Divosa publiceert handreiking ‘Maatwerk Participatiewet jongeren in een kwetsbare positie’

Dakloosheid onder jongeren is een groeiend en complex probleem. Jongeren in een kwetsbare positie hebben vaak weinig vertrouwen in de overheid en zoeken eerst steun in hun netwerk. Zij melden zich niet direct bij de gemeente, wat leidt tot verergering van hun situatie. Schulden, stress, eenzaamheid en administratieve obstakels maken het moeilijk om weer grip op het leven te krijgen. 

Voor de ondersteuning van deze jongeren en om de dakloosheid onder hen te voorkomen, heeft Divosa, met subsidie van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), de handreiking ‘Maatwerk Participatiewet voor de ondersteuning van jongeren in een kwetsbare positie’ gepubliceerd.

De handreiking laat zien hoe gemeenten maatwerk kunnen toepassen om deze jongeren beter te ondersteunen. In de handreiking is er ook ruim aandacht voor de wijzigingen van het wetsvoorstel Participatiewet in Balans.  Deze wet is recent aangenomen door de Eerste Kamer.  De wijzigingen treden gefaseerd in werking. Op veel wijzigingen kunnen gemeenten al vooruitlopen. Dit is in de handreiking aangegeven.
 

Toegang tot bijstand: drempels verlagen

Een belangrijk aandachtspunt is de toegang tot algemene én bijzondere bijstand. Gemeenten kunnen jongeren ondersteunen bij het aanvraagproces, bijvoorbeeld via een hulpverlener of jongerenloket. Ook jongeren zonder vaste woonplek moeten zich eenvoudig kunnen melden bij de gemeente waar zij feitelijk verblijven. Daarbij moet benadrukt worden dat een tijdelijk verblijf niet automatisch betekent dat de jongere daar ook zijn hoofdverblijf heeft.

Meer ruimte voor maatwerk

De handreiking benoemt diverse maatwerkmogelijkheden binnen de Participatiewet:

• Ontheffing van verplichtingen zoals sollicitatie- of re-integratieplicht bij psychische of sociale problematiek.
• Bijverdienregeling: gemeenten kunnen 15% van het inkomen uit arbeid vrijlaten voor jongeren tot 27 jaar, om werk te stimuleren.
• Stimuleringspremie voor jongeren die aan het werk gaan.
• Bijzondere bijstand of een aanvullende jongerennorm als ouders niet onderhoudsplichtig kunnen zijn.

Integrale aanpak en continuïteit

Een ander belangrijk thema is de integrale, persoonsgerichte aanpak. Jongeren hebben vaak te maken met meerdere wetten en loketten. Divosa adviseert om te zorgen voor één centraal aanspreekpunt, bijvoorbeeld via een jongerenloket of sociaal wijkteam, waar jongeren direct geholpen worden − inclusief het regelen van een briefadres en identiteitsbewijs.

Daarnaast pleit Divosa voor een zachte overgang van de Jeugdwet naar de Participatiewet, met doorlopende begeleiding tot minimaal 21 jaar. Zo ontstaat continuïteit in ondersteuning en begeleiding.

Praktisch instrument voor gemeenten

Met deze handreiking biedt Divosa gemeenten concrete richtlijnen, juridische kaders en praktijkvoorbeelden om jongeren beter te helpen op weg naar stabiliteit, zelfstandigheid en participatie.