Overheid overschat zelfredzaamheid burgers

dinsdag 25 april 2017
Bron: www.wwr.nl

De overheid verwacht van burgers steeds vaker dat ze zelfredzaam zijn op het gebied van gezondheid, persoonlijke financiën en de arbeidsmarkt. Maar er is een groot verschil tussen wat van burgers wordt verwacht en wat zij daadwerkelijk aankunnen. Dat concludeert de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in het rapport ‘Weten is nog geen doen. Een realistisch perspectief op redzaamheid’.

Burgers moeten continu alert zijn op wat de overheid van hen verwacht. Wie even niet oplet, wordt bestraft. De overheid legt bijvoorbeeld automatische boetes op als een burger niet betaalt. En wie verzuimt die op tijd te betalen, ziet zijn boetes in korte tijd oplopen tot een enorm bedrag. Momenten van onoplettendheid en zwakte zouden niet direct zulke ingrijpende gevolgen moeten hebben, vindt de WRR.

Doenvermogen

Gebrek aan zelfredzaamheid is niet alleen een probleem voor kwetsbare mensen met een laag IQ, zegt de WRR. Ook mensen met een goede opleiding en maatschappelijke positie zijn niet altijd zo redzaam als de overheid verwacht. Redzaamheid vraagt volgens de WRR namelijk niet alleen om denkvermogen, maar ook om doenvermogen, zoals een doel stellen en een plan maken, in actie komen, volhouden en om kunnen gaan met verleidingen en tegenslag. Die staan vaak juist extra onder druk in situaties waarin burgers met de overheid te maken hebben, zoals een echtscheiding, faillissement of ontslag.

Realistische inschatting

De WRR raadt daarom aan om bij regelgeving uit te gaan van een realistische inschatting van de vermogens van gewone burgers en om te toetsen of die regelgeving rekening houdt met verschillen in doenvermogen. Ook stelt de raad voor om het maken van keuzes voor burgers te vergemakkelijken, bijvoorbeeld door standaardopties in te stellen of ‘ongewenste’ keuzes beperkt mogelijk maken. Dat draagt bij aan het vergroten van hun redzaamheid, aldus de WRR.

Download het rapport: ‘Weten is nog geen doen. Een realistisch perspectief op redzaamheid’

Eenvoudiger

Erik Dannenberg, voorzitter van Divosa, vindt het belangrijk dat de overheid het midden probeert te vinden tussen strakke regels stellen en ruimte geven. Het gaat om eenvoud, zei hij tijdens het Divosa Najaarscongres 2016. “Een moeder van een meervoudig gehandicapt kind vertelde me dat je nagenoeg een hbo-diploma nodig hebt om wegwijs te worden in de regelgeving. Dat kan niet de bedoeling zijn. Het moet eenvoudiger.” Daar maakt Dannenberg zich hard voor. “Leden van Divosa weten hoe het in de praktijk werkt. Aan Divosa en aan mij de opdracht om dit met enige scherpte en brutaliteit in Den Haag op tafel te leggen.”

Lees meer over de bijdrage van Dannenberg in: Verslag Divosa Najaarscongres 2016

Problemen voorkomen

De NOS maakte naar aanleiding van het rapport van de WRR een reportage bij het Geldloket in Amersfoort. Burgers kunnen er terecht met financiële vragen. Het Geldloket vermijdt zorgvuldig termen als 'schuld' en 'hulpverlening'. Volgens de WRR is het loket daarmee een positieve uitzondering als het gaat om de manier waarop burgers doorgaans door de overheid worden bejegend. Het Geldloket is er vooral om te voorkomen dat mensen in problemen raken. Lees verder op: www.nos.nl

Vorig jaar zomer bracht de WRR al een rapport uit over de financiële zelfredzaamheid. Zie: WRR: overheid overschat financiële zelfredzaamheid burgers