdat er minder gemeenten zijn met grote tekorten, zal het beroep op de vangnetregeling over 2018 lager uitpakken. De vangnetregeling compenseert gemeenten met een tekort boven een bepaalde drempelwaarde. De kosten voor de vangnetregeling over 2018 worden in 2020 vanuit het landelijke bijstandsbudget betaald. Dat betekent dat er in 2020 meer geld voor gemeenten overblijft om de bijstandslasten in dat jaar te betalen.

Meer achtergronden in de Divosa-factsheet

De definitieve cijfers over 2018 volgen in het najaar. Divosa zal die eind dit jaar verwerken in een uitgebreide factsheet. Zoek je meer achtergrondinformatie over de inkomsten en uitgaven op het Buig-budget in de afgelopen jaren, de discussie over de ontoereikendheid van het budget, en de manieren waarop gemeenten hun tekorten proberen te beperken? Bekijk dan de Divosa Factsheet Bijstandsbudget 2017.

Grafieken en cijfers

Saldo bijstandsbudget 2012-2018

Overschotten en tekorten bijstandsbudget 2018 naar gemeentegrootte

Overschotten en tekorten bijstandsbudget 2018 naar verdeelmodel

Gemeenten met de grootste tekorten per inwoner (exclusief inkomsten vangnetregeling)

Gemeentenaam Saldo in % Saldo per inwoner
Leeuwarden -15,4% € -96
's-Gravenhage -14,1% € -88
Oldambt -17,7% € -82
Nijmegen -12,0% € -65
Vlissingen -12,2% € -63
Dordrecht -14,1% € -61
Arnhem -8,1% € -54
Groningen -7,2% € -53
Leidschendam-Voorburg -16,5% € -51
Zutphen -11,8% € -51

Gemeenten met de grootste overschotten per inwoner

Gemeentenaam Saldo in % Saldo per inwoner
Maastricht 19,8% € 104
Venray 26,2% € 87
Kerkrade 12,7% € 77
Amstelveen 28,4% € 69
Hengelo 14,1% € 66
Steenwijkerland 20,6% € 66
Montferland 29,5% € 66
Waalwijk 22,5% € 65
Beverwijk 17,5% € 65
Midden-Groningen 12,3% € 61

Gemeenten met de hoogste uitgaven aan loonkostensubsidie per inwoner

Gemeentenaam Loonkostensubsidie per inwoner
Oss € 29
's-Gravenhage € 29
Boxtel € 23
Tiel € 22
Vught € 21
's-Hertogenbosch € 20
Dordrecht € 19
Ameland € 18
Boxmeer € 16
Helmond € 16