Divosa: “Oorzaak van financiële problemen burgers nog niet opgelost”

Extra koopkracht verlicht druk op gemeentelijk sociaal domein nauwelijks

dinsdag 20 september 2016 — Persbericht

De aangekondigde koopkrachtverbetering is goed nieuws voor mensen met lage inkomens. Ondanks die extra inkomsten blijft het voor aanzienlijke groepen – ook in 2017 – ontzettend moeilijk om rond te komen. De kans dat gezinnen met lage en midden-inkomens in financiële problemen komen blijft hierdoor onverminderd groot. Wanneer zij daar niet op eigen kracht uitkomen, is hulp van hun gemeente noodzakelijk. Niet alleen schuldhulp, maar vaak ook maatschappelijke ondersteuning en jeugdzorg. Divosa voorziet daarom dat de druk op het sociaal domein niet afneemt. Het gezamenlijke doel van Rijk en gemeenten om iedereen actief te laten meedoen in de samenleving, komt zo niet dichterbij.

Uit berekeningen die Nibud afgelopen vrijdag op het Divosa Jaarcongres Schulden en Armoede presenteerde, blijkt dat het voor gezinnen (éénverdiener, twee kinderen) met een modaal inkomen ontzettend moeilijk is om rond te komen. Nibud gaat er daarbij vanuit dat mensen de kosten laag houden en alle inkomensvoorzieningen benutten. Dat lukt lang niet alle gezinnen. De aangekondigde koopkrachtverbetering is vaak lager dan het maandelijks tekort en biedt dus onvoldoende soelaas.

Hoge vaste lasten

Een lagere eigen bijdrage voor zorgkosten voorkomt niet dat door het stelsel van inkomensafhankelijke toeslagen, stijgende huren en oplopende ziektekosten de vaste lasten hoog blijven. Bijstandsgerechtigden en gezinnen, zeker gezinnen met één inkomen, kunnen hierdoor komend jaar niet of nauwelijks in hun onderhoud voorzien. Sociale activiteiten zoals sporten, krantenabonnement of vakantie zitten er voor hen niet in.

“Zolang het kabinet de oorzaak van financiële problemen van burgers niet oplost, blijft schuldhulp dweilen met de kraan open”, vindt Jellemiek Zock, vice-voorzitter van Divosa. Nu het financieel iets beter gaat, hoopt Divosa dat kabinet en parlement met gerichte maatregelen ‘die kraan verder dicht willen draaien’.

Positief

Divosa is positief over de maatregelen die staatssecretaris Klijnsma aankondigt om bestaande schulden beter te bestrijden. Zo wordt het voor schuldeisers gemakkelijker om rekening te houden met de beslagvrije voet. Daarnaast werkt Klijnsma aan één loket voor incasso’s vanuit het Rijk. Ook de toegezegde 100 miljoen om armoede onder kinderen te bestrijden is zeer welkom.

Tweedeling

Divosa is bezorgd over deze ontwikkelingen omdat het de tweedeling verdiept tussen mensen met goede en beperkte kansen. Decentralisatie van rijkstaken naar gemeenten had juist als doel alle Nederlanders betere mogelijkheden te bieden om actief mee te doen aan de samenleving. Rijksbeleid heeft echter directe invloed op de resultaten van gemeenten. Zock: “Voorkomen van schulden loont. Ze veroorzaken veel persoonlijk leed en kosten Rijk, gemeenten, schuldeisers en de samenleving miljarden.”

Zie ook

Feiten en cijfers

Schulden en sociaal domein

Burgers die een beroep doen op gemeenten voor jeugdzorg of maatschappelijke ondersteuning blijken meestal ook te kampen met financiële problemen. Schulden verergeren zorgproblemen, leiden tot een slechtere gezondheid en belemmeren hervatting van werk, leert onderzoek. Om effectief iets te kunnen doen aan de zorgvraag, is het nodig ook de schulden aan te pakken.

Schulden en schuldhulpverlening

  • Aantal aanvragen voor schuldhulp in 12 jaar gestegen van 30.400 naar 90.400
  • Schulden steeds complexer. In 2015 gemiddeld 42.900 euro bij 14 schuldeisers
  • Helft van Nederlandse huishoudens komt maar moeilijk rond.
  • 1 op de 3 huishoudens heeft betalingsachterstanden.
  • 10% kan betalingsachterstanden niet in 3 jaar wegwerken. Nog eens 10% dreigt in dezelfde situatie terecht te komen.

Bron: NVVK

Tabel 1: Verdeling problematische schulden naar netto inkomen

netto inkomen per maand percentage
≤ 1.000 euro 11%
1.000 - 2.000 euro 49%
2.000 - 3.000 euro 32%
≥ 3.000 euro 8%

Bron: Panteia, 2015

Tabel 2: Belangrijkste oorzaken betalingsachterstanden

2012 2015
Nonchalance, geld was er wel (34%) Te hoge vaste lasten (27%)
Inkomen is gedaald (25%) Inkomen is gedaald (26%)
Terugbetalen belasting/toeslagen (21%) Hoge zorgkosten (22%)
Te hoge vaste lasten (15%) Nonchalance, geld was er wel (21%)
Slecht bijhouden administratie (14%) Terugbetalen belasting/toeslagen (19%)

Bron: Nibud

Tabel 3: Inkomsten en uitgaven van gezin

éénverdiener, twee kinderen, alle bedragen in euro’s

gezin met bruto jaarinkomen 30.000 35.000 40.000
huur/hypotheek -850 -850 -850
energie & water -151 -151 -151
lokale lasten -59 -59 -59
verzekeringen -305 -305 -305
telefoon, tv, internet -58 -58 -58
onderwijs -37 -37 -37
contributies en abonnementen -5 -5 -5
vervoer -53 -53 -53
kleding -169 -169 -169
inventaris & onderhoud -133 -133 -133
ziektekosten -99 -99 -99
vrijetijdsuitgaven 0 0 0
voeding -478 -478 -478
huishoudelijke uitgaven -129 -129 -129
totaal uitgaven per maand -2.526 -2.526 -2.526
netto maandinkomen* 2.447 2.486 2.715
saldo per maand -79 -40 189
berekende koopkrachtverbetering +14    
sociale participatie (264) (264) (264)

* Inkomsten uit het kindgebonden budget, de kinderbijslag en de overige toeslagen zijn verwerkt in het netto maandinkomen.

Bron: Nibud (koopkrachtverbetering uit persbericht ‘In 2017 magere koopkrachtstijging’ d.d. 20 sept. 2016)