Divosa herkent zich in aanbevelingen SER over werk voor nieuwkomers

Betaald werk voorop: maak volwaardige arbeidsparticipatie het leidende principe in het beleid voor nieuwkomers. Dat is een van de hoofdboodschappen van het op 23 september 2026 verschenen advies Van aankomst naar toekomst van de Sociaal-Economische Raad (SER). Divosa is tevreden dat de raad het belang van perspectief op ontwikkeling benadrukt en stelt dat werk en inburgering elkaar moeten versterken, niet beconcurreren. Ook herkent Divosa de notie dat bestaande faciliteiten en decentrale structuren beter benut moeten worden.

Het advies gaat in op de arbeidsparticipatie van nieuwkomers: asielzoekers, statushouders en Oekraïense ontheemden. De SER geeft drie aanbevelingen:

1. Maak van (de doorgaande lijn naar) volwaardige arbeidsparticipatie het leidende principe in het beleid voor nieuwkomers. 
2. Werk met tekortsectoren afspraken uit om het potentieel van nieuwkomers gericht aan te wenden en daaraan ook financieel bij te dragen.
3. Bevorder dat decentrale partijen actiegericht aan de slag gaan, van elkaar leren en knelpunten centraal adresseren.

Kans op ontwikkeling belangrijk

Met het advies wil de SER niet alleen ‘stimuleren dat méér nieuwkomers aan het werk komen (kwantitatieve talentbenutting)’, maar ook ‘dat het werk beter aansluit op hun ambities en niveau (kwalitatieve talentbenutting) én dat het werk plaatsvindt onder goede omstandigheden met perspectief op doorontwikkeling (waardig werk).’ Divosa is blij dat het perspectief op ontwikkeling voor nieuwkomers gezien wordt. ‘Beschouw werk als ontwikkelinstrument, als iets wat kansen biedt, niet enkel als verplichting,’ zei Divosa eerder al.

Werk en inburgering moeten elkaar versterken

De SER noemt dat een geïntegreerd aanbod van werk of opleiding met taal en inburgering de norm zou moeten zijn. Divosa ziet dat in een aantal gemeenten een geïntegreerd aanbod bestaat, maar ook dat andere gemeenten hierin nog zoekende zijn. De verplichtingen binnen de Participatiewet en de Wet inburgering 2021 schuren waardoor het voor gemeenten soms moeilijk is beide wetten integraal uit te voeren. Zo zijn er soms meerjarige afspraken gemaakt met aanbieders van taallessen en past een werktraject daar niet altijd goed in.

Divosa ziet echter wel dat steeds meer gemeenten sturen op mogelijkheden om duale trajecten goed vorm te geven. De SER ziet dit ook. Als oplossing noemt de raad een expliciete werkroute. Divosa vraagt zich af of een extra leerroute binnen de inburgering juist niet meer druk legt op de gemeentelijke uitvoering. Ook noemt de SER het meetellen van taal op de werkvloer, stages of werkervaring voor de inburgeringsverplichtingen als mogelijkheid. Divosa vindt het waard dit te verkennen én benadrukt dat algemene taallessen nodig blijven om je te kunnen redden in een nieuw land. ‘In de supermarkt of bij de huisarts heb je andere woorden nodig dan op je werk,’ aldus Marcelle Breemans, programmamanager inburgering bij Divosa.

Meer taken voor gemeenten, middelen nodig

De SER schrijft dat ‘gemeenten de wettelijke taak moeten krijgen voor de arbeidstoeleiding en participatie van asielzoekers’. Dat is het momenteel niet. Ook is het advies om Oekraïense ontheemden toegang te geven tot dezelfde ondersteuning als asielzoekers en statushouders. Volgens de raad ‘is het wenselijk  – ook richting werkgevers – om toe te werken naar één coherente aanpak voor alle nieuwkomers.’ Hierbij 'hoeft het overigens niet te gaan om een afzonderlijke aanpak voor nieuwkomers. Het kan ook gaan om bestaande faciliteiten en afspraken (beter) bij nieuwkomers onder de aandacht te brengen.' Divosa is blij dat tot een coherente aanpak wordt opgeroepen. De SER benadrukt dat de voorgestelde aanpak alleen uitvoerbaar is als daarvoor ook de middelen beschikbaar zijn, met name voor gemeenten. Ook is het hiervoor nodig om decentrale structuren beter te benutten.

Belemmerende onzekerheid aanpakken

In het rapport noemt de SER ook enkele cruciale randvoorwaarden die moeten worden aangepakt: ‘Daarnaast is hogere arbeidsparticipatie onmogelijk zonder een voortvarende besluitvorming in de asielprocedure (Justitie en Veiligheid (J&V)) en over huisvesting (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ontwikkeling (VRO)): onzekerheid vormt voor werkgevers en nieuwkomers één van de grootste belemmeringen om in elkaar te investeren.' Divosa vindt dit een terechte oproep van de raad. Marcelle Breemans: ‘Zonder het oplossen van deze belemmeringen gaat het niet.’