Ollongren: ‘Gemeenten hebben decentralisatie goed opgepakt’

donderdag 15 november 2018

Gemeenten hebben de decentralisatie van het sociaal domein goed opgepakt. Ze zijn inmiddels volledig ‘eigenaar’ geworden van het domein, zijn er hard mee aan de slag gegaan en hebben kansen gegrepen. Dat zei minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Kajsa Ollongren woensdag tijdens een debat met de Tweede Kamer.

‘Ik denk dat er goede resultaten zijn geboekt. Gemeenten hebben zich ingespannen voor een continue dienstverlening aan burgers en ik denk dat de organisatorische verschuiving van taken over het algemeen goed verlopen is.’

Verbinding

Binnen het sociaal domein noemt Ollongren zich ‘coördinerend minister’, waarbij ze ‘verbinding wil leggen tussen het Rijk en de gemeenten’ en wil zorgen voor een ‘adequate ondersteuning’. ‘Mensen kunnen zich bij mij melden als er een probleem is en ik zal ook iets op de agenda zetten als ik vind dat iets niet goed loopt’, beloofde ze de Tweede Kamer.

Een van haar taken is ervoor te zorgen dat er een juiste verdeling komt van geld voor het sociaal domein. Omdat die verdeling nu niet altijd goed verloopt, wordt er momenteel onderzocht hoe dat beter kan. ‘We willen dat die verdeling zorgvuldig verloopt en op basis van de feiten.’ Ze beloofde de Kamer in het voorjaar van 2020 te informeren over de voortgang van het onderzoek, in 2021 moet de nieuwe verdeelsleutel voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang praktijk worden.

Kwaliteit

Ollongren onderschreef een stelling van VVD-Kamerlid Albert van den Bosch dat de nieuwe opzet van verdelen er niet toe mag leiden dat gemeenten die het nu goed doen, straks minder geld krijgen, terwijl slecht presterende gemeenten juist meer budget krijgen. ‘Helemaal mee eens. Het onderzoek gaat dan ook niet alleen over de middelen, maar ook over de kwaliteit van dienstverlening.’

In reactie op kritiek van Kamerleden dat sommige gemeenten moeite hebben om goede jeugdzorg te bieden wegens geldtekort wees de minister op budgetten die vrij zijn gemaakt voor knelpunten. Daarnaast start begin 2019 een onderzoek naar de financiën in de Jeugdwet. ‘Het is belangrijk om het systeem te blijven verbeteren en te verfijnen’, aldus de minister. Dit kost tijd omdat er veel gegevens geanalyseerd worden om een goed beeld te krijgen van wat er gaande is op het terrein van de jeugdzorg. In juni 2019 hoopt ze meer informatie hierover te hebben voor de Kamer.

Divosa deelt zorgen

Divosa onderschrijft de zorgen die gemeenten hebben over de tekorten in het sociaal domein. Er zijn teveel  gemeenten die signalen geven over deze tekorten en de tekorten zijn te groot om aan voorbij te gaan. Divosa start dan ook zelf een onderzoek naar de kostendrijvers achter deze tekorten en zal de minister blijven voeden met informatie en ervaringen van gemeenten.

Leren

Ollongren wees erop dat gemeenten unaniem hebben ingestemd met het zogenoemde Interbestuurlijk programma (IBP) waarin zij samen met het Rijk bekijken hoe het toekomstige sociaal domein eruit moet zien. Onderdeel daarvan, aldus de minister, is ook dat op thema’s bekeken wordt hoe gemeenten van elkaar kunnen leren. ‘In het programma Volgen, spiegelen, leren wordt bij 24 gemeenten gevolgd hoe zij zaken aanpakken in het sociaal domein. Dit is bedoeld om onderling van elkaar te leren, en er wordt veel gebruik van gemaakt.’

Op het terrein van de ‘Open Data’, ofwel in hoeverre gemeenten informatie kunnen uitwisselen en daarvan gebruik kunnen maken, zei Ollongren ten slotte dat staatssecretaris Raymond Knops ‘serieus aan de slag is’ om in kaart te brengen wat wel en niet kan.

Overschrijding budget sociaal domein vooral door jeugdzorg

Divosa pleitte in oktober ook voor meer onderzoek naar de oorzaken van de tekorten in de jeugdhulp. Uit een analyse op de gemeentelijke jaarrekeningen in opdracht van Divosa bleek dat gemeenten in 2017 724 miljoen (4,4%) meer hebben uitgegeven aan het sociaal domein dan begroot. De overschrijding is vooral het gevolg van de uitgaven op de jeugdzorg. 

Lees verder: Gemeenten geven 724 miljoen meer uit aan sociaal domein dan begroot (Divosa, oktober 2018)