Nabetaling ALO-kop: gevolgen voor de uitvoering van de bijstand

Door een wetswijziging per 1 januari 2026 komen meer alleenstaande ouders in aanmerking voor de ALO-kop, de verhoging van het kindgebonden budget. Dit heeft directe gevolgen voor gemeenten die deze verhoging tot nu toe via de bijstand compenseerden.

Wat is er veranderd?

Tot 1 januari 2026 ontvingen sommige groepen geen ALO-kop van de Dienst Toeslagen. Het ging bijvoorbeeld om:

• vluchtelingen met een nareizende partner
• gehuwden met een partner in detentie

Op basis van rechtspraak moesten gemeenten in deze situaties het gemis van de ALO-kop compenseren door de bijstandsnorm te verhogen.

Sinds 1 januari 2026 vallen deze groepen alsnog onder de toeslagregeling. De Dienst Toeslagen keert daarom deze maand aan ongeveer 620 ouders een nabetaling uit van gemiddeld 900 euro over de maanden januari tot en met maart 2026.

Gevolgen voor gemeenten

Nu de ALO-kop via de Dienst Toeslagen wordt uitbetaald, vervalt in veel gevallen de noodzaak voor een aanvullende gemeentelijke verhoging van de bijstand.

Gemeenten kunnen daarom:

• de extra bijstandsverhoging beëindigen
• beoordelen of de vanaf 1 januari 2026 te veel verstrekte bijstand moet worden teruggevorderd

Advies voor de uitvoering

Het ministerie van SZW en de Dienst Toeslagen onderzoeken of gemeenten op korte termijn kunnen worden geïnformeerd over welke inwoners een nabetaling ontvangen. Omdat nog niet zeker is of dat mogelijk is, is het verstandig om nu al actie te ondernemen.

Gemeenten kunnen:

• in kaart brengen welke inwoners een verhoogde bijstandsnorm ontvangen vanwege het ontbreken van de ALO-kop
• bij deze inwoners nagaan of zij inmiddels een beschikking van de Dienst Toeslagen hebben ontvangen
• beoordelen of de verhoging moet worden stopgezet en of terugvordering aan de orde is

Let op uitzonderingen

Voor een klein aantal specifieke situaties blijft het verschil tussen de toeslagwetgeving en de Participatiewet bestaan. In die gevallen kan een gemeentelijke aanvulling nog steeds noodzakelijk zijn.

Inlichtingenplicht

In de brief van de Belastingdienst staat:

‘U ontvangt hierover bericht van de gemeente.’

Daardoor mag niet zonder meer van inwoners worden verwacht dat zij de nabetaling zelf melden. Gemeenten zullen daarom zelf actief moeten onderzoeken welke gevolgen deze nabetaling heeft voor het recht op bijstand.