Gemeentelijke tekorten bijstandsbudget stijgen verder

dinsdag 18 april 2017

In 2016 had 8 op de 10 gemeenten een tekort op het budget waarmee zij de bijstandsuitkeringen betalen. Landelijk gezien was het tekort 332 miljoen euro. Daarmee is er al drie jaar op rij een tekort op het bijstandsbuget. Dit blijkt uit voorlopige gegevens van het ministerie van SZW. 

Wat vindt Divosa?

Het landelijke budget voor de bijstand is ook in 2016 niet toereikend. Divosa pleitte er vorig jaar al voor dat Rijk en gemeenten gezamenlijk de financiële risico’s van de bijstand dragen. Het Rijk kan solidair zijn met gemeenten en hoge tekorten bij individuele gemeenten samen met andere gemeenten dempen. Daarnaast is het belangrijk dat een onafhankelijke partij meekijkt bij de berekening van het landelijk budget en dat partijen achteraf controleren of de berekening niet nadelig heeft uitgepakt voor gemeenten.

Figuur: Saldo bijstandsbudget 2010-2016 in percentages

Saldo bijstandsbudget 2010-2016 in percentages
Bron: Ministerie SZW, bewerking Divosa. Gegevens 2016 zijn voorlopig. De gegevens van 1 gemeente ontbreken. Het gaat om het macrobudget voor de gebundelde uitkering na aftrek van de reservering voor de vangnetregeling.

332 miljoen tekort

In 2016 gaven gemeenten 6,1 miljard uit aan de bijstandsuitkeringen. Hun inkomsten waren 5,7 miljard (na aftrek van de reservering van middelen voor de vangnetregeling). Daartussen zit een gat van 332 miljoen euro. Dat is 5,9% van het budget. 

Wat is het 'uitkeringsbudget'?

Het bijstandsbudget is het budget dat gemeenten krijgen om de uitkering te betalen. Het staat ook bekend als het inkomensdeel, het i-deel, het BUIG-budget of de gebundelde uitkering.

8 op de 10 gemeenten heeft een tekort

8 op de 10 gemeenten had in 2016 een tekort op het bijstandsbudget. 6 op de 10 gemeenten had een tekort van groter dan 5% en kan daarmee aanspraak maken op de vangnetregeling, een regeling die is bedoeld om grote tekorten bij gemeenten deels te compenseren.

Vooral kleinere gemeenten tot 50.000 inwoners hebben tekorten. Bij ruim 40% van de kleinere gemeenten zijn die tekorten groter dan 10%. 

Figuur: Overschotten en tekorten op het bijstandsbudget 2016 naar gemeentegrootte

Overschotten en tekorten op het bijstandsbudget 2016 naar gemeentegrootte
Bron: Ministerie SZW, bewerking Divosa. De gegevens zijn voorlopig. Grote gemeenten:>100.000 inwoners, middelgrote gemeente: 50.000-100.000 inwoners, kleine gemeenten: <50.000 inwoners. Bevolkingsgegevens van 1 januari 2015.

Percentage gemeenten met een tekort stijgt weer

Het aantal gemeenten met een tekort op het bijstandsbudget is gestegen ten opzichte van het jaar ervoor. Sinds de introductie van het bijstandsbudget in 2004 is er een opgaande trend in het aantal gemeenten met een tekort.

Figuur: Ontwikkeling % tekortgemeenten 2004-2016

Ontwikkeling % tekortgemeenten 2004-2016
Bron: gegevens SZW, bewerking Divosa.

Figuur: Ontwikkeling % overschot- en tekortgemeenten 2004-2016

Ontwikkeling % overschot- en tekortgemeenten 2004-2016

Zie ook