Niet voldoende aandacht voor participatie en inkomenszekerheid kwetsbare burgers

donderdag 25 januari 2018

De Inspectie SZW concludeert dit op basis van drie kwalitatieve onderzoeken gericht op dienstverlening aan kwetsbare burgers. Gemeenten en hun samenwerkingspartners in het sociale domein doen veel voor deze groep, maar verbeteringen in de dienstverlening zijn noodzakelijk.

De afdeling werk en inkomen bij gemeenten is vaak moeilijk bereikbaar en de aanvraagprocedures voor inkomensvoorzieningen zijn complex. Professionals hebben moeite de zelfredzaamheid van burgers in te schatten. Er is onvoldoende continuïteit en integraliteit in de dienstverlening. En bij verschillende kwetsbare groepen is er te weinig aandacht voor participatie. Door de gemeentelijke dienstverlening op deze punten te verbeteren kan mogelijk bereikt worden dat minder mensen ongewild verder in de financiële problemen raken of nog verder van de arbeidsmarkt komen te staan.

De drie kwalitatieve onderzoeken hebben betrekking op de toegang en uitvoering van inkomensondersteunende voorzieningen, de overgang van de jeugdhulp naar ondersteuning vanuit de Participatiewet en de gemeentelijke dienstverlening aan gezinnen met multiproblematiek en aan dak- en thuislozen.

Lees verder op: www.inspectieszw.nl

Reactie Divosa op rapporten

Inspectie SZW publiceerde drie rapporten over de onderzoeken. Divosa heeft op die rapporten gereageerd.  De reacties zijn opgenomen in de rapporten. Hieronder vind je een samenvatting daarvan per rapport.

Rapport: Werk en inkomen als partner in integrale dienstverlening: een moeizame relatie (Inspectie SZW, januari 2018)

Samenvatting reactie Divosa

Het rapport geeft volgens Divosa een herkenbaar beeld van de complexiteit van integrale dienstverlening aan kwetsbare burgers. Komen tot integrale dienstverlening is een taai proces dat nog volop gaande is en Divosa geeft aan dat het rapport terecht stelt dat verbetering op onderdelen mogelijk is.

Vakmanschap

Divosa spant zich al meer dan vijf jaar in voor vakmanschap van de gemeentelijke uitvoering en ziet een beweging op gang komen met een groeiende beroepsvereniging voor klantmanagers en discussies over beroepsregistratie. Deze professionalisering bevindt zich volgens Divosa nog in een beginstadium, meer inzet en aandacht voor ontwikkeling is nodig.

Schuldhulpverlening

Ook de onderzoeksbevindingen over schuldhulpverlening voor klanten met multiproblematiek zijn herkenbaar voor Divosa. Verbetermogelijkheden ziet Divosa zowel bij gemeenten als in wet- en regelgeving. Er is onvoldoende inzicht in de effectiviteit van schuldhulpverlening. Divosa zet zich met andere partijen in voor een professionaliseringsimpuls binnen schuldhulpverlening via onderzoek, kennisuitwisseling en het stimuleren van lerende organisaties.

Integrale dienstverlening

Tot slot geeft Divosa aan dat gemeenten tijd nodig hebben om integrale dienstverlening goed te organiseren. De impact van de stelselveranderingen op de uitvoering is zeer groot en het kost tijd om deze veranderingen te vertalen naar concrete ondersteuning aan inwoners. Voldoende speelruimte voor de uitvoering is belangrijk, nieuwe wet- en regelgeving verstoren het proces om te komen tot betere dienstverlening. Divosa pleit daarom voor rust in de stelsels en investering in de transformatie.

Samenvatting naschrift Inspectie SZW

Vakmanschap

De Inspectie vindt professionalisering van de gemeentelijke beroepspraktijk ook belangrijk, maar is van mening dat, om de integrale dienstverlening verder te ontwikkelen, er naast deze professionalisering door gemeenten ook gewerkt zal moeten worden aan de verdere ontschotting van beleid binnen de gemeente. Evenals aan een betere afstemming/integratie van uitvoeringsprocessen van gemeentelijke diensten en de samenwerkingspartners.

Schuldhulpverlening

De Inspectie deelt de opvatting van Divosa dat meer inzicht nodig is in de effectiviteit van schuldhulpverlening en pleit daarbij schuldhulpverlening in de brede context van multiproblematiek te plaatsen.

Integrale dienstverlening

De Inspectie deelt de opvatting van Divosa dat de impact van de stelselveranderingen groot is en dat komen tot integrale dienstverlening, een intensief proces is dat tijd kost. Daarom wil de Inspectie, in nauwe samenwerking met Divosa, met de inzichten uit dit onderzoek partijen bewegen om nog bewuster en meer integraal te gaan samenwerken.

Rapport: Bijdrage Werk en inkomen aan integrale ondersteuning van jongeren uit de jeugdhulp die 18 worden (Inspectie SZW, januari 2018)

Samenvatting reactie Divosa

Divosa sluit zich aan bij de visie van de Inspectie dat samenwerking tussen de betrokken partners belangrijk is om een sluitend aanbod van ondersteuning met aandacht voor maatwerk te bewerkstelligen. Tegelijkertijd is - zo stelt Divosa – samenwerken complex door verschil in schaalniveaus, hiërarchische relaties en organisatieculturen bij de samenwerkingspartners. Divosa wijst daarbij ook op de balans die gezocht moet worden tussen het bieden van ondersteuning maar tegelijkertijd het werken aan onafhankelijkheid en zelfredzaamheid. Divosa geeft aan dat zij hierbij zelf een belangrijke rol wil spelen door het leggen van verbindingen en het versterken van het sociaal netwerk rondom kwetsbare personen.

Rapport: Hobbels op weg naar inkomensondersteuning (Inspectie SZW, januari 2018)

Samenvatting Divosa

Divosa geeft aan dat het belangrijk is dat mensen die recht hebben op inkomensondersteunende voorzieningen daar ook gebruik van maken. Zij herkent de in het rapport genoemde belemmeringen die een rol spelen bij het niet gebruiken van deze voorzieningen door burgers. Financiën moeten ook onderdeel zijn van de integrale benadering waarmee gemeenten de hulpvraag van inwoners in kaart brengen. Zij concludeert dat gemeenten hard bezig zijn om inwoners te bereiken die inkomensondersteunende voorzieningen nodig hebben, maar dat er ook nog een wereld te winnen is.

Systeem op rijksniveau versimpelen

Divosa vraagt in haar reactie ook aan de Rijksoverheid om het systeem van toeslagen en inkomensondersteunende voorzieningen op rijksniveau onder de loep te nemen en drastisch te versimpelen.

Naschrift reactie Inspectie SZW

De Inspectie erkent dat niet alleen gemeenten een rol spelen bij de verbetering van de toegang tot inkomensondersteunende voorzieningen. Omdat een deel van de inkomensondersteunende voorzieningen wordt verstrekt door de Rijksoverheid ligt hier ook een verantwoordelijkheid voor de Rijksoverheid. Door het wegnemen van belemmeringen op gemeentelijk en rijksniveau, hoopt de Inspectie dat het gebruik van inkomensondersteunende voorzieningen verbetert voor inwoners die het nodig hebben.