Divosa mist middelen voor uitvoering in verbeterplan taaleis

Minister Aartsen (Werk en Participatie) heeft de Tweede Kamer de toegezegde brief gestuurd over de taaleis in de Participatiewet. Omdat het politiek niet haalbaar bleek om de taaleis volledig te schrappen, zet het kabinet nu in op een verbeterplan. Hoewel het nieuwe handhavingskader een vooruitgang is, mist Divosa concrete middelen voor de uitvoering in de praktijk. 

Het verbeterplan van de minister bestaat uit vijf kernpunten:

1. Doelgroep verruimd
De taaleis wordt gekoppeld aan de praktijk. Deze geldt zodra een gebrekkige beheersing van het Nederlands een concrete belemmering vormt voor het vinden of behouden van werk. De huidige uitsluitingsgronden (zoals acht jaar Nederlandstalig onderwijs, het inburgeringsexamen of een 1F-certificaat) vervallen. De doelgroep wordt hierdoor groter.

2. Taalniveau gehandhaafd op 1F 
Het vereiste niveau blijft 1F (ERK A2). Er komt wel expliciet ruimte voor maatwerk. Bijvoorbeeld als niet alle taalvaardigheden nodig zijn voor een specifieke functie, of als niveau 1F door een beperkte leerbaarheid simpelweg niet haalbaar is.

3. Taaltoets (meer flexibiliteit) 
De verplichting om altijd een formele taaltoets af te nemen vervalt in evidente gevallen. Als een klantmanager duidelijk kan vaststellen dat iemand de taal wel of niet beheerst, volstaat dat oordeel. Alleen bij twijfel blijft een toets verplicht.

4. Integratie in re-integratietraject 
De taaleis krijgt dezelfde termijnen als het reguliere re-integratietraject. Gemeenten hoeven zo geen apart proces meer in te richten; taal wordt een integraal onderdeel van de brede begeleiding naar werk.

5. Handhaving aangescherpt 
Als een inwoner zich onvoldoende inspant, volgt een korting van 25% op de uitkering gedurende één maand. Bij herhaling kan dit oplopen tot 100%. Gemeenten die de taaleis weigeren uit te voeren, riskeren een bestuurlijke aanwijzing en eventueel een korting op het BUIG-budget.

Voor de uitvoering van dit plan worden geen extra middelen beschikbaar gesteld. De benodigde wetswijziging wordt naar verwachting in de tweede helft van 2027 verwacht.

Wat vindt Divosa?

Taal is belangrijk om mee te kunnen doen in de samenleving. Divosa onderschrijft het doel om in te zetten op taal en gemeenten doen dat ook. Maar we hebben ons ook geregeld kritisch uitgelaten over de vorm die hieraan is gegeven met de taaleis in de Participatiewet. Deze vorm past niet goed bij de uitgangspunten van de Participatiewet in Balans, dit blijkt ook uit de evaluatie. Het nieuwe handhavingskader voor de Participatiewet – dat binnenkort wordt behandeld in de Tweede Kamer – is een verbetering ten opzichte van het voorgaande handhavingskader voor de taaleis. Toch knelt de uitvoering. Om inwoners écht verder te helpen, hebben gemeenten in de praktijk behoefte aan concrete handvatten én de financiële middelen om het taalaanbod lokaal te versterken. Juist die middelen ontbreken in dit plan.