Minder inwoners ondernemen actie bij stijgend aantal juridische problemen

In Nederland hebben steeds meer inwoners te maken met een of meer juridische problemen, maar het aandeel mensen dat hiertegen actie onderneemt, neemt af. Dit blijkt uit het vijfjaarlijkse onderzoek 'Geschilbeslechtingsdelta 2024' van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC). Divosa maakt zich zorgen over deze trend, die lijkt te duiden op een verslechtering van de toegang tot sociaaljuridische hulp.

Uit het onderzoek over de periode 2020-2024 onder 6.760 respondenten blijkt dat het aandeel inwoners met minimaal één juridisch probleem is gegroeid van 57% naar 61%. De toename van juridische conflicten zit vooral in kwesties rond wonen en werk en gezondheidsproblemen. 

Hoewel de problemen toenemen, steeg het aandeel respondenten dat geen actie ondernam van 11% naar 13%. Inwoners geven aan dat zij de juiste weg naar hulp niet kennen, het proces te stressvol vinden of onvoldoende tijd en geld hebben. Het WODC signaleert al langer een dalende trend en roept op tot beleid gericht op groepen die aantoonbaar meer moeite hebben om in actie te komen, zoals jongeren en mensen met problemen rond huren of discriminatie.

Tegelijkertijd is er ook een positieve ontwikkeling: wanneer partijen met elkaar in gesprek gaan, bereiken zij vaker overeenstemming. Dit aandeel steeg van 34% naar 39%.

Breed gedeelde zorgen over toegang tot het recht 

De onderzoeksresultaten onderstrepen zowel het belang van, als de breed gedeelde zorgen over de toegang tot het recht. Het rapport verwijst daarbij ook naar onderzoeken in opdracht van Divosa, waaruit blijkt dat rechtshulp voor inwoners niet altijd gemakkelijk te vinden is door de grote waaier aan organisaties en dat het aanbod niet altijd goed aansluit op hun behoeften. Daarnaast zijn bijvoorbeeld sociaal raadslieden in minder dan de helft van de gemeenten aanwezig en is ook de spreiding van rechtswinkels geografisch ongelijk.

Persoonlijk leed voorkomen en maatschappelijke kosten besparen 

Divosa benadrukt dat goede en tijdige sociaaljuridische hulp veel persoonlijk leed kan voorkomen en maatschappelijke kosten kan besparen, bijvoorbeeld bij huisuitzettingen, schulden of langdurige zorgtrajecten. In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen deed Divosa deze week daarom, samen met een brede coalitie van partijen, een oproep aan de lokale politiek om te investeren in sociaaljuridische hulp. 

Daarnaast ontwikkelde Divosa onder andere de sociaaljuridische kaart om de vindbaarheid van rechtshulp in de buurt te vergroten.