Nibud onderzoek naar armoedebeleid Apeldoorn

donderdag 2 maart 2017

Het Nibud heeft in opdracht van de gemeenteraad van Apeldoorn onderzocht hoe de positie van mensen met lage inkomens is en of het gemeentelijke minimabeleid inwoners echt helpt om de eindjes aan elkaar te knopen.

Het Nibud concludeert dat de voorbeeldhuishoudens zonder zorgkosten voldoende inkomen hebben om noodzakelijk basisuitgaven te doen. Als de uitgaven van het restpakket worden meegerekend, komt een aantal voorbeeldhuishoudens in de knel. Dat speelt vooral bij paren met kinderen, en in mindere mate ook bij paren zonder kinderen, bij eenoudergezinnen met oudere kinderen en bij alleenstaanden. Die hebben het financieel zwaar.

Voor huishoudens met zorgkosten ziet de wereld er nog zorgelijker uit. De noodzakelijke basisuitgaven kunnen de meeste voorbeeldhuishoudens  nog doen, maar met hoge zorgkosten blijft er vooral bij alleenstaanden en paren met kinderen geen geld over voor iets extra’s. De rapportage laat zien waar de armoedeval optreedt: mensen die door meer te verdienen niet langer recht hebben op financiële ondersteuning en daardoor netto in besteedbaar inkomen achteruit gaan. In de onderzochte voorbeeldhuishoudens treedt deze val het vaakst op bij een inkomen rond 120% en 150 % van het minimumniveau en dat vooral bij paren met kinderen met een zorgvraag. De gemeentelijke zorgverzekering kent een dekking van het eigen risico en is van toepassing tot 150% van het minimumloon. Wie een zorgvraag heeft, boven de 150% komt en zo buiten de zorgverzekering valt, krijgt direct weer te maken met het eigen risico.

Gemeentelijk beleid

Zorghuishoudens met een inkomen op 150 procent van de norm hebben duidelijk minder bestedingsruimte (saldo) dan de lagere inkomens. De landelijke regelingen als huur- en zorgtoeslag nemen af en de kosten voor zorg nemen toe, vanwege de hogere eigen bijdrage CAK en vanwege de draagkracht die deze huishoudens hebben. Het Nibud trekt hieruit de les dat deze middeninkomens met een zorgvraag ook ondersteuning verdienen. Het Nibud constateert dat diverse vormen van inkomensondersteuning in de gemeente Apeldoorn een duidelijk positief effect hebben op de bestedingsruimte van de inwoners met een laag inkomen, ook in vergelijking tot andere onderzochte gemeenten. Gezinnen met kinderen zijn financieel gezien het meest kwetsbaar. Om nog beter in te spelen adviseert het Nibud om de kidskaart te verhogen. Ook zou de gemeente de individuele inkomenstoeslag (voor mensen langdurig in de bijstand) specifiek voor gezinnen met kinderen kunnen verhogen.

Gebruik van regelingen

De berekeningen van het Nibud laten zien dat minima gebaat zijn bij lage vaste lasten. Soms kan tijdelijke huurverlaging helpen. De gemeente zou dat met woningbouwcorporaties kunnen afspreken. Ook het stimuleren van energiebesparing bij minima, bijvoorbeeld door energieadviseurs kan de vaste lasten van minima omlaag brengen. De gemeente doet al veel om ondersteunende maatregelen als bijvoorbeeld RegelRecht onder de aandacht te brengen. Nibud ziet kansen om het gebruik van verschillende steunmaatregelen te vergroten bijvoorbeeld door kennisverspreiding vanuit de  Apeldoornse sociale wijkteams.

Meer informatie

Download het rapport 'Minima-effecten rapportage Apeldoorn' (pdf, 1.6 Mb)