Kwaliteitsslag vroegsignalering: minder onnodige signalen, meer effectief contact

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) roept het kabinet op tot verbetering van de vroegsignaleringsaanpak. De kwaliteit van de signalen moet omhoog om de privacy van burgers te waarborgen. Divosa, NVVK en VNG ondersteunen de oproep, en zijn ook al bezig met verbeteringen.

In een brief aan minister Vijlbrief benadrukt de AP dat het zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens essentieel is voor het vertrouwen dat nodig is bij de aanpak van schulden. Zo signaleert de toezichthouder dat de wettelijk verplichte sociale incasso soms ontbreekt en gemeenten ook hele lage achterstanden ontvangen. Ook betwijfelt zij of mensen bij bepaalde initiatieven hun toestemming wel echt 'in vrijheid' kunnen geven.
De AP pleit voor vroegsignalering binnen duidelijke wettelijke kaders, waarbij vrijwilligheid het uitgangspunt blijft zonder hulp op te dringen. Ook moet er een duidelijk onderscheid blijven tussen preventie, vroegsignalering en bemoeizorg.

Ruimte voor de mens, niet alleen de regels

De oproep van de AP sluit aan bij de ambities van de gemeenten, signaalpartners (verhuurders, zorgverzekeraars en energie- en drinkwaterbedrijven) en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). In bestuurlijke afspraken die eind april door alle betrokken branches, het ministerie van SZW en de VNG, NVVK en Divosa ondertekend worden - zijn concrete doelen opgesteld om zowel de werking van de vroegsignalering als geheel als de samenwerking binnen de keten te verbeteren.

• Meer inzet op sociale incasso: voordat een signaal naar de gemeente gaat, spannen vastelastenpartners zich in om klanten met een betalingsachterstand (persoonlijk) te bereiken. Dit voorkomt onnodige vroegsignalen.
• Verhoging van de kwaliteit van de signalen: er komen duidelijke normen voor verstuurde signalen, zodat gemeenten meer uniforme, proportionele en kwalitatief goede signalen ontvangen. Waar mogelijk worden inspannings- en aanleververplichtingen van signaalpartners gelijkgetrokken. Daarnaast zetten we in op een gestandaardiseerde aanlevering van signalen via het Schuldenknooppunt. We streven ernaar het aantal onterechte signalen van betalingsachterstanden te halveren.
• Verdubbeling van het bereik: het streven is om in 2029 met 40% van de mensen met een betalingsachterstand daadwerkelijk in contact te komen.

Ondersteuning voor gemeenten

Bovengenoemde doelstellingen hebben zich vertaald in ruim zestig uiteenlopende verbetermaatregelen. Om deze verbeteringen te realiseren, stelt het kabinet tot en met 2029 jaarlijks minimaal 20 miljoen euro beschikbaar, waarvan het grootste deel naar gemeenten gaat. Deze middelen zijn bedoeld als impuls voor gemeenten om hun vroegsignaleringsaanpak te kunnen intensiveren en meer in te zetten op persoonlijk contact.