Het roer moet om: versnipperde financiering ondermijnt lokale kansengelijkheid

Gemeenten en hun partners staan klaar om kansen te creëren, maar de lappendeken van tijdelijke gelden en losse potjes belemmert structureel succes. Het is tijd voor een integrale aanpak en samenwerking, en duurzame financiering vanuit het Rijk.

Op 22 september sloegen Divosa, de VNG en een brede coalitie van maatschappelijke organisaties de handen ineen. Tijdens de Manifestatie Kansengelijkheid in Amsterdam luidden we gezamenlijk de noodklok: de toekomst van onze kinderen en jongeren staat onder druk. De oorzaak? Versnipperd beleid, bezuinigingen en te veel tijdelijke financiering. Dit leidt tot problemen. De boodschap is helder: het roer moet om.

De lokale puzzel: van pilot naar praktijk

Lokaal wordt er ontzettend hard gewerkt aan preventie en het versterken van de pedagogische basis. Gemeenten en hun samenwerkingspartners – van scholen en welzijnsinstellingen tot buurtinitiatieven en vrijwilligersorganisaties – zien en pakken de belemmeringen voor kansengelijkheid dagelijks op.

De resultaten van deze lokale inzet, vaak in de sfeer van preventie en lichte ondersteuning, zijn aantoonbaar groot. Denk aan vroegsignalering, het versterken van het netwerk rond gezinnen, de school als hub in de wijk of initiatieven in de wijk die een vangnet bieden. Maar hier wringt de schoen: al deze waardevolle werkwijzen en initiatieven, vaak samen met partners opgezet, moeten bekostigd worden uit een veelheid aan incidentele en sectorale ‘potjes’.

Dit stelt gemeenten en hun partners voor enorme hoofdbrekens:

• Continuïteit: Hoe houd je een succesvol buurtprogramma in stand als de financiering elk jaar opnieuw moet worden aangevraagd uit een nieuw, tijdelijk fonds?
• Samenwerking: Het bekostigen van de samenwerking met essentiële spelers als buurtinitiatieven en vrijwilligersorganisaties is een voortdurende puzzel. Juist de effectieve, informele zorg en preventie staan onder druk, terwijl ze cruciaal zijn voor het welzijn van de jeugd en gezinnen.

Succesvolle pilots dreigen hierdoor te stranden. Het systeem is leidend, in plaats van de ontwikkelkansen van kinderen en jongeren.

De urgentie van structurele zekerheid

Kansengelijkheid is een lokaal en urgent thema. De plek waar je opgroeit, zou je toekomst niet mogen bepalen. Dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van kinderopvang, onderwijs, ouders, jeugdzorg, en welzijnswerk. Tijdens de manifestatie deelden we ervaringen en werkten we aan een gezamenlijk standpunt, vastgelegd in het statement ‘Samen voor meer gelijke kansen voor onze jeugd’ en het essay ‘Nou weten we het wel’.

Wij zien kansengelijkheid als een van de drie pijlers voor het welzijn van inwoners, naast bestaanszekerheid en gezondheid. Daarom roepen we de landelijke politiek op om kansengelijkheid structureel aan de formatietafel te bespreken.

Van het Rijk is nodig:

1. Eén integrale jeugdagenda: Weg met de versnippering.
2. Structurele, duurzame financiering: Gemeenten moeten langetermijninvesteringen kunnen doen in hun lokale partners en werkwijzen. De aangekondigde afschaffing van regelingen zoals de Onderwijskansenregeling (OKR) is hierin een zorgwekkende ontwikkeling.
3. Ruimte voor lokaal maatwerk: Geef gemeenten de middelen en de flexibiliteit om de samenwerking met het brede sociaal domein – inclusief de informele en preventieve initiatieven – duurzaam te borgen.

Divosa zal de opbrengsten van de manifestatie gebruiken in gesprekken met het (nieuwe) kabinet om te pleiten voor deze noodzakelijke veranderingen. De oplossing ligt in nauwe samenwerking en een gezamenlijke visie. We moeten de focus verschuiven van losse projecten naar een stevige, structurele aanpak waarin het belang van het kind altijd voorop staat.